بر اساس دیدگاه مطرحشده، هوش مصنوعی با وجود توان پردازشی بالا، همچنان ابزاری در خدمت انسان است؛ زیرا پیچیدگی محاسبات بهتنهایی برای آن اختیار و عاطفه انسانی ایجاد نمیکند. از این منظر، جایگاه این فناوری نباید با جایگاه انسان یکسان دانسته شود و اصل تسخیر نیز باید با حفظ کرامت و موقعیت انسان تفسیر شود.
در این تحلیل، هوش مصنوعی نه شخص حقیقی است و نه از اهلیت مستقل برای تملک برخوردار است؛ بنابراین نمیتواند بهتنهایی مالک مال یا طرف مستقل قرارداد باشد. همچنین مسئولیت مدنی ناشی از عملکرد سامانه، مستقیماً متوجه خود آن نیست و باید با توجه به مالکیت، تعهدها و رابطه حقوقی میان اشخاص، مسئولیت مالک، سازنده یا بهرهبردار بررسی شود.
در حوزه کیفری نیز، خود سامانه موضوع مجازات قرار نمیگیرد؛ اما این امر به معنای مصونیت شرکتهای سازنده یا دیگر اشخاص مرتبط نیست. اگر مسئولیتی بر اساس قانون یا توافق معتبر بر عهده آنان باشد، ممکن است در برابر خسارتهای جانی، بدنی یا مالی پاسخگو باشند.
هوش مصنوعی بهخودیخود طرف مستقل عقد نیست و نمیتواند بدون انتساب معتبر به انسان، ایجاب و قبول شرعی ایجاد کند. اگر سامانهای در تنظیم یا اجرای معامله به کار گرفته شود، باید مشخص شود عمل حقوقی به کدام شخص انسانی منتسب است. بر همین اساس، برای قرارداد مستقل هوش مصنوعی، بدون انتساب معتبر به انسان، نفوذ شرعی پذیرفته نمیشود.
در این دیدگاه، اجتهاد به حافظه گسترده و پردازش سریع اطلاعات محدود نیست و با مؤلفههایی مانند اختیار و تقوا نیز ارتباط دارد. ازاینرو، حتی با فرض توانایی هوش مصنوعی در بررسی متون و مقایسه دیدگاهها، برای فتوای مستقل آن نفوذ شرعی قائل نیست و تقلید از آن بهعنوان مفتی مستقل را جایز نمیداند.
در قضاوت، اما باید میان استنباط حکم مسائل جدید و تطبیق قوانین مدون بر پروندهها تفاوت گذاشت. هوش مصنوعی میتواند در بررسی پروندهها و اجرای ضوابط از پیش تعیینشده نقش کمکی داشته باشد؛ ولی در مسائل تازهای که به استنباط فقهی نیاز دارند، جایگزین اجتهاد معتبر نمیشود.
هرچند هوش مصنوعی در این چارچوب موضوع تکلیف شرعی قرار نمیگیرد، انسانها و شرکتهای دخیل در طراحی، آموزش و استفاده از آن همچنان در برابر اقدامات اختیاری خود مسئولاند. رعایت حقوق اشخاص، مدیریت دادهها و توجه به پیامدهای سامانهها از جمله موضوعات مرتبط با این مسئولیت است.
جمعبندی دیدگاه ارائهشده این است که حکم اولیه استفاده از هوش مصنوعی، در حد ابزار و با رعایت ضوابط شرعی و قانونی، اباحه است؛ مشروط بر آنکه جایگاه انسان حفظ شود و این فناوری در موقعیتی برابر یا برتر از انسان قرار نگیرد. این گزارش بازتابی از دیدگاه علی نصیری بر پایه تلخیص مباحث اوست و داوری نهایی درباره مسائل مطرحشده به بررسی تفصیلی ادله و مبانی فقهی نیاز دارد.
