News | Gwiezdne Wrota Odkryj Wszechświat dla Siebie

Komiczny śmietnik

Thu, 11 Jun 2026 12:51:36 +0200

Powstał śmietnik na niespotykaną skalę.

> Kosmiczne śmieci.
Kosmiczne śmieci lub kosmiczne odpadki (ang. space debris) – obiekty wytworzone przez człowieka pozostające na orbicie okołoziemskiej, które nie wykonują już zaplanowanych dla nich zadań. Składają się na nie głównie zużyte człony rakiet wielostopniowych, nieczynne satelity, fragmenty powstałe w wyniku kolizji lub eksplozji satelitów lub rakiet[1]. Zazwyczaj kosmiczne śmieci nie są kontrolowane przez człowieka, dlatego mogą stwarzać zagrożenie dla aktywnie działających satelitów.
Źródło: WikiPediaOdetnie on nas od kluczowych dla świata technologii, jeśli już nie zaczniemy robić porządków i nie sprzątniemy tego kosmicznego wysypiska, to problem urośnie do skali plastiku na Ziemi.

Prawie 10 milionów galaktyk

Sun, 26 Apr 2026 13:09:53 +0200

- Astronomia sprzęt

> Droga Mleczna i jej towarzysze olśniewają nad Rubinem
Na tym zdjęciu wykonanym w lutym 2026 r. przez Obserwatorium Rubina NSF–DOE obserwuje chilijskie nocne niebo nad Cerro Pachón, a z jego wnętrza rozpościera się olśniewający widok na naszą galaktykę, Drogę Mleczną, i jej największe galaktyki towarzyszące, Wielki i Mały Obłok Magellana.
Źródło: Obserwatorium Rubina NSF–DOE/NOIRLab/SLAC/AURA/P. LagoObserwatorium im. Very Rubin w Chile działa zupełnie inaczej niż inne teleskopy. Jego kamera LSST ma rozdzielczość 3200 megapikseli, a co kilka nocy skanuje ten sam kawałek nieba i porównuje nowy obraz ze starym. Wszystko, co się przesunęło, rozjaśniło, przygasło albo wybuchło, zostaje wyłapane automatycznie.

Pierwsze światło PoET

Mon, 20 Apr 2026 09:53:49 +0200

- Astronomia sprzęt

> Teleskop słoneczny Paranal ESPRESSO (PoET) jest tu widoczny skierowany na Słońce. Główny teleskop ma zwierciadło o średnicy 60 cm, które zbiera światło z małych obszarów tarczy słonecznej i przekierowuje je światłowodami do spektrografu ESO ESPRESSO w pobliskim budynku. ESPRESSO następnie szczegółowo rozdziela to światło słoneczne na jego barwy składowe.

Szara skrzynka nad główną tubą zawiera mniejszy teleskop z soczewką o średnicy 6 cm. Ten mniejszy teleskop będzie zbierał światło z całej tarczy słonecznej i przekierowywał je do ESPRESSO. Trzeci, mniejszy teleskop z soczewką o średnicy 5 cm, również znajdujący się wewnątrz tej skrzynki, będzie wykonywał zdjęcia tarczy słonecznej. Skrzynka zawiera również urządzenie do pomiaru turbulencji spowodowanych przez ziemską atmosferę.

Źródło:
A. Cabral/IASwoje pierwsze obserwacje wykonał Paranal solar ESPRESSO Telescope (PoET), słoneczny teleskop zainstalowany w Europejskim Obserwatorium Południowym (ESO) w Paranal w Chile. Teleskop będzie pracował z instrumentem ESPRESSO, aby szczegółowo badać Słońce. Opisywany jest jako teleskop słoneczny dla łowców planet. Celem PoET jest zrozumienie, w jaki sposób zmiany w świetle od gwiazd takich jak Słońce, mogą maskować istnienie planet krążących wokół nich. Pomoże to w poszukiwaniach światów poza Układem Słonecznym.

Klucz do Kosmos

Sun, 28 Dec 2025 18:49:37 +0100

- Sekcja Astronomiczna

Oto 5 rzeczy, które musisz wiedzieć o projekcie „Klucz do Kosmosu”

Brama do Kosmosu w Polskiej Szkole
> Klucz do Kosmosu wykonany na zajęciach Sekcji AstronomicznejPrawie każdy z nas, przynajmniej raz w dzieciństwie, marzył o locie w kosmos. O byciu astronautą, dryfowaniu w stanie nieważkości i obserwowaniu Ziemi z orbity. Te marzenia, choć uniwersalne, często wydają się odległe. A co, jeśli istniałaby realna, strategiczna inwestycja, która przybliża je polskim uczniom, budując fundamenty pod przyszłe kadry dla dynamicznie rozwijającego się sektora kosmicznego?

