Nie ma takiej możliwości. Obciążona służebnością jest bowiem nieruchomość, a nie jej właściciel.

Zgodnie z art.  305[1] Kodeksu cywilnego, nieruchomość można obciążyć na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza wybudować lub którego własność stanowią urządzenia służące do doprowadzania lub odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej prawem polegającym na tym, że przedsiębiorca może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń. Może to nastąpić za porozumieniem stron – wówczas właściciel nieruchomości składa stosowne oświadczenie w formie aktu notarialnego. Jeśli do takiego porozumienia nie dojdzie, pozostaje droga sądowa.

Służebność przesyłu, podobnie jak służebność gruntowa, jest przypisana do nieruchomości, a nie do jej właściciela. Ten stan rzeczy jest trwały.  Każdy aktualny właściciel nieruchomości (w tym spadkobiercy zmarłego właściciela) musi respektować jej obciążenie służebnością. Tak więc śmierć jednego ze współwłaścicieli nieruchomości nie ma znaczenia dla dalszego istnienia służebności, ani nie powoduje konieczności zawarcia kolejnej umowy i złożenia oświadczenia w formie aktu notarialnego.

W myśl art. 305[3] § 2 k.c., służebność przesyłu wygasa najpóźniej wraz z zakończeniem likwidacji przedsiębiorstwa. Do służebności przesyłu stosuje się odpowiednio przepisy o służebnościach gruntowych, a więc służebność taka wygaśnie także wskutek jej niewykonywania przez lat 10. Ponadto może być zniesiona przez sąd w przypadkach określonych w art. 294 i 295 k.c.

W myśl pierwszego z tych przepisów, właściciel nieruchomości obciążonej (służebnością przesyłu) może się tego domagać za wynagrodzeniem, a podstawową przesłanką takiego żądania jest szczególna dla niego uciążliwość służebności. Natomiast zgodnie z art. 295 k.c., właściciela nieruchomości obciążonej może zwrócić się do sądu o zniesienie służebności przesyłu bez wynagrodzenia, gdy służebność utraciła dla nieruchomości władnącej (przedsiębiorstwa przesyłowego) wszelkie znaczenie.

Ponadto przedsiębiorstwo przesyłowe może zrzec się służebności. Zrzeczenie się służebności przesyłu to jednostronne oświadczenie woli przedsiębiorstwa przesyłowego, które rezygnuje z prawa do korzystania z cudzej nieruchomości. Stosuje się w takim przypadku odpowiednio art. 246 § 1k.c., zgodnie z którym, jeżeli uprawniony zrzeka się ograniczonego prawa rzeczowego, prawo to wygasa. Oświadczenie o zrzeczeniu się prawa powinno być złożone właścicielowi rzeczy obciążonej.

W przypadku, kiedy prawo było ujawnione w księdze wieczystej, do jego wygaśnięcia potrzebne jest wykreślenie go z księgi wieczystej. Konieczne jest wówczas złożenie ww. oświadczenia, którego podpis zostaje notarialnie poświadczony.

Niniejsza porada została opracowana w ramach zadania publicznego pn. „Punkt nieodpłatnej pomocy prawnej/nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w Powiecie Łomżyńskim w 2026 r.”, które jest finansowane ze środków przyznanych przez Powiat Łomżyński otrzymanych z budżetu Państwa jako dotacja celowa.

Do PSP nie należy usuwanie gniazd os (ani innych owadów), chyba, że bezpośrednio zagrożone jest życie lub zdrowie ludzkie.

Jak przewiduje ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej, została ona utworzona w celu walki z pożarami, klęskami żywiołowymi i innymi miejscowymi zagrożeniami.

Przez klęskę żywiołową rozumie się katastrofę naturalną lub awarię techniczną, których skutki zagrażają życiu lub zdrowiu dużej liczby osób, mieniu w wielkich rozmiarach albo środowisku na znacznych obszarach, a pomoc i ochrona mogą być skutecznie podjęte tylko przy zastosowaniu nadzwyczajnych środków, we współdziałaniu różnych organów i instytucji oraz specjalistycznych służb i formacji działających pod jednolitym kierownictwem. Do klęsk żywiołowych zalicza się m.in. powódź, pożary, suszę, trzęsienia ziemi czy huragany.

Katastrofa naturalna to wszelkie zdarzenia związane z działaniem sił natury, w szczególności wyładowania atmosferyczne, wstrząsy sejsmiczne, silne wiatry, intensywne opady atmosferyczne, długotrwałe występowanie ekstremalnych temperatur, osuwiska ziemi, pożary, susze, powodzie, zjawiska lodowe na rzekach i morzu oraz jeziorach i zbiornikach wodnych, masowe występowanie szkodników, chorób roślin lub zwierząt albo chorób zakaźnych ludzi, albo też działanie innego żywiołu.