]]>نواب شامگاه سهشنبه ۱۲ آبان ۱۴۰۵، در جریان سفر به استان لرستان، با نماینده ولیفقیه، استاندار و جمعی از روحانیون این استان دیدار کرد. او در این نشست با گرامیداشت یاد امام خمینی(ره)، رهبر شهید انقلاب و شهدای کشور، به مناسبتهای تاریخی ۱۳ آبان اشاره کرد.
نماینده ولیفقیه در امور حج و زیارت با اشاره به حضور مردم در تجمعات و حمایت از نیروهای مسلح، ایستادگی و همراهی مردم را از عوامل مهم دفاع از کشور در برابر فشارهای خارجی دانست.
وی همچنین بر ضرورت فراهمکردن امکانات مناسب برای اعزام زائران از استانهای مختلف تأکید کرد و گفت که در سالهای گذشته، اعزام زائران از فرودگاههای ۲۳ مرکز استان انجام میشد؛ اما این روند در دوره مسئولیت شهید بیات در سازمان حج و زیارت گسترش یافت.
نواب با اشاره به ظرفیتهای استان لرستان، از پیگیری برای فراهمشدن امکان اعزام مستقیم حجاج این استان از فرودگاه خرمآباد خبر داد.
به گفته نواب، ایران در زمینه تولید دانش و پژوهشهای مرتبط با حج، جایگاهی برجسته در میان کشورهای اسلامی دارد. پژوهشکده حج و زیارت نیز با گردآوری و تدوین منابع تخصصی، نقش مهمی در توسعه این حوزه ایفا کرده است.
برخی از دستاوردهای علمی و پژوهشی این مجموعه عبارتاند از:
نماینده ولیفقیه در امور حج و زیارت با اشاره به تقاضای بالای ایرانیان برای حضور در مناسک حج اظهار کرد که بیش از ۸۰۰ هزار نفر در انتظار اعزام قرار دارند.
وی در پایان با اشاره به دیدگاهها و پرسشهای مطرحشده از سوی روحانیون حاضر در نشست، بر اهمیت پیگیری مسائل مربوط به زائران و توسعه ظرفیتهای خدمترسانی در حوزه حج و زیارت تأکید کرد.
]]>این برنامه به همت اداره کل مطالعات فرهنگی و تبلیغی معاونت فرهنگی و تبلیغی و رسانههای نوین دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم برگزار شد.
اولیایی با اشاره به نقش گروههای مرجع در شکلگیری باورها و تصمیمهای اجتماعی، اظهار کرد که جایگاه خانواده، معلمان و روحانیون در طول تاریخ ثابت نمانده است. به گفته او، شناخت این تغییرات برای تدوین راهبردهای مؤثر در حوزه تبلیغ و ارتباط دین با جامعه ضرورت دارد.
این پژوهشگر، کاهش پذیرش روایتهای کلان و افزایش تمایل افراد به دستیابی مستقل به پاسخ پرسشهایشان را از عوامل مهم تحول مرجعیت دانست. وی تأکید کرد که برخورداری از دانش دینی بهتنهایی برای ایجاد اعتبار اجتماعی کافی نیست و باید تغییرات فرهنگی و نیازهای نسل جدید را نیز در نظر گرفت.
از دیگر عوامل مؤثر در این زمینه میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
اولیایی سرعت بالای ارتباطات و اهمیت قالبهای رسانهای را از ویژگیهای محیط فناورانه برشمرد. به گفته او، در فضای مجازی گاهی پاسخ سریع و محتوای جذاب بیش از تحلیل عمیق مورد توجه قرار میگیرد.
در چنین شرایطی، اعتبار افراد دیگر تنها بر پایه دانش و وابستگی به نهادهای دینی شکل نمیگیرد؛ بلکه میزان بازدید، دیدهشدن و تسلط بر سازوکارهای پلتفرمها نیز در جلب اعتماد مخاطبان نقش دارد.