Niezwykłe Fakty o Teleskopie Very Rubin

Thu, 18 Dec 2025 23:15:45 +0100

- Astronomia

> Obserwatorium Very Rubin to znacznie więcej niż tylko kolejny potężny teleskop. To nowa filozofia prowadzenia badań astronomicznych, oparta na wielkich zbiorach danych i systematycznym obserwowaniu zmian zachodzących w czasie na kosmiczną skalę. Zamiast patrzeć przez symboliczną „dziurkę od klucza” na wybrane fragmenty kosmosu, po raz pierwszy otworzymy szeroko drzwi, by zobaczyć go w całej jego dynamice i złożoności.Spoglądając w nocne niebo, można odnieść wrażenie, że patrzymy na majestatyczny, ale niezmienny obraz. Przez tysiąclecia gwiazdy i galaktyki wydawały się ludzkości stałymi punktami odniesienia w kosmicznej pustce. Jednak w rzeczywistości wszechświat jest dynamicznym miejscem, pełnym gwałtownych zdarzeń, subtelnych zmian i obiektów w nieustannym ruchu. Każdej nocy rozbłyskują i gasną supernowe, planetoidy przemierzają Układ Słoneczny, a odległe kwazary pulsują energią.
Aby uchwycić tę kosmiczną dynamikę, powstaje rewolucyjne narzędzie – Obserwatorium Very Rubin. To przedsięwzięcie ma po raz pierwszy w historii pozwolić nam oglądać kosmos nie jako serię statycznych fotografii, ale jako pełnometrażowy film. Zmieni to fundamentalnie sposób, w jaki prowadzimy badania astronomiczne. Oto cztery najbardziej zaskakujące fakty na temat teleskopu, który wkrótce odsłoni przed nami zupełnie nowe oblicze wszechświata.

5 Faktów o Nocnym Niebie ...

Tue, 09 Dec 2025 08:23:46 +0100

- Astronomia

... Które Zmienią Sposób, w Jaki na Nie Patrzysz

> Obraz nieba z kamery ALLSky Żagańskiego Obserwatorium Astronomicznego.Spójrz w górę w ciemną noc. Te spokojne, migoczące punkciki światła wydają się wieczne i niezmienne. To widok, który inspirował ludzkość od zarania dziejów. Ale to, co twoje oczy rejestrują, jest jedną z największych iluzji w naturze. Ten pozornie statyczny obraz jest w rzeczywistości starannie wyselekcjonowanym fragmentem kosmicznej prawdy, przefiltrowanym przez ograniczenia naszej biologii.
Ten artykuł odkryje kilka zaskakujących prawd o gwiazdach, które możemy dostrzec gołym okiem. Przygotuj się na zmianę perspektywy, bo oto pięć faktów o nocnym niebie, które sprawią, że już nigdy nie spojrzysz na nie tak samo.

5 zaskakujących faktów z 30-letniej misji SOHO

Mon, 08 Dec 2025 10:08:56 +0100

- esa

Sonda, która miała umrzeć po dwóch latach ...

> Wystrzelone 2 grudnia 1995 roku Obserwatorium Słoneczne i Heliosferyczne ( SOHO ) należące do ESA i NASA obserwuje Słońce od 30 lat. Poniższa grafika przedstawia imponujące wyniki misji, które będą nadal rosły w nadchodzących latach.
Infografika przedstawiająca ikony z kreskówek i powiązane z nimi liczby. W centrum znajduje się obraz Słońca z napisem „30 lat”, a sonda kosmiczna SOHO częściowo nachodzi na jego lewą stronę. Od góry, zgodnie z ruchem wskazówek zegara, grafika przedstawia: 3 cykle słoneczne, 24 miliony obrazów, 300 rozpraw doktorskich, 7000 opublikowanych artykułów, 60 TB danych w archiwum SOHO, 2,8 miliona wysłanych bloków poleceń, 18 lat na stacjach naziemnych, 5000 komet i 40 000 koronalnych wyrzutów masy. W prawym dolnym rogu grafiki dodano adnotację „...i rośnie.
Drugiego grudnia 2025 roku minie dokładnie 30 lat, odkąd sonda kosmiczna SOHO rozpoczęła swoją misję. Planowano, że potrwa ona zaledwie dwa lata. Jednak ten niestrudzony obserwator Słońca działa do dziś, stając się jedną z najdłużej funkcjonujących misji kosmicznych w historii. Jej historia to opowieść o genialnej improwizacji i nieoczekiwanych odkryciach, które na zawsze zmieniły nasze postrzeganie najbliższej gwiazdy. Ta niezwykła długowieczność pozwoliła odkryć zaskakujące i przełomowe prawdy na temat Słońca. Oto pięć z nich.