Z kolei w ustawie z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej stwierdza się, że ochrona przeciwpożarowa polega na realizacji przedsięwzięć mających na celu ochronę życia, zdrowia, mienia lub środowiska przed pożarem, klęską żywiołową lub innym miejscowym zagrożeniem poprzez:

1) zapobieganie powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia;

2) zapewnienie sił i środków do zwalczania pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia oraz ochrona ludności;

3) prowadzenie działań ratowniczych.

Pod pojęciem „innego miejscowego zagrożenia” – według ww. ustawy – rozumie się zdarzenie wynikające z rozwoju cywilizacyjnego i naturalnych praw przyrody niebędące pożarem ani klęską żywiołową, stanowiące zagrożenie dla życia, zdrowia, mienia lub środowiska, któremu zapobieżenie lub którego usunięcie skutków nie wymaga zastosowania nadzwyczajnych środków. I właśnie likwidacja gniazd owadów mieści się w tym obszarze działań PSP. Nie oznacza to jednak, że straż ma w każdym przypadku taki obowiązek.

Jak wynika z dokumentu „Zasady postępowania podczas interwencji prowadzonych w związku ze zgłoszeniem wystąpienia zagrożeń od rojów lub gniazd owadów błonkoskrzydłych”, straż pożarna podejmuje wszelkie niezbędne działania zmierzające do usunięcia roju lub gniazda owadów błonkoskrzydłych z miejsc, w których stwarzają one bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego, w szczególności dotyczy to obecności osób o ograniczonej zdolności poruszania się, czy z budynków użyteczności publicznej oraz placówek oświatowych.

W dokumencie tym podkreśla się, że zgodnie z art. 61 pkt 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, zapewnienie bezpiecznego użytkowania obiektu jest obowiązkiem właściciela lub zarządcy obiektu. Istnieją wyspecjalizowane firmy, które usuwają roje i lub gniazda owadów i to do nich należy się z tym problemem zwrócić.

Niniejsza porada została opracowana w ramach zadania publicznego pn. „Punkt nieodpłatnej pomocy prawnej/nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w Powiecie Łomżyńskim w 2026 r.”, które jest finansowane ze środków przyznanych przez Powiat Łomżyński otrzymanych z budżetu Państwa jako dotacja celowa.

Artykuł 92 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stanowi, iż dziecko do pełnoletniości pozostaje pod władzą rodzicielską. Jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, każde z nich jest obowiązane i uprawnione do jej wykonywania. Jednakże o istotnych sprawach dziecka rodzice rozstrzygają wspólnie; w braku porozumienia między nimi rozstrzyga sąd opiekuńczy.

Władza rodzicielska obejmuje w szczególności obowiązek i prawo rodziców do wykonywania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka oraz do wychowania dziecka, z poszanowaniem jego godności i praw. Władza rodzicielska powinna być wykonywana tak, jak tego wymaga dobro dziecka i interes społeczny. Właściwie rozumiane dobro dziecka wymaga starań o zapewnienie dziecku zdrowia fizycznego i psychicznego, polegających na właściwym ukształtowaniu jego charakteru i przygotowaniu do życia społecznego.

Zgodnie z art.  107 k.r.o., jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom żyjącym w rozłączeniu, sąd opiekuńczy może ze względu na dobro dziecka określić sposób jej wykonywania i utrzymywania kontaktów z dzieckiem. Sąd pozostawia władzę rodzicielską obojgu rodzicom, jeżeli przedstawili zgodne z dobrem dziecka pisemne porozumienie o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem.

W braku takie porozumienia sąd, uwzględniając prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców, rozstrzyga o sposobie wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem. Sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka, jeżeli dobro dziecka za tym przemawia.

Z kolei w myśl art.  110 k.r.o., w razie przemijającej przeszkody w wykonywaniu władzy rodzicielskiej sąd opiekuńczy może orzec jej zawieszenie. Zawieszenie zostanie uchylone, gdy jego przyczyna odpadnie.

Stosownie do art. 111 § 1 k.r.o., jeżeli władza rodzicielska nie może być wykonywana z powodu trwałej przeszkody albo jeżeli rodzice nadużywają władzy rodzicielskiej lub w sposób rażący zaniedbują swe obowiązki względem dziecka, sąd opiekuńczy pozbawi rodziców władzy rodzicielskiej. Pozbawienie władzy rodzicielskiej może być orzeczone także w stosunku do jednego z rodziców.