وی همچنین دسترسی گسترده به منابع دینی را عاملی برای کاهش تمرکز مرجعیت در نهادهای سنتی دانست. این تحول میتواند به شکلگیری مراجع متعدد و متغیر در فضای مجازی منجر شود.
به باور این عضو هیئت علمی، افراد امروز برای یافتن پاسخ پرسشهای دینی خود، علاوه بر مراجعه به روحانیون، از موتورهای جستوجو، گروههای اجتماعی و ابزارهای هوش مصنوعی استفاده میکنند.
او در پایان بر ضرورت توجه به این تغییرات تأکید کرد و گفت که شناخت دقیق محیط ارتباطی جدید، پیششرط تدوین سیاستهای مناسب برای تقویت مرجعیت دینی است. همچنین، پاسخگویی متناسب با شرایط زندگی و نیازهای متنوع مخاطبان میتواند به حفظ ارتباط مؤثر میان نهادهای دینی و جامعه کمک کند.
]]>آیتالله رشاد با مقایسه سخنرانی و نویسندگی خاطرنشان کردند که هرچند سخن گفتن نیازمند حضور مستقیم در جمع مخاطبان است، اما یک اثر مکتوب به لطف ابزارهای رسانهای نوین میتواند در کوتاهترین زمان ممکن مرزهای جغرافیایی را درنوردد و افکار و اندیشههای نویسنده را به هزاران نفر در اقصی نقاط جهان منتقل کند. از این منظر، تولید محتوای علمی و دینی فعالیتی صرفاً فردی نیست، بلکه حرکتی است در راستای گسترش معرفت الهی که باید با توجه عمیق به مبانی دینی انجام شود.
رئیس شورای حوزههای علمیه استان تهران در بخش دیگری از سخنان خود، تسلط بر ادبیات، درستنویسی و درستگویی را از الزامات حیاتی یک طلبه در تراز اسلام دانستند. ایشان با یادآوری پیشینه درخشان بزرگان دین و فقیهان برجسته در عرصه شعر و ادب فارسی، از طلاب خواستند تا مهارتهای نگارشی و ادبی خود را جدی بگیرند. به باور ایشان، طلبه همچون سربازی است که باید سلاح خود یعنی قلم و بیان را به خوبی بشناسد و نحوه استفاده مؤثر از آن را بیاموزد؛ چرا که تبلیغ اثرگذار لزوماً در گرو استفاده از واژههای پیچیده نیست، بلکه سخنی ماندگار است که دلنشین، روان و متناسب با نیاز مخاطب بیان شود.
در پایان، تولیت مجتمع حوزوی امام رضا (ع) با تأکید بر لزوم نهادینهسازی فرهنگ نویسندگی در حوزههای علمیه، خواستار آن شدند که هیچ طلاب و پژوهشگری بدون برخورداری از مهارت نگارش و توانایی تولید آثار علمی از مراکز حوزوی فارغالتحصیل نشود. ایشان ضمن تقدیر از تلاشهای طلابی که به عرصه نویسندگی گام گذاشتهاند، ابراز امیدواری کردند که با حمایت همهجانبه از این فعالیتها، بستر مناسبی برای شکوفایی استعدادهای علمی و ادبی در جامعه حوزوی فراهم گردد.
]]>مراسم تکریم حجتالاسلام والمسلمین باباخانی و معارفه حجتالاسلام والمسلمین ولایی، رئیس جدید سازمان هیأت و تشکلهای دینی، چهارشنبه ۶ آبان در تکیه نیاوران برگزار شد.
حجتالاسلام والمسلمین محمد قمی، رئیس سازمان تبلیغات اسلامی، در این مراسم با تأکید بر جایگاه هیئتهای مذهبی در جهاد تبیین گفت: ظرفیتهای متنوع هیئتها، از شبکههای مردمی و فعالیتهای پژوهشی تا شعر، نوحه، آموزش و برنامههای نوجوانان و بانوان، باید در منظومهای هماهنگ برای تحقق رسالت بزرگتر هیئت سامان یابد.