Kosmiczna pomyłka

Wed, 03 Dec 2025 14:27:52 +0100

- eso

> Oto porównanie rozmiarów poprzedniej planetoidy docelowej japońskiej misji kosmicznej Hayabusa2, 162173 Ryugu, i 1998 KY26. Hayabusa2 zebrała próbki z Ryugu w 2018 roku i przywiozła je na Ziemię w 2020 roku. Po tej udanej misji, 1998 KY26 została wybrana jako kolejny cel Hayabusy2. Nowe badania przeprowadzone za pomocą Bardzo Dużego Teleskopu ( VLT ) należącego do ESO wykazały, że ta planetoida ma zaledwie 11 metrów szerokości, co czyni ją znacznie trudniejszą do lądowania niż wcześniej sądzono. Ta wizja artystyczna podkreśla ogromną różnicę rozmiarów między obiektami Hayabusy2.
Źródło: ESO/M. Kornmessera. Modele planetoid: T. Santana-Ros, JAXA/University of Aizu/Kobe UniversityCel misji Hayabusa2 jest mniejszy, szybszy i groźniejszy niż sądzono

Wszechświat pełen niespodzianek
Eksploracja kosmosu to podróż w nieznane, która nieustannie rozbudza naszą wyobraźnię. Dzięki potężnym teleskopom możemy spoglądać na odległe obiekty, starając się poznać ich sekrety na długo przed tym, zanim dotrze do nich jakakolwiek sonda. Mierzymy ich rozmiar, tempo rotacji i próbujemy odgadnąć ich skład, tworząc obraz, który staje się podstawą dla przyszłych misji kosmicznych.
Czasami jednak nowe, dokładniejsze obserwacje całkowicie wywracają do góry nogami naszą dotychczasową wiedzę. Zdarza się, że obiekt, który planowaliśmy zbadać, okazuje się czymś zupełnie innym, niż zakładaliśmy. To zmusza naukowców i inżynierów do ponownej oceny całej misji, czyniąc ją jednocześnie bardziej ekscytującą i znacznie trudniejszą.
Dokładnie to stało się w przypadku asteroidy 1998 KY26, celu rozszerzonej misji japońskiej sondy Hayabusa2. Niedawne odkrycia pokazały, że ten mały skrawek kosmicznej skały skrywa znacznie więcej tajemnic, niż ktokolwiek mógł przypuszczać. Oto pięć kluczowych faktów, które na nowo zdefiniowały to historyczne spotkanie zaplanowane na 2031 rok.

Tysiące oczu wpatrzonych w niebo

Wed, 05 Nov 2025 17:53:50 +0100

- eso

4MOST widzi pierwsze światło

> Na zdjęciu widoczny jest teleskop VISTA ESO i instrument 4MOST.
Credit:
AIP/A. SaviaukW weekend 4-metrowy Wieloobiektowy Teleskop Spektroskopowy ( 4MOST ) pomyślnie zakończył pierwsze obserwacje testowe. Zainstalowany na Teleskopie do Astronomii w Zakresie Widoczności i Podczerwieni ( VISTA ), teleskopie Europejskiego Obserwatorium Południowego (ESO) w Chile, 4MOST jest największym tego typu instrumentem do obserwacji nieba południowego. Oczekuje się, że w ciągu pierwszych pięciu lat działania zarejestruje i przeanalizuje światło ponad 25 milionów różnych obiektów, co pozwoli na odkrycie historii naszej galaktyki, zgłębienie tajemnic ciemnej materii i zbadanie pochodzenia gwiazd, a także na realizację wielu innych celów naukowych.

Częściowe zaćmienie Słońca 2025 – Żagań

Sun, 30 Mar 2025 19:58:15 +0200

- Sekcja Astronomiczna

> Zaćmienie Słońca obserwowane w dniu 29.03.2025 r. w Żaganiu przez teleskop z filtrem Mylar Żagańskiej Sekcji Astronomicznej ŻPK.Zaćmienie Słońca należy do najbardziej widowiskowych zjawisk astronomicznych. To widowiskowo zapiera dech każdemu widzowi. Zarówno temu doświadczonemu obserwatorowi nieba jak i temu zupełnie nieobeznanemu z astronomią. Historia naszej cywilizacji pamięta zakręty historii wywołane tym zjawiskiem. W linkach znajdziesz kilka przybliżeń historycznych

Naukowcy odkryli planetę krążącą wokół pojedynczej gwiazdy.

Sun, 29 Dec 2024 18:11:13 +0100

- eso

> The nearest stars to the Sun (infographic)
Graphic representation of the relative distances between the nearest stars and the Sun. Barnard’s star is the second closest star system to the Sun, and the nearest single star to us.
Źródło: IEEC/Science-Wave – Guillem RamisaKorzystając z Bardzo Dużego Teleskopu (VLT), należącego do Europejskiego Obserwatorium Południowego (ESO), astronomowie odkryli egzoplanetę krążącą wokół gwiazdy Barnarda, najbliższej względem Słońca pojedynczej gwiazdy. Nowo odkryta planeta ma masę co najmniej połowy masy Wenus, a rok na niej trwa zaledwie nieco więcej niż trzy ziemskie dni. Obserwacje sugerują także, że mogą istnieć trzy dodatkowe kandydatki na planety, na różnych orbitach wokół gwiazdy.

