Беларускі Хельсінкскі Камітэт - КС

КС выказаўся пра неабходнасць правак у КПК. Дзеянні пракуратуры па справах па наноў адкрыўшыхся абставінах можна будзе абскардзіць у судзе

editor — Wed, 05 Jun 2019 10:35:58 +0000

Такое Зараз КПК, які рэгламентуе парадак вытворчасці па крымінальных справах па наноў адкрыўшыхся абставінах, не прадугледжвае магчымасць абскарджання ў судовым парадку пастановы пракурора аб спыненні такой вытворчасці. Такім чынам, у людзей няма магчымасці рэалізаваць сваё права на абарону ў судзе.

Перш, чым прыняць рашэнне, Канстытуцыйны суд запытаў меркаванне Вярхоўнага Суда, Генеральнай пракуратуры, Следчага камітэта, Міністэрства юстыцыі, Нацыянальнага цэнтра заканадаўства і прававых даследаванняў, Беларускай рэспубліканскай калегіі адвакатаў. Амаль усе выказаліся за пашырэнне права грамадзян на судовую абарону, акрамя Мінюста і Вярхоўнага суда.

Міністэрства лічыць, што ў праўках няма неабходнасці, бо грамадзянін і цяпер можа звярнуцца ў суд наўпрост на падставе Канстытуцыі і міжнародна-прававых актаў — і суды павінны такія справы разглядаць.

А вось Вярхоўны суд адстойвае пазіцыю, што разгляд такіх скаргаў - выключная кампетэнцыя пракуратуры, а сама норма, калі пастанову пракурора аб спыненні узбуджанай ім вытворчасці па наноў адкрыўшыхся абставінах можна абскардзіць толькі вышэйстаячаму пракурору, апраўданая і адпавядае прынцыпам крымінальнага працэсу. Пры гэтым (зыходзячы з тэксту рашэння КС) Вярхоўны суд не абгрунтоўвае, якім чынам такі падыход адпавядае прынцыпам крымінальнага працэсу.

Такім чынам, рашэнне КС ёсць. Але прыняцце правак патрабуе часу. Як сябе ў гэтай сітуацыі павядуць суды — пакажа практыка.

Нагадаем, што грамадзяне не могуць звяртацца наўпрост у Канстытуцыйны суд. За выключэннем зваротаў, у якіх ставяцца праблемы наяўнасці ў нарматыўных прававых актах калізій, прабелаў і прававой недакладнасці. Мы падрыхтавалі Раней менавіта ў межах гэтай працэдуры пасля звароту Беларускага Хельсінкскага Камітэта ў Канстытуцыйны суд у КПК

Конституционный суд

КС

Такое Министерство считает, что в правках нет необходимости, т.к. гражданин и сейчас может обратиться в суд напрямую на основании Конституции и международно-правовых актов — и суды должны такие дела рассматривать.

А вот Верховный суд отстаивает позицию, что рассмотрение таких жалоб - исключительная компетенция прокуратуры, а сама норма, когда постановление прокурора о прекращении возбужденного им производства по вновь открывшимся обстоятельствам можно обжаловать только вышестоящему прокурору, оправдана и соответствует принципам уголовного процесса. При этом (исходя из текста решения КС) Верховный суд не обосновывает, каким образом такой подход соответствует принципам уголовного процесса.

Итак, решение КС есть. Но принятие правок требует времени. Как себя в этой ситуации поведут суды — покажет практика.

Напомним, что граждане не могут обращаться напрямую в Конституционный суд. За исключением обращений, в которых ставятся проблемы наличия в нормативных правовых актах коллизий, пробелов и правовой неопределенности. Мы подготовили практическое Ранее именно в рамках этой процедуры после обращения Белорусского Хельсинкского Комитета в Конституционный суд в

Конституционный суд

КС

The that helps to understand the details of the procedure.

Previously within the framework of this procedure, after the appeal of the Belarusian Helsinki Committee to the Constitutional Court,

17 апреля 2014 года вступил в силу Закон «О конституционном судопроизводстве» (заменил действовавший Закон «О Конституционном Суде Республики Беларусь»). Он закрепил за Конституционным Судом новую компетенцию по рассмотрению дел об устранении пробелов в нормативных правовых актах, исключении в них коллизий и правовой неопределенности. Право обращаться в Конституционный Суд по этой категории дел впервые получили субъекты, не указанные в ч. 4 ст. 116 Конституции Республики Беларусь: государственные органы, иные организации, а также граждане и индивидуальные предприниматели (ч. 1 ст. 158 Закона).

Белорусский Хельсинкский Комитет направил 8 обращений по новой процедуре. При рассмотрении этих обращений как в самом Законе, так и в практике его применения обнаружились проблемы, которые серьезно снижают эффективность конституционного контроля.

Кроме того мы изучили, насколько доступно конституционное правосудие для граждан в целом. Так, за последние 4 года граждане и организации направили в уполномоченные органы 304 инициативных обращений. Только одно из них было направлено в КС (Палатой представителей), которое завершилось принятием Заключения КС от 12.06.2014 г. № З-