O pozbawieniu rodzica władzy rodzicielskiej może zadecydować jedynie sąd. Postępowanie odbywa się w trybie nieprocesowym. Dla jego zainicjowania konieczne jest złożenie stosownego wniosku. Składa się go do wydziału rodzinnego i nieletnich sądu rejonowego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dziecka. Do wniosku należy dołączyć w oryginale odpis aktu urodzenia dziecka. Opłata sądowa od wniosku o pozbawienie władzy rodzicielskiej wynosi 100 zł.

Należy jednak podkreślić, że do pozbawienia władzy rodzicielskiej upoważniają sąd tylko takie zaniedbania obowiązków względem dziecka, które mogą być ocenione jako rażące. Muszą to być poważne zaniedbania, bądź zaniedbania o mniejszej wadze, które nabierają cech niepoprawności i uporczywości. Jak stwierdził Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 19 czerwca 1997 r., sygn. akt: III CKN 122/97, pozbawienie władzy rodzicielskiej to najsurowszy środek ingerencji sądu, który można zastosować dopiero wówczas, gdy stosowane dotychczas łagodniejsze środki okazały się nieskuteczne lub gdy w okolicznościach danego wypadku jest oczywiste, że stosowanie łagodniejszych środków jest niecelowe.

W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że rażące zaniedbywanie obowiązków względem dzieci może również polegać na długotrwałym zerwaniu więzi z dziećmi, braku zainteresowania ich losem, wieloletnim nieutrzymywaniu kontaktów z dziećmi z przyczyn leżących po stronie rodzica.

Niniejsza porada została opracowana w ramach zadania publicznego pn. „Punkt nieodpłatnej pomocy prawnej/nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w Powiecie Łomżyńskim w 2026 r.”, które jest finansowane ze środków przyznanych przez Powiat Łomżyński otrzymanych z budżetu Państwa jako dotacja celowa.

Postępowanie sądu było zgodne z prawem, jeżeli wcześniej nie wniosła Pani sprzeciwu od orzeczenia lekarza orzecznika do komisji lekarskiej ZUS.

W procedurze postępowania o rentę zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lekarz orzecznik Zakładu dokonuje oceny niezdolności do pracy, jej stopnia oraz ustalenia:

1) daty powstania niezdolności do pracy,

2) trwałości lub przewidywanego okresu niezdolności do pracy,

3) związku przyczynowego niezdolności do pracy lub śmierci z określonymi okolicznościami,

4) trwałości lub przewidywanego okresu niezdolności do samodzielnej egzystencji,

5) celowości przekwalifikowania zawodowego.

Ubezpieczony niezadowolony z tego orzeczenia powinien – stosownie do art. 14 ust. 2a ww. ustawy – wnieść sprzeciw do komisji lekarskiej ZUS w ciągu 14 dni od dnia doręczenia tego orzeczenia. Niewyczerpanie tego trybu wyklucza późniejsze kwestionowanie tych elementów, o których wypowiedział się w orzeczeniu lekarz orzecznik

Jak stwierdził Sąd Apelacyjny w Białymstoku w wyroku z 29 listopada 2017 r., sygn. akt: III AUa 358/17, niewniesienie sprzeciwu od orzeczenia lekarza orzecznika oznacza, iż ubezpieczony zgadza się, że wszystkie stwierdzenia w nim zawarte (w tym data powstania niezdolności do pracy) są prawdziwe, a tym samym proces ustalania okoliczności faktycznych, mających znaczenie dla nabycia prawa do świadczenia zostaje zakończony.

Także Sąd Najwyższy w uchwale z 15 marca 2006 r., sygn. akt: II UZP 17/05 wskazał, że postępowanie przed lekarzem orzecznikiem ma na celu ustalenie okoliczności związanych z niezdolnością do pracy (niezdolnością do samodzielnej egzystencji). Celem postępowania przed lekarzem orzecznikiem jest nie tylko ustalenie stopnia niezdolności do pracy, czy czasu trwania niezdolności, ale również daty jej powstania. Jeżeli zatem lekarz orzecznik dokonuje tych ustaleń – co znajduje swoje odzwierciedlenie w treści wydawanego przez niego orzeczenia – to również w interesie wnioskodawcy leży, aby były one zgodne z faktami. Niewniesienie sprzeciwu od orzeczenia lekarza orzecznika oznacza , że wnioskodawca zgadza się, iż wszystkie stwierdzenia w nim zawarte są prawdziwe.