Tajemnica supernowych Ic

Thu, 19 Sep 2024 20:09:28 +0200

- Astronomia

dramatyczne związki gwiazd podwójnych

> Z takich układów pochodzą eksplozje supernowych typu Ic
Artystyczna wizja gwiazdy-wampira i jej ofiary.
Nowe badania, korzystające z danych uzyskanych należącym do ESO Bardzo Dużym Teleskopem (VLT), pokazały, że najgorętsze i najjaśniejsze gwiazdy, znane jako gwiazdy typu O, często występują w ciasnych układach podwójnych. W wielu tego typu układów podwójnych następuje przepływ masy od jednej gwiazdy do drugiej, co można określić jako rodzaj gwiezdnego wampiryzmu, przedstawionego tutaj w wizji artystycznej.
Źródło: ESO/M. Kornmesser/S.E. de MinkSupernowe Ic niosą w sobie dramatyczną historię związku pary gwiazd. Międzynarodowy zespół naukowców pod kierunkiem Polaków udowodnił, że aby powstał ten typ kosmicznego wybuchu, potrzebny jest niezbyt spokojny - jak na ludzkie standardy związków - układ gwiazd podwójnych.

Ostatni segment

Thu, 11 Jul 2024 21:45:11 +0200

- eso

Odlano ostatni segment dla największego na świecie teleskopu zwierciadlanego

> 949 segment zwierciadła ELT jest już odlany i gotowy do nadania kształtu.
Główne lustro Ekstremalnie Dużego Teleskopu ( ELT ) ESO, znane jako M1, będzie zdecydowanie największym lustrem, jakie kiedykolwiek wykonano dla teleskopu. Mając średnicę ponad 39 metrów, M1 jest zbyt duże, aby wykonać je z jednego kawałka szkła i zamiast tego będzie składać się z 798 sześciokątnych segmentów, każdy o grubości około pięciu centymetrów i szerokości 1,5 metra, które wspólnie zbierają dziesiątki milionów razy więcej światła niż ludzkie oko. Wyprodukowano dodatkowe 133 segmenty, aby ułatwić konserwację i ponowne powlekanie segmentów po uruchomieniu teleskopu . ESO zakupiło również 18 zapasowych segmentów, zwiększając ich łączną liczbę do 949. Teraz niemiecka firma SCHOTT pomyślnie odlała blank dla ostatniego z 949 segmentów, widocznych na tym zdjęciu. Półfabrykaty M1, czyli ukształtowane kawałki materiału, które później są polerowane, aby stać się segmentami lustrzanymi.Ekstremalnie Wielki Teleskop (ELT), należący do Europejskiego Obserwatorium Południowego (ESO), będący w trakcie budowy na chilijskiej pustyni Atakama, jest o krok bliżej ukończenia. Niemiecka firma SCHOTT odlała blank dla ostatniego z 949 segmentów zamówionych dla głównego zwierciadła teleskopu (M1). Ze średnicą ponad 39 metrów, M1 będzie zdecydowanie największym zwierciadłem kiedykolwiek zbudowanym dla teleskopu.

Znaleziono najmasywniejszą gwiazdową czarną dziurę w naszej galaktyce

Sun, 21 Apr 2024 18:28:51 +0200

- eso

> Porównanie kilku czarnych dziur w naszej galaktyce
Artystyczne porównanie trzech czarnych dziur w naszej galaktyce: Gaia BH1, Cygnus X-1 oraz Gaia BH3, które mają masy 10, 21 i 33 razy większe niż Słońce. Gaia BH3to najmasywniejsza gwiazdowa czarna dziura znana w Drodze Mlecznej. Promienie czarnych dziur są wprost proporcjonalne do ich mas. Proszę zwrócić uwagę, że wskazane czarne dziury same w sobie nie zostały bezpośrednio sfotografowane.
Źródło: ESO/M. Kornmesser
Astronomowie zidentyfikowali najbardziej masywną gwiazdową czarną dziurę w galaktyce Drogi Mlecznej. Dostrzeżono ją dzięki danym z misji Gaia, prowadzonej przez Europejską Agencję Kosmiczną, ponieważ powoduje dziwny chwiejny ruch towarzyszącej jej gwiazdy. Dane z Bardzo Dużego Teleskopu (VLT), należącego do Europejskiego Obserwatorium Południowego (ESO), oraz z innych obserwatoriów naziemnych, wykorzystano do zweryfikowania masy czarnej dziury. Jest to imponujące 33 razy więcej niż masa Słońca.

Sekrety narodzin planet

Thu, 14 Mar 2024 21:03:31 +0100

- eso

Przełomowy naziemny przegląd nieba ujawnia sekrety narodzin planet wokół kilkudziesięciu gwiazd.