وی با اشاره به سیره حضرت فاطمه زهرا(س)، تبیین حقیقت را فراتر از بیان مفاهیم دینی دانست و تأکید کرد که سخن مداحان، شاعران و فعالان هیئتی باید به شکلگیری اراده و کنش مؤثر در مخاطبان منجر شود. به گفته قمی، هیئتها ظرفیت تبدیلشدن به پایگاههای اصلی جهاد تبیین را دارند.
ضرورت تقویت ساختار و شبکه هیئتها
حجتالاسلام باباخانی، رئیس پیشین سازمان، با اشاره به نقش تاریخی مجالس روضه و محبت اهلبیت(ع) در شکلگیری انقلاب اسلامی، بر ضرورت بازنگری در ساختار تشکلهای مذهبی متناسب با شرایط امروز تأکید کرد.
وی از تلاشهای انجامشده برای انسجام فعالیتهای راهبردی و میدانی، تقویت شبکه هیئتها، حمایت از پیرغلامان، توسعه هیئتهای اجتماعی و گسترش فعالیتهای بانوان سخن گفت و این اقدامات را آغاز مسیری بلندمدت دانست.
محمد بازوبند، پیرغلام حسینی، نیز خواستار توجه ویژه به پیشکسوتانی شد که سالهای طولانی بدون چشمداشت در مجالس اهلبیت(ع) خدمت کردهاند.
هوش مصنوعی و آینده تشکلهای مذهبی
وحید ملتجی، از برگزارکنندگان رویداد «هوای نو»، با اشاره به تحولات شتابان فناوری و هوش مصنوعی، آینده نهادهای فرهنگی را نیازمند بازنگری جدی دانست.
او پیشبینی کرد که طی پنج تا ۱۰ سال آینده، برخی نهادهای فرهنگی با کاهش اثرگذاری یا توقف فعالیت مواجه شوند؛ درحالیکه هیئتهای مذهبی میتوانند به دلیل برخورداری از پیوندهای اجتماعی و ظرفیتهای مردمی، همچنان از نهادهای اثرگذار باقی بمانند.
گسترش شبکه بانوان هیئتی در ۳۵۰ شهرستان
فهیمه شریفی، مسئول امور بانوان سازمان، با ارائه گزارشی از فعالیتهای این حوزه اعلام کرد که شبکه بانوان هیئتی اکنون در ۳۵۰ شهرستان فعال است و بیش از ۳۰۰ هیئت دانشآموزی دختران نیز ساماندهی شدهاند.
وی همچنین از انتشار دو مجموعه شعر آیینی و توزیع آن میان بیش از هفت هزار مداح زن خبر داد و گفت تجمعات بانوان هیئتی در بیش از ۲۵۰ شهرستان با اتکا به ظرفیتهای مردمی برگزار شده است.
رحیم آبفروش، دبیر جامعه ایمانی مشعر، نیز ضمن قدردانی از مدیریت باباخانی، بر ضرورت دیدهشدن تلاشهای کمترشناختهشده بانوان، خانوادهها و همراهان فعالان هیئتی تأکید کرد.
رونمایی از شعار مشترک فاطمیه ۱۴۰۵
در پایان مراسم، شعار مشترک هیئتهای مذهبی برای ایام فاطمیه ۱۴۰۵ معرفی شد. این شعار که پس از فراخوان و هماندیشی فعالان هیئتی انتخاب شده، بر پیوند ایستادگی، مسئولیتپذیری و نقشآفرینی اجتماعی تأکید دارد:
«با بیرق خونخواهی ما لشکر زهراییم(س)»
]]>مراسم رونمایی با حضور حجتالاسلام والمسلمین شیخ مهدی کربلایی، نماینده مرجعیت عالی شیعه و تولیت آستان مقدس حسینی، حجتالاسلام والمسلمین دکتر خیرالدین، رئیس دارالقرآن این آستان، حجتالاسلام والمسلمین دکتر محمدحسین بهرامی، رئیس مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی، و وسام الدلفی، مسئول مرکز اطلاعرسانی قرآنی آستان حسینی برگزار شد.