W myśl art. 477[9] § 3[1] Kodeksu postępowania cywilnego, sąd odrzuci odwołanie w sprawie o świadczenie z ubezpieczeń społecznych, do którego prawo jest uzależnione od stwierdzenia niezdolności do pracy lub niezdolności do samodzielnej egzystencji albo stwierdzenia stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu, jeżeli podstawę do wydania decyzji stanowi orzeczenie lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a osoba zainteresowana nie wniosła sprzeciwu od tego orzeczenia do komisji lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i odwołanie jest oparte wyłącznie na zarzutach dotyczących tego orzeczenia.

Jeżeli odwołanie opiera się także na zarzucie nierozpatrzenia wniesionego po terminie sprzeciwu od tego orzeczenia, a wniesienie sprzeciwu po terminie nastąpiło z przyczyn niezależnych od osoby zainteresowanej, sąd uchyla decyzję, przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania organowi rentowemu i umarza postępowanie. W takim przypadku organ rentowy kieruje sprzeciw do rozpatrzenia do komisji lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Niniejsza porada została opracowana w ramach zadania publicznego pn. „Punkt nieodpłatnej pomocy prawnej/nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w Powiecie Łomżyńskim w 2026 r.”, które jest finansowane ze środków przyznanych przez Powiat Łomżyński otrzymanych z budżetu Państwa jako dotacja celowa.

Zgodnie z art.  713 Kodeksu cywilnego, biorący do używania ponosi zwykłe koszty utrzymania rzeczy użyczonej. Poprzez zwykłe koszty utrzymania należy rozumieć wydatki i nakłady pozwalające zachować rzecz w stanie nie pogorszonym, utrwalającym jej właściwości i przeznaczenie. Chodzi więc o takie koszty, których poniesienie narzuca niezbędna potrzeba zachowania określonego stanu rzeczy. Za takie uważa się przykładowo koszty konserwacji, bieżących remontów czy drobnych napraw.

Jeżeli biorący do używania poczynił inne wydatki lub nakłady na rzecz, stosuje się odpowiednio przepisy o prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia. Art. 752 k.c. przewiduje, że ten kto bez zlecenia prowadzi cudzą sprawę, powinien działać z korzyścią osoby, której sprawę prowadzi, i zgodnie z jej prawdopodobną wolą, a przy prowadzeniu sprawy obowiązany jest zachowywać należytą staranność.

Z kolei w myśl art. 753 § 2 k.c. prowadzący cudzą sprawę powinien z czynności swych złożyć rachunek oraz wydać wszystko, co przy prowadzeniu sprawy uzyskał dla osoby, której sprawę prowadzi. Jeżeli działał zgodnie ze swoimi obowiązkami, może żądać zwrotu uzasadnionych wydatków i nakładów wraz z ustawowymi odsetkami oraz zwolnienia od zobowiązań, które zaciągnął przy prowadzeniu sprawy.

Natomiast stosownie do art.  754 k.c., kto prowadzi cudzą sprawę wbrew wiadomej mu woli osoby, której sprawę prowadzi, nie może żądać zwrotu poniesionych wydatków i odpowiedzialny jest za szkodę, chyba że wola tej osoby sprzeciwia się ustawie lub zasadom współżycia społecznego.

Art.  755 k.c. stanowi, że jeżeli prowadzący cudzą sprawę dokonał zmian w mieniu osoby, której sprawę prowadzi, bez wyraźnej potrzeby lub korzyści tej osoby albo wbrew wiadomej mu jej woli, obowiązany jest przywrócić stan poprzedni, a gdyby to nie było możliwe, naprawić szkodę. Nakłady może zabrać z powrotem, o ile może to uczynić bez uszkodzenia rzeczy.

Tak więc dokonanie przez biorącego nakładów na rzecz bez wyraźnej potrzeby lub korzyści użyczającego albo wbrew wiadomej mu jego woli powoduje wyłączenie możliwości żądania ich zwrotu od użyczającego. Biorący może nakłady te zabrać z powrotem, o ile nie spowoduje to uszkodzenia rzeczy. Tak więc zasądzenie zwrotu nakładów na rzecz córki i zięcia będzie możliwe tylko wtedy, jeżeli wykażą oni, że wydatki i nakłady były uzasadnione oraz czynione z korzyścią dla właścicielki domu, a także, że nie wyrażała ona wobec nich sprzeciwu.

Niniejsza porada została opracowana w ramach zadania publicznego pn. „Punkt nieodpłatnej pomocy prawnej/nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w Powiecie Łomżyńskim w 2026 r.”, które jest finansowane ze środków przyznanych przez Powiat Łomżyński otrzymanych z budżetu Państwa jako dotacja celowa.