> Dyski tworzące planety w obłoku Byka
Dyski tworzące planety wokół młodych gwiazd i ich położenie w bogatym w gaz obłoku Byka, oddalonym około 600 lat świetlnych od Ziemi. Zachwycające obrazy dysków wykonano za pomocą instrumentu Spectro-Polarimetric High-contrast Exoplanet REsearch ( SPHERE ) zamontowanego na należącym do ESO Bardzo Dużym Teleskopie ( VLT ). W sumie zespół zaobserwował 43 gwiazdy w regionie Byka, z których wszystkie są pokazane tutaj (chociaż dyski tworzące planety wykryto tylko w 39 z tych celów). Zdjęcie w tle przedstawia widok Byka w podczerwieni uchwycony przez satelitę astronomicznego podczerwieni.
Źródło: ESO/A.Garufi et al.; IRASW serii badań zespół astronomów rzucił nowe światło na fascynujący i skomplikowany proces powstawania planet. Oszałamiające zdjęcia uzyskane przy pomocy Bardzo Dużego Teleskopu (VLT) w Chile, należącego do ESO, pokazują jeden z największych w historii przeglądów dysków, w których formują się planet. Badania łączą obserwacje ponad 80 młodych gwiazd, wokół których mogą powstawać planety, dając astronomom bogactwo danych i unikalny wgląd w to, jak w różnych rejonach naszej galaktyki rodzą się planety.

Pierwsze segmenty ELT wysłane do Chile

Mon, 12 Feb 2024 13:22:16 +0100

- eso

> Segment lustra ELT zapakowany do wysyłki
To zdjęcie, wykonane w magazynie niedaleko Poitiers we Francji w grudniu 2023 r., przedstawia fragment głównego zwierciadła Ekstremalnie Wielkiego Teleskopu ESO wraz z systemem nośnym, zapakowane i gotowe do rozpoczęcia liczącej 10 000 km podróży do Chile. Tam segmenty zostaną pokryte cienką warstwą odblaskowego srebra i przechowywane w przygotowaniu do montażu na teleskopie. Każdy segment ma blisko 1,5 metra średnicy i 5 centymetrów grubości, a ich powierzchnie zostały wypolerowane z dokładnością do dziesiątek nanometrów – 10 000 razy cieńsze od ludzkiego włosa. 39-metrowe lustro ELT będzie składać się z 798 takich segmentów oraz 133 dodatkowych segmentów ułatwiających ponowne malowanie.
Źródło:ESO/A. ŻytoBudowa Ekstremalnie Wielkiego Teleskopu (ELT), należącego do Europejskiego Obserwatorium Południowego (ESO), osiągnęła ważny etap. Dostarczono do ESO i wysłano od Chile pierwsze 18 segmentów głównego zwierciadła teleskopu (M1). Gdy dotrą do Chile, zostaną przetransportowane do budynku technicznego (ELT Technical Facility) w Obserwatorium Paranal na pustyni Atakama, gdzie zostaną pokryte specjalną powłoką, w ramach przygotowań do przyszłej instalacji na głównej strukturze teleskopu. M1 nie mogło być fizycznie przygotowane w jednym kawałku. Zamiast tego zawiera 798 indywidualnych segmentów ułożonych w heksagonalny wzór. Wyprodukowane zostaną dodatkowe 133 segmenty, aby ułatwić proces ponownego nanoszenia powłoki w przyszłości. Mając średnicę ponad 39 metrów, ELT będzie największym teleskopem zwierciadlanym na świecie.

Jest Pogoda w Żaganiu

Tue, 06 Feb 2024 18:19:29 +0100

- Niebo za oknem

> Urzadzenie SWS 12500Pogoda jaka jest każdy widzi, ale często potrzebujemy nieco więcej informacji aby przygotować się do spotkania z naturą. Wyjście do pracy, szkoły po zakupy czy na spacer poprzedzamy często sprawdzeniem jaka jest temperatura na dworze i czy wieje wiatr. Udając się gdzieś dalej sprawdzamy tez czy nasze przygotowanie się jest adekwatne do pogody tam na miejscu. I tu już ewidentnie warto skorzystać z wiarygodnych informacji a nie tylko z prognozy pogody w wiadomościach porannych. Zaglądamy wiec na strony internetowe i …. Zaczyna się szukanie. Gdzie to sprawdzić?