این نرمافزار حاصل همکاری مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی نور و عتبه حسینی است. در این مراسم، دکتر بهرامی گزارشی از فعالیتهای مرکز نور در گردآوری و دیجیتالسازی منابع علوم اسلامی و روند تولید نرمافزارها و پایگاههای علمی آن ارائه کرد. او همچنین به نقش فناوریهای نوین در دسترسپذیر کردن منابع دینی برای پژوهشگران اشاره کرد.
به گفته رئیس مرکز نور، کاربران با استفاده از این برنامه میتوانند به محتوای مجموعه ۶۰ جلدی موسوعه دسترسی داشته باشند و مطالب مورد نیازشان را آسانتر بیابند. قابلیت گفتوگوی هوشمند نیز به مخاطب اجازه میدهد پرسشهای خود را به زبان طبیعی مطرح کند و پاسخهایی بر پایه محتوای دانشنامه دریافت نماید. این امکان در کنار مراجعه مستقیم به منابع، میتواند روند یافتن اطلاعات و پیگیری موضوعات پژوهشی را هدفمندتر کند.
در طراحی اپلیکیشن، از فناوریهای هوش مصنوعی و فرهنگهای لغت عربی و فارسی بهره گرفته شده است؛ امکاناتی که جستوجو در مطالب و دسترسی به اطلاعات را تسهیل میکند. این ابزار برای استفاده پژوهشگران، استادان حوزه و دانشگاه و علاقهمندان به مطالعات قرآنی و میراث اهلبیت(ع) طراحی شده و میتواند زمینه بهرهگیری گستردهتر از محتوای تخصصی موسوعه را فراهم آورد.
در پایان مراسم، حجتالاسلام والمسلمین شیخ مهدی کربلایی از تلاشهای مرکز نور برای انتشار و ترویج معارف اسلامی در فضای دیجیتال قدردانی کرد. رونمایی از این نرمافزار را میتوان گامی در مسیر توسعه ابزارهای نوین پژوهش قرآنی و پیوند منابع دینی با ظرفیتهای فناوری اطلاعات دانست.
]]>بهرامی در نشست معرفی این قابلیت، که ۲۵ مهر برگزار شد، اظهار کرد: کتابخانه دیجیتال نور بیش از ۱۵۰ هزار عنوان کتاب در حوزههای گوناگون علوم اسلامی را در اختیار کاربران قرار داده است. این مجموعه شامل بیش از ۵۵ میلیون صفحه محتوای علمی است و پژوهشگران بسیاری از داخل و خارج کشور از آن استفاده میکنند.
به گفته رئیس این مرکز، پیشتر کاربران برای یافتن مطالب موردنیاز خود باید کلیدواژههای مناسب را انتخاب و جستوجوهای متعددی انجام میدادند؛ اما قابلیت جدید، امکان طرح مستقیم پرسش به زبان فارسی و دریافت پاسخهای تحلیلی و مستند را فراهم کرده است.
مهمترین ویژگیهای این ابزار عبارتاند از:
بهرامی تأکید کرد این قابلیت میتواند فرایند نگارش مقاله و پایاننامه را تسهیل کند و برای پژوهشگران مطالعات میانرشتهای نیز مفید باشد. بررسی تفاوت دیدگاه مفسران، مطالعه موضوعات حدیثی و تفسیری و تحلیل محتوای آثاری مانند تفسیر المیزان، از جمله کاربردهای آن است.