Aby móc sprzedać działkę należącą do ubezwłasnowolnionej córki, musi Pani uzyskać zezwolenie sądu opiekuńczego. Bez tego notariusz nie sporządzi umowy sprzedaży, a przeniesienie własności nieruchomości musi mieć formę aktu notarialnego.

W myśl art. 13 Kodeksu cywilnego, osoba, która ukończyła lat trzynaście, może być ubezwłasnowolniona całkowicie, jeżeli wskutek choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych, w szczególności pijaństwa lub narkomanii, nie jest w stanie kierować swym postępowaniem.

Celem instytucji ubezwłasnowolnienia jest ochrona danej osoby, jej praw majątkowych, a także praw niemajątkowych, w tym dóbr osobistych, np. zdrowia – w przypadku, gdy osoba ta odmawia poddania się niezbędnemu leczeniu.

Skutki orzeczenia o ubezwłasnowolnieniu całkowitym są daleko idące. Osoba ubezwłasnowolniona nie ma zdolności do czynności prawnych, co oznacza, że nie może samodzielnie zawierać umów, podejmować decyzji finansowych ani rozporządzać swoim majątkiem.

Dla ubezwłasnowolnionego całkowicie ustanawia się opiekę, chyba że pozostaje on jeszcze pod władzą rodzicielską. Opiekun prawny działa w imieniu osoby ubezwłasnowolnionej i na jej rzecz. Zgodnie z art. 175 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, do opieki nad ubezwłasnowolnionym całkowicie stosuje się odpowiednio przepisy o opiece nad małoletnim.

Możliwości działania opiekuna nie są nieograniczone. Kodeks rodzinny i opiekuńczy jasno określa zakres uprawnień opiekuna, stawiając na pierwszym miejscu dobro osoby ubezwłasnowolnionej.

Stosownie do art. 154 k.r.o. opiekun obowiązany jest wykonywać swe czynności z należytą starannością, jak tego wymaga dobro pozostającego pod opieką i interes społeczny. Opiekun sprawuje pieczę nad osobą i majątkiem pozostającego pod opieką i podlega przy tym nadzorowi sądu opiekuńczego. W konsekwencji na podstawie art. 156 k.r.o. powinien uzyskać zezwolenie sądu opiekuńczego we wszelkich ważniejszych sprawach, które dotyczą osoby lub majątku podopiecznego.

Kodeks nie określa, które sprawy są ważniejsze. W orzecznictwie sądowym uznaje się za takie m.in.: umowy sprzedaży nieruchomości i dożywocia, rozporządzenie udziałem w prawie własności nieruchomości, umowę dzierżawy, zrzeczenie się majątku spadkowego, wytoczenie powództwa o zadośćuczynienie pieniężne za uszkodzenie ciała lub wywołanie rozstroju zdrowia. Tak więc sprzedaż nieruchomości należącej do osoby z pewnością mieści się w katalogu spraw wymagających uzyskania zezwolenia.

Jak przewiduje art. 593 Kodeksu postępowania cywilnego,  zezwolenia we wszelkich ważniejszych sprawach, które dotyczą osoby lub majątku osoby pozostającej pod opieką, udziela sąd opiekuńczy na wniosek opiekuna. Od wniosku w tej sprawie pobiera się stałą opłatę sądową w kwocie 100 zł.

Sądem opiekuńczym jest sąd rejonowy wydział rodzinny i nieletnich. Właściwy miejscowo jest sąd opiekuńczy miejsca zamieszkania osoby, której postępowanie ma dotyczyć, a w braku miejsca zamieszkania – sąd opiekuńczy miejsca jej pobytu.

Rozstrzygnięcie sądu w przedmiocie wniosku opiekuna prawnego o wydanie zezwolenia sądu może zapaść albo po przeprowadzeniu rozprawy, albo na posiedzeniu niejawnym. W trakcie postępowania sąd będzie szczegółowo analizować sytuację dążąc do ustalenia, czy sprzedaż leży w interesie osoby ubezwłasnowolnionej. Dlatego należy dobrze uzasadnić wniosek.

Niniejsza porada została opracowana w ramach zadania publicznego pn. „Punkt nieodpłatnej pomocy prawnej/nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w Powiecie Łomżyńskim w 2026 r.”, które jest finansowane ze środków przyznanych przez Powiat Łomżyński otrzymanych z budżetu Państwa jako dotacja celowa.