1,5 miliarda pikseli Mgławicy Biegnący Kurczak

Sat, 30 Dec 2023 20:53:22 +0100

- eso

> Mgławica Biegnący Kurczak składa się z kilku obłoków, z których najbardziej widoczne są oznaczone na tym rozległym zdjęciu z Teleskopu Przeglądowego VLT (VST), znajdującego się w ośrodku ESO Paranal. Jasna gwiazda oznaczona jako Lambda Centauri jest w rzeczywistości znacznie bliżej nas niż sama mgławica i widać ją gołym okiem. Chmury pokazane w postaci delikatnych różowych pióropuszów są pełne gazu i pyłu, oświetlane przez młode i gorące gwiazdy w nich zawarte. Ogólnie rzecz biorąc, zdjęcie obejmuje obszar nieba obejmujący około 25 Księżyców w pełni, z których jeden pokazano w skali dla odniesienia.
Różne świąteczne tradycje obejmują uczty z indyka, makaronu soba, latkes (rodzaj placków ziemniaczanych) lub Pan de Pascua (rodzaj ciasta), w tym roku Europejskie Obserwatorium Południowe (ESO) przynosi na święta kurczaka. Tzw. Mgławica Biegnący Kurczak to dom wielu młodych gwiazd będących w trakcie powstawania. Niesamowicie szczegółowo ukazuje ją obraz z 1,5-miliardem pikseli uzyskany przez VLT Survey Telescope (VST) w lokalizacji obserwacyjnej Paranal w Chile.

Dysk wokół gwiazdy w innej galaktyce

Fri, 08 Dec 2023 21:54:59 +0100

- eso

Po raz pierwszy astronomowie odkryli dysk wokół gwiazdy w innej galaktyce

> Dysk i dżet w układzie młodych gwiazd HH 1177 widziane za pomocą MUSE i ALMA
Dzięki połączonym możliwościom należącego do ESO Bardzo Dużego Teleskopu ( VLT ) i teleskopu Atacama Large Millimeter/submillimeter Array ( ALMA ), w których ESO jest partnerem, zaobserwowano dysk wokół młodej masywnej gwiazdy w innej galaktyce. Obserwacje z Multi Unit Spectroscopic Explorer ( MUSE ) na VLT, po lewej, pokazują macierzysty obłok LHA 120-N 180B, w którym po raz pierwszy zaobserwowano ten układ, nazwany HH 1177. Zdjęcie pośrodku przedstawia towarzyszące mu strumienie. Górna część strumienia jest skierowana lekko w naszą stronę i przez to przesunięta w stronę błękitu; dolny oddala się od nas i dlatego jest przesunięty ku czerwieni. Obserwacje z ALMA, po prawej, ujawniły następnie obracający się dysk wokół gwiazdy, podobnie z bokami zbliżającymi się i oddalającymi od nas.
Credit: ESO/ALMA (ESO/NAOJ/NRAO)/A. McLeoda i in.W tym znaczącym odkryciu astronomowie znaleźli dysk wokół młodej gwiazdy w Wielkim Obłoku Magellana, galaktyce sąsiadującej z naszą. Po raz pierwszy w historii odkryto tego typu dysk poza naszą galaktyką, identyczny jak dyski, w których tworzą się planet w Drodze Mlecznej. Nowe obserwacje ukazują młodą masywną gwiazdę, która rośnie i akreuje materię ze swojego otoczenia oraz tworzy torujący dysk.. Detekcja została dokonana przy pomocy Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA) w Chile, w której Europejskie Obserwatorium Południowe (ESO) jest partnerem.

Zasady według Tomasza Millera

Tue, 07 Nov 2023 20:22:50 +0100

- Telewizja naukowa

> Zgodnie z tzw. hipotezą wieloświata, Wszechświat to jeszcze nie wszystko, co fizycznie istnieje. Według niej "gdzieś tam" istnieją także inne wszechświaty, równie realne jak nasz, choć odmienne. Ściśle rzecz biorąc, należy jednak mówić nie tyle o hipotezie wieloświata, ile o hipotezACH, bo jest ich – nomen omen – wiele. Jakie to hipotezy i skąd się wzięły? Czy w kosmologii relatywistycznej i mechanice kwantowej jest miejsce i potrzeba na wieloświat(y)? Gdzie (lub kiedy) mają znajdować się te wszystkie inne kosmosy? Zapraszamy na krótki spacer po wieloświatach.
Wielu ludzi prędzej czy później zadaje sobie takie pytanie. Każdy, kto para się nauką, dochodzi do etapu gdy takie pytania pojawiają się w jego życiu. Zasadniczo sprowadza się do pytania: „dlaczego Wszechświat jest taki jaki jest?”. Odpowiedź nie jest taka oczywista jakby mogło się wydawać. Ale dzięki nauce wiemy jak szukać tej odpowiedzi. Czym innym jest znalezienie odpowiedzi a jeszcze czymś innym możliwość jej znalezienia.

Sonifikacja kosmosu

Mon, 23 Oct 2023 21:32:25 +0200

- IT - programy

> OpisZdjeciaJak może brzmieć przestrzeń? NASA sztuka pomysłów, jak przekształcać kosmiczne widoki w dźwięki. Jedno z takich rozwiązań zaproponowali podczas hackathonu studenci Politechniki Warszawskiej - informuje uczelnia.