این ابزار همچنین دسترسی به کتابهای قدیمی و متون دشوار را آسانتر میکند؛ آثاری که یافتن موضوعات موردنظر در ساختار پیچیده آنها گاهی زمان زیادی میبرد. طلاب، استادان، مبلغان دینی و پاسخگویان به پرسشهای اعتقادی نیز میتوانند از این امکان برای گردآوری سریعتر مطالب مستند بهره ببرند.
رئیس مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی، توسعه این سامانه را نتیجه سالها تلاش در زمینه گردآوری، سازماندهی و دیجیتالسازی منابع دانست. به گفته او، کیفیت دادهها و رعایت حقوق مالکیت معنوی در کنار زیرساختهای فنی، نقش مهمی در تولید ابزارهای هوش مصنوعی دارند.
وی در پایان خاطرنشان کرد که هدف از توسعه این فناوری، صرفاً سرعتبخشیدن به جستوجو نیست؛ بلکه ایجاد روشی تازه برای تعامل با منابع معتبر و ارتقای کیفیت پژوهشهای اسلامی است. با این حال، بررسی پاسخها در متن اصلی کتاب همچنان برای اطمینان از صحت برداشتها و استنادهای علمی اهمیت دارد.
]]>حجتالاسلام سیداحمد حسینی، مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی جنوب کرمان، در این مراسم با اشاره به نقش روزافزون فضای مجازی در زندگی امروز، بر ضرورت استفاده هدفمند از این بستر برای ترویج ارزشهای دینی و فرهنگی تأکید کرد. به گفته او، معرفی سیره اخلاقی و شیوه زندگی امام رضا(ع) از طریق ابزارهای نوین ارتباطی میتواند زمینه آشنایی بیشتر نسل جوان با آموزههای اهلبیت(ع) را فراهم کند و به تقویت معنویت، اخلاق و همبستگی اجتماعی بینجامد.
حسینی با اشاره به دریافت بیش از ۷۰۰ اثر در دبیرخانه این پویش، استقبال شرکتکنندگان را نشانهای از توانمندی هنری و رسانهای جنوب کرمان دانست. وی همچنین بر اهمیت حمایت از استعدادهای جوان و تولید محتوای خلاقانه، جذاب و متناسب با نیازهای مخاطبان امروز تأکید کرد. او فرهنگ رضوی را الگویی مبتنی بر کرامت انسانی، مهربانی، گفتوگو، همدلی و خدمت به مردم توصیف کرد و خواستار گسترش این ارزشها از مسیر هنر و رسانه شد.

در بخش دیگری از مراسم، حجتالاسلام میثم تارم، امام جمعه جیرفت، فضای مجازی را عرصهای واقعی و تأثیرگذار در شکلگیری ارتباطات اجتماعی و افکار عمومی دانست. وی اظهار کرد که حضور گسترده مردم در این فضا، ضرورت برنامهریزی برای استفاده صحیح از ظرفیتهای آن را دوچندان کرده است. به اعتقاد او، کارشناسان، هنرمندان و فعالان دینی باید با بهرهگیری از زبان قابلفهم برای نسل جوان و ابزارهای نوین، محتوایی اثرگذار تولید کنند تا معارف اهلبیت(ع) و فرهنگ رضوی با شیوهای مناسب به مخاطبان منتقل شود.
ناصر نبیزاده، مشاور عالی مدیرعامل بنیاد بینالمللی فرهنگی هنری امام رضا(ع)، نیز با اشاره به سابقه فعالیتهای فرهنگی این مجموعه گفت: جشنوارههای رضوی در سالهای گذشته زمینه تولید و ارائه بیش از ۴۰ هزار اثر فرهنگی و هنری را فراهم کردهاند.
او فرهنگ رضوی را مسیری برای بهبود زندگی فردی و اجتماعی و تقویت اخلاق و ارزشهای انسانی دانست. نبیزاده همچنین توضیح داد که هدف این رویدادها نباید صرفاً به برگزاری جشنواره و انتخاب آثار برتر محدود شود، بلکه شناسایی استعدادها، آموزش نیروهای خلاق و پشتیبانی از فعالان فرهنگی نیز باید در کانون توجه قرار گیرد.