Umorzenie orzeczonej kary grzywny ma charakter wyjątkowy. Zgodnie z art. 51 § 1 Kodeksu karnego wykonawczego, jeżeli skazany, z przyczyn od niego niezależnych, nie uiścił grzywny, a wykonanie tej kary w innej drodze okazało się niemożliwe lub niecelowe, sąd może, w szczególnie uzasadnionych wypadkach, grzywnę umorzyć w części, zaś wyjątkowo – również w całości. Nie zarządza się egzekucji, jeżeli z okoliczności sprawy wynika, że byłaby ona bezskuteczna.

Przyczyny niezależne od skazanego to przede wszystkim wynik zmiany sytuacji rodzinnej lub majątkowej skazanego w porównaniu z tą, która istniała w momencie wyrokowania.

Jak stwierdził Sądu Najwyższy w postanowieniu z dnia 28 maja 2021 r., sygn. akt: I KZ 16/21, domaganie się umorzenia w całości należności, w tym m.in. grzywny, bez uprzedniego postępowania egzekucyjnego, jest przedwczesne. Dopiero bowiem po bezskutecznych czynnościach egzekucyjnych podjętych przez komornika i po stwierdzeniu przez niego niemożności ściągnięcia należności w drodze egzekucji istnieje możliwość ich umorzenia. Zarządzenie przeprowadzenia postępowania egzekucyjnego nie będzie konieczne wyłącznie wtedy, gdy z okoliczności sprawy wynika, że egzekucja byłaby bezskuteczna

Stwierdzona przez sąd niemożność uiszczenia grzywny musi mieć cechy trwałości, a więc ma być nieodwracalna w chwili dokonywania oceny. Należy mieć przy tym na względzie, że brak środków finansowych do spłacenia wymierzonej skazanemu grzywny nie wystarczy, by tę grzywnę umorzyć. W tej sytuacji można wykonać karę zastępczą.

Lepiej zatem ubiegać się o rozłożenie grzywny na raty na podstawie art. 49 § 1 k.k.w. W myśl tego przepisu, jeżeli natychmiastowe wykonanie grzywny pociągnęłoby dla skazanego lub jego rodziny zbyt ciężkie skutki sąd może rozłożyć grzywnę na raty na czas nieprzekraczający 1 roku, licząc od dnia wydania pierwszego postanowienia w tym zakresie. W wypadkach zasługujących na szczególne uwzględnienie, a zwłaszcza wówczas, gdy wysokość grzywny jest znaczna, można rozłożyć grzywnę na raty na okres do 3 lat.

Sąd Apelacyjny w Lublinie w postanowieniu  z dnia 14 września 2011 r., sygn. akt: II AKzw 865/11 wskazał, że uwzględnienie wniosku o umorzenie grzywny wymaga uznania, że po wydaniu wyroku nastąpiła istotna zmiana sytuacji majątkowej, osobistej lub rodzinnej skazanego. Sąd każdorazowo ma obowiązek ustalenia w oparciu o zebrane dowody, czy przesłanka ta ma miejsce. Ustaleń tych winno się dokonywać w oparciu o stan majątkowy skazanego, o dane dotyczące faktycznych jego zarobków, sytuację rodzinną, stan zdrowia skazanego, wykształcenie i zawód w powiązaniu z możliwościami zarobkowymi itp. Rozłożenie grzywny na raty zależy od uznania sądu.

Wniosek o rozłożenie grzywny na raty może złożyć skazany lub prokurator. Postępowanie w tym przedmiocie może być także wszczęte przez sąd z urzędu. Na postanowienie w przedmiocie rozłożenia grzywny na raty, a także jej umorzenia w części lub w całości przysługuje zażalenie.

Należy pamiętać o tym, że sąd odwoła rozłożenie grzywny na raty, jeżeli ujawnią się nowe lub poprzednio nieznane okoliczności, istotne dla rozstrzygnięcia. Rozłożenie grzywny na raty można odwołać również wówczas, gdy skazany uchybił terminowi płatności choćby jednej raty, chyba że wykaże, iż nastąpiło to z przyczyn od niego niezależnych.

Niniejsza porada została opracowana w ramach zadania publicznego pn. „Punkt nieodpłatnej pomocy prawnej/nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w Powiecie Łomżyńskim w 2026 r.”, które jest finansowane ze środków przyznanych przez Powiat Łomżyński otrzymanych z budżetu Państwa jako dotacja celowa.

Mąż przed śmiercią wydzierżawił sąsiadowi gospodarstwo rolne, które było naszą wspólną własnością. Ja nie podpisywałam umowy i nie wyraziłam na nią zgody. Obecnie po przeprowadzeniu postępowania spadkowego połowa gospodarstwa po mężu należy do mnie i dwóch córek. Poza tym jestem właścicielką swojej połowy. Czy umowa dzierżawy zawarta przez męża jest nadal ważna? Czy mogę żądać od sąsiada oddania gospodarstwa?

W świetle przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego umowa zawarta przez męża Pani z sąsiadem jest nieważna. Zgodnie z art. 36 k.r.o., oboje małżonkowie są obowiązani współdziałać w zarządzie majątkiem wspólnym, w szczególności udzielać sobie wzajemnie informacji o stanie majątku wspólnego, o wykonywaniu zarządu majątkiem wspólnym i o zobowiązaniach obciążających majątek wspólny.

Każdy z małżonków może samodzielnie zarządzać majątkiem wspólnym, chyba że przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stanowią inaczej. Wykonywanie zarządu obejmuje czynności, które dotyczą przedmiotów majątkowych należących do majątku wspólnego, w tym czynności zmierzające do zachowania tego majątku.

Małżonek może sprzeciwić się czynności zarządu majątkiem wspólnym zamierzonej przez drugiego małżonka, z wyjątkiem czynności w bieżących sprawach życia codziennego lub zmierzającej do zaspokojenia zwykłych potrzeb rodziny albo podejmowanej w ramach działalności zarobkowej.

W myśl art.  37 §  1 k.r.o., zgoda drugiego małżonka jest potrzebna do dokonania:

1) czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia nieruchomości lub użytkowania wieczystego, jak również prowadzącej do oddania nieruchomości do używania lub pobierania z niej pożytków;

2) czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia prawa rzeczowego, którego przedmiotem jest budynek lub lokal;

3) czynności prawnej prowadzącej do zbycia, obciążenia, odpłatnego nabycia i wydzierżawienia gospodarstwa rolnego lub przedsiębiorstwa;

4) darowizny z majątku wspólnego, z wyjątkiem drobnych darowizn zwyczajowo przyjętych.

Podkreślić należy, że art. 37 § 1 pkt 3) k.r.o. odnosi się do rozporządzeń całym przedsiębiorstwem czy też gospodarstwem rolnym ujmowanym jako przedmiot, a zatem zgoda małżonka nie jest wymagana co do czynności prawnych dotyczących poszczególnych składników przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego.

Ważność umowy, która została zawarta przez jednego z małżonków bez wymaganej zgody drugiego, zależy od potwierdzenia umowy przez drugiego małżonka. Jednostronna czynność prawna dokonana bez wymaganej zgody drugiego małżonka jest nieważna.

W tej sytuacji może Pani zażądać od sąsiada wydania gospodarstwa, a jeśli nie zrobi tego dobrowolnie, trzeba będzie wnieść pozew do sądu na podstawie art. 222 § 1 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem, właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, ażeby rzecz została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą. Sąsiadowi nie przysługuje to uprawnienie, gdyż umowa dzierżawy jest nieważna. Pozew należy skierować do sądu rejonowego właściwego dla miejsca położenia nieruchomości.

Niniejsza porada została opracowana w ramach zadania publicznego pn. „Punkt nieodpłatnej pomocy prawnej/nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w Powiecie Łomżyńskim w 2026 r.”, które jest finansowane ze środków przyznanych przez Powiat Łomżyński otrzymanych z budżetu Państwa jako dotacja celowa.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom,

3) opiekunowi faktycznemu dziecka,

4) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego

– jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

W orzecznictwie sądowym dominuje stanowisko, że ww. art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez użycie spójnika „oraz” wymaga, aby orzeczenie o niepełnosprawności zawierało oba wskazania tj. konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczność stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Do ubiegania się zatem o świadczenie pielęgnacyjne uprawnia tylko takie orzeczenie o niepełnosprawności, które zawiera równocześnie (łącznie, kumulatywnie) oba wskazania. Nie zachodzi natomiast możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku, gdy orzeczono wobec osoby niepełnosprawnej jedynie jedno ze wskazań.  Tak orzekł m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 marca 2012 r. sygn. akt: I OSK 1923/11.

Wprawdzie w wyroku z dnia 10.07.2019 r. sygn. akt: III SA/Kr 136/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie stwierdził, że jeżeli wskazano z powodu konkretnie istniejących przyczyn zdrowotnych na konieczność stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji niepełnosprawnego dziecka, to oczywistym jest, że wskazana była też konieczność stałej lub długotrwałej opieki w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji niepełnosprawnego dziecka. Trudno bowiem sobie wyobrazić, że konieczne jest współdziałanie rodzica w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji niepełnosprawnego dziecka do 16 roku życia, a jednocześnie nie będzie konieczne sprawowanie stałej lub długotrwałej opieki w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

Jednak należy liczyć się z tym, że w przypadku posiadanego przez Panią orzeczenia o niepełnosprawności syna, otrzyma Pani decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Będzie od niej przysługiwać odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, a następnie skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Dlatego warto rozważyć, czy nie lepiej odwołać się od orzeczenia do Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności, jeżeli nie upłynął jeszcze czas na wniesienie odwołania wynoszący 14 dni od otrzymania orzeczenia. Należy domagać się zamieszczenia w orzeczeniu wskazania o konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.

W uzasadnieniu odwołania warto powołać się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 czerwca 2025 r., sygn. akt: II USKP 125/23, w którym SN wskazał, że art. 4a ustawy z 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych dotyczącym orzekania o niepełnosprawności u osób do 16 roku życia nie chodzi o niemożność zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych taką jak w przypadku niezdolności do samodzielnej egzystencji osób starszych, o której mowa w art. 4 ust. 4 ustawy, ale o zdolność do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych w stopniu adekwatnym do wieku. Przy czym ustawowe kryterium niepełnosprawności w przypadku dziecka jest spełnione wówczas, gdy istnieje konieczność zapewnienia mu całkowitej opieki lub pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych w sposób, który przewyższa „normalne” wsparcie potrzebne osobie w danym wieku. Innymi słowy, kryterium to jest spełnione, jeśli dziecko wymaga całkowitej opieki lub pomocy przy wykonywaniu czynności dotyczących zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, które zdrowe dziecko w tym wieku powinno wykonywać samodzielnie.

W razie podtrzymania przez Wojewódzki Zespół orzeczenia wydanego przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności będzie Pani przysługiwać odwołanie do sądu rejonowego wydziały pracy i ubezpieczeń społecznych. Składa się je za pośrednictwem Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w ciągu 30 dni od otrzymania orzeczenia.

Niniejsza porada została opracowana w ramach zadania publicznego pn. „Punkt nieodpłatnej pomocy prawnej/nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w Powiecie Łomżyńskim w 2026 r.”, które jest finansowane ze środków przyznanych przez Powiat Łomżyński otrzymanych z budżetu Państwa jako dotacja celowa.

Zgodnie z art.  101a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy ustaje z dniem, od którego została przyznana emerytura z Funduszu.

Art.  24a tej ustawy przewiduje, że emeryturę przyznaje się z urzędu zamiast renty z tytułu niezdolności do pracy osobie, która osiągnęła wiek uprawniający do tej emerytury oraz podlegała ubezpieczeniu społecznemu albo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Dotyczy to osób urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r.

Uregulowania prawne zawarte w art. 24a (w powiązaniu z art. 101a) ustawy o emeryturach i rentach stanowią wyjątek od generalnej zasady wszczynania postępowania emerytalno-rentowego na wniosek, przewidując automatyzm w przyznaniu renciście prawa do emerytury z chwilą osiągnięcia przez niego powszechnego wieku emerytalnego.

Emeryturę przyznaje się od dnia osiągnięcia przez rencistę wieku uprawniającego do emerytury, a w przypadku gdy wypłata renty z tytułu niezdolności do pracy była wstrzymana – od dnia, od którego podjęto jej wypłatę.

Emeryturę oblicza się zgodnie z art. 26 tej ustawy, z uwzględnieniem składek zgromadzonych na koncie tej osoby w ZUS (a także kapitału początkowego wyliczonego z lat pracy przed 1 stycznia 1999 r.) oraz średniego dalszego trwania życia dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę danego ubezpieczonego.

Emerytura taka nie może być niższa od pobieranej dotychczas renty z tytułu niezdolności do pracy.

Odmiennie ta kwestia jest uregulowana w przypadku osób pobierających rentę z tytułu niezdolności do pracy rolniczej. Zgodnie z art. 33 ust 2b ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, rolnik (urodzony po 1948 r.) traci prawo do renty rolniczej na rzecz prawa do emerytury powszechnej. Tej zamiany świadczeń rolnik jednak może uniknąć, jeżeli przed złożeniem wniosku o emeryturę powszechną złoży w Kasie oświadczenie, że wybiera rentę rolniczą. Wybór renty (rezygnacja z prawa do emerytury wcześniejszej) oznacza konieczność przekazania środków gromadzonych na emeryturę w OFE na dochody budżetu państwa.

Niniejsza porada została opracowana w ramach zadania publicznego pn. „Punkt nieodpłatnej pomocy prawnej/nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w Powiecie Łomżyńskim w 2026 r.”, które jest finansowane ze środków przyznanych przez Powiat Łomżyński otrzymanych z budżetu Państwa jako dotacja celowa.