Kielce/ Trwają zawody łazików marsjańskich

Wed, 20 Sep 2023 19:01:17 +0200

- Roboty

> Kielce, 15.09.2023. Zawody łazików marsjańskich European Rover Challenge w Kielcach, Źródło: PAP / Piotr PolakNa terenie Politechniki Świętokrzyskiej w Kielcach trwają od piątku zawody robotyczne European Rover Challenge. Na specjalnie zaprojektowanym torze marsjańskim rywalizuje 25 drużyn z 12 krajów.

Tajemnicza ciemna plama na Neptunie

Thu, 31 Aug 2023 22:43:36 +0200

- eso

> Ciemna plama na Neptunie zaobserwowana za pomocą MUSE na Bardzo Dużym Teleskopie ESOKorzystając Bardzo Dużego Teleskopu (VLT), z należącego do ESO, astronomowie zaobserwowali dużą ciemną plamę w atmosferze Neptuna. Nieoczekiwanie przylega do niej mniejsza jasna plama. Jest to pierwszy raz, gdy udało się zaobserwować ciemną plamę na tej planecie prowadząc obserwacje teleskopem naziemnym. Tego rodzaju tymczasowe struktury na tle niebieskiego tła atmosfery Neptuna są zagadką dla astronomów, a nowe wyniki dostarczą kolejnych wskazówek odnośnie ich natury i pochodzenia.

1/2 ELT

Thu, 03 Aug 2023 21:02:28 +0200

- eso

Ekstremalnie Wielki Teleskop (ELT) jest w połowie gotowy

> Nocny widok ELT w budowie na szczycie Cerro Armazones
To zdjęcie, wykonane pod koniec czerwca 2023 r., przedstawia obraz z kamery internetowej (link u dołu strony) przedstawiający miejsce budowy Ekstremalnie Wielkiego Teleskopu ESO w Cerro Armazones na chilijskiej pustyni Atakama. Tam inżynierowie i pracownicy budowlani montują obecnie konstrukcję kopuły teleskopu w zawrotnym tempie. Widocznie zmieniająca się każdego dnia , stalowa konstrukcja wkrótce nabierze znajomego, okrągłego kształtu, typowego dla kopuł teleskopowych.

Gwiaździste tło jest zdominowane przez jądro Drogi Mlecznej, naszą macierzystą galaktykę oraz Wielki i Mały Obłok Magellana, dwie galaktyki karłowate krążące wokół naszej.

Źródło: TOEkstremalnie Wielki Teleskop (ELT), budowany przez Europejskie Obserwatorium Południowe, to rewolucyjny teleskop naziemny, który będzie mieć 39-metrowe zwierciadło główne i stanie się największym teleskopem na świecie w zakresie widzialnym i podczerwonym: największym okiem świata na niebo. Budowa tego skomplikowanego technicznie przedsięwzięcia postępuje w dobrym tempie. Aktualnie ELT przekroczył 50% zaawansowania budowy.

Nowe obserwatoria Polskiej Agencji Kosmicznej

Sat, 08 Jul 2023 16:48:48 +0200

- Astronomia

> Teleskopy PolsaPolska Agencja Kosmiczna (POLSA) realizuje inwestycję modernizacji sieci globalnie rozmieszczonych sensorów optycznych służących do monitorowania obiektów w pobliżu Ziemi (głównie satelitów i śmieci kosmicznych). Projekt ten jest największą tego typu polską inwestycją astronomiczną od lat. Właśnie przeprowadziliśmy proces odbioru trzech nowych sensorów czyli zestawów teleskopów – są one nowoczesnymi, zaawansowanymi technologicznie, zdalnie sterowanymi robotami obserwacyjnymi pracującymi w układach czterech współpracujących układów optycznych.

Przesilenie letnie i początek astronomicznego lata

Thu, 22 Jun 2023 22:50:16 +0200

- Astronomia

> Plenerowy Układ Planetarny w Żaganiu.
Autor: Jan MAZURWe środę 21 czerwca po południu Słońce znajdzie się w punkcie Raka i tym samym zacznie się astronomiczne lato. Letnie noce to okazja do spojrzenia w niebo i obserwowania planet oraz innych obiektów na niebie.

IASC czyli cykliczne polowanie na planetoidy

Sun, 14 May 2023 23:09:48 +0200

- Sekcja Astronomiczna

> Rejon gromady kulistej jest szczególnie trudny do przeszukaniaNie raz i nie dwa razy Sekcja Astronomiczna uczestniczyła w kampanii poszukiwania planetoid w ramach projektu International Astronomical Search Collaboration. Robimy to od lat by kolejne pokolenia żagańskich adeptów astronomii mogło spróbować czym jest prawdziwa astronomia. A jest to nauka w czystej postaci.

Pierwsze dane naukowe z sondy JUICE

Wed, 03 May 2023 13:31:48 +0200

- Sondy

> Juice, należący do ESA Jupiter Icy Moons Explorer, zarejestrował dane pola magnetycznego podczas rozkładania wysięgnika magnetometru o długości 10,6 m. Źródło: ESAEuropejska sonda kosmiczna Jupiter Icy Moons Explorer (JUICE) wykonała pierwsze pomiary naukowe, rejestrując pole magnetyczne - informują ESA i POLSA.

Sonda JUICE została wystrzelona w kosmos 14 kwietnia b.r. z kosmodromu w Gujanie Francuskiej. Obecnie jest trakcie procesu rozkładania i aktywowania swoich wysięgników, anten, instrumentów, czujników. Te procedury potrwają przez kilka kolejnych miesięcy.

Sonda JUICE wystartowała

Sun, 16 Apr 2023 13:16:01 +0200

- Sondy

... ma zbadać środowisko Jowisza i jego księżyce.

> Juice wysyła pierwsze "selfie" z kosmosuBezzałogowa sonda kosmiczna JUICE, która ma zbadać środowisko wokół Jowisza, wystartowała w piątek z portu kosmicznego w Gujanie Francuskiej. Naukowy i techniczny udział w misji mają Polacy.

Pierwsze wyniki z teleskopów ESO skutków impaktu sondy DART w planetoidę

Sat, 08 Apr 2023 19:58:09 +0200

- eso

> Ewolucja chmury odłamków wokół Dimorphosa i Didymosa po uderzeniu sondy DART
Seria zdjęć, uzyskanych przy pomocy instrumentu MUSE na Bardzo Dużym Teleskopie (VLT), pokazuje ewolucję chmury odłamków wyrzuconych, gdy sonda kosmiczna DART zderzyła się z asteroidą Dimorphos.

Pierwsze zdjęcie wykonano 26 września 2022 roku, tuż przed impaktem, natomiast ostatnie prawie miesiąc później, w dniu 25 października. W tym okresie rozwinęło się kilka struktur: zgęszczenia, spirale i długi warkocz pyłu odpychany przez promieniowanie Słońca. Biała strzałka na każdym z paneli wskazuje kierunek Słońca.

Dimorphos krąży wokół większej planetoidy o nazwie Didymos. Biała pozioma kreska wskazuje skalę 500 kilometrów, ale same planetoidy są oddalone od siebie zaledwie o 1 kilometr, więc nie da się ich rozdzielić na tych zdjęciach

Ślady widoczne w tle wynikają z pozornego ruchu gwiazd tła podczas obserwacji, gdyż teleskop śledził parę planetoid.

Źródło: ESO/Opitom et al.Przy pomocy Bardzo Dużego Teleskopu (VLT), należącego do ESO, dwa zespoły astronomów obserwowały skutki kolizji amerykańskiej sondy kosmicznej Double Asteroid Redirection Test (DART) z asteroidą Dimorphos. Kontrolowany impakt był testem obrony planetarnej, ale dał także astronomom unikalną szansę na dowiedzenie się więcej o budowie planetoidy, na podstawie wyrzuconej materii.

Skupisko słabych galaktyk może czekać na odkrycie niedaleko nas

Sat, 08 Apr 2023 16:30:32 +0200

- Astronomia

> Widok ciemnej materii (czerwona), gazu (zielona) i gwiazd (biała) w jednej z symulowanych Grup Lokalnych z HESTIA. Symulowane analogi galaktyk Drogi Mlecznej i Andromedy znajdują się bliskocentrum obrazu, a ultra-rozproszone galaktyki są oznaczone kołami.
Źródło zdjęcia: Salvador Cardona-BarreroNajnowsze symulacje naszej kosmicznej okolicy wskazują, że wokół Drogi Mlecznej może być nawet kilkanaście niewielkich galaktyk czekających nadal na odkrycie. W międzynarodowym zespole badawczym są naukowcy z Polski – poinformowało Centrum Fizyki Teoretycznej PAN.

Białe karły

Sun, 26 Feb 2023 15:30:47 +0100

- Sekcja Astronomiczna

> Animacja pokazująca formowanie się mgławicy z czerwonego olbrzyma.
Źródło: WikiPediaW całym Wszechświecie wszystko rodzi się, żyje i umiera. Różnica polega tylko na czasie jaki temu zostanie poświęcony. W przypadku gwiazd jest nie inaczej. A tempo, czas życia zależy od masy. Tak jak i ludzkim życiu otyły żyje krócej. Astronomowie ustalili, że cmentarzysko tych obiektów w 97% wypełnione jest białymi karłami. Musza to być więc niezwykle ważne obiekty by poznać procesy gwiazdowe. To jak praca archeologa, który z cmentarzy i szczątków naszych przodków dowiaduje się wszystkiego o całej naszej historii, również tej zapomnianej i niezwykle odległej w czasie.