وی در پایان با قدردانی از شرکتکنندگان و برگزیدگان، تأکید کرد که فرهنگ امام رضا(ع) به مرزهای جغرافیایی محدود نیست و هر اقدامی که به معرفی و گسترش این میراث معنوی کمک کند، ارزشمند و شایسته تقدیر است.
]]>این مراسم به میزبانی حجت الاسلام و المسلمین بصیری و سر شبکه آیت الله بنی هاشمی برگزار شد.
“مرکز رسیدگی به امور مساجد شمیرانات”

به گزارش روابط عمومی مؤسسه بینالمللی آب حیات، آیین افتتاحیه سال تحصیلی جدید و تجلیل از طلاب برتر و نخبگان علمی مرکز تخصصی آخوند خراسانی(ره) و دانشگاه باقرالعلوم(ع) با حضور حجتالاسلام والمسلمین علی رحمانی برگزار شد. وی در این مراسم با تبریک آغاز سال تحصیلی، دفتر تبلیغات اسلامی را جریانی نواندیش در عرصه علوم دینی خواند و بر لزوم شناخت دقیق تحولات روز جامعه توسط حوزویان تأکید کرد.
حجتالاسلام رحمانی با تبیین رسالت تاریخی حوزههای علمیه، ریشه این نهاد اصیل را در نگاه جامع دین به عالم هستی و ساحتهای گوناگون زندگی بشر دانست. وی نظام استاد و شاگردی را از نقاط قوت و برجسته حوزه برشمرد و یادآور شد: «رابطه میان استاد و طلبه تنها یک انتقال ساده اطلاعات نیست؛ بلکه بستر رشد معنوی و معرفتی است که میراث گذشتگان را با دغدغهمندی به نسلهای آینده پیوند میزند.»
رئیس دفتر تبلیغات اسلامی خراسان رضوی با انتقاد از فاصله گرفتن برخی مباحث از واقعیتهای ملموس زندگی مردم، تصریح کرد: فلسفه، کلام و فقه نباید در حصار کلاسهای درس و فضاهای کاملاً انتزاعی محبوس بمانند. رسالت اصلی علم دینی، گرهگشایی از چالشهای فکری، اجتماعی و فرهنگی جامعه است و حوزههای علمیه باید در این عرصه پیشگام باشند.
وی با اشاره به سنت دیرپای عالمان بزرگ در انطباق ساختارهای علمی با نیازهای زمانه خود، افزود: «دانشآموختگان علوم دینی باید علاوه بر تسلط بر میراث کهن، توانایی تحلیل مسائل نوپدید را داشته باشند.»
این استاد حوزه با استناد به نگاه عمیق امیرالمؤمنین (ع) درباره تفاوت میان علم مسموع (شنیدنی) و علم مطبوع (تحلیلی)، هشدار داد: اگر نظام آموزشی تنها به انباشت حجم انبوهی از مطالب و مباحث نظری بپردازد، فرصت تفکر و تأمل را از طلبه سلب میکند. مجتهد حقیقی کسی است که نه تنها متون گذشته را به نیکی درک کند، بلکه بتواند مسائل مستحدثه و جدید را با مبانی استوار اجتهادی تحلیل و حلوفصل نماید.
حجتالاسلام رحمانی در بخش پایانی سخنان خود، حفظ هویت و استقلال علمی و فکری حوزههای علمیه را یکی از سنتهای ارزشمند و تاریخی دانست که همواره باید پاس داشته شود. وی ابراز امیدواری کرد که با بازخوانی میراث علمی بزرگان و اتکا به ظرفیت نخبگان، زمینه ایفای نقش مؤثرتر حوزویان در تبیین حقایق و پاسخگویی به انسان معاصر فراهم گردد.
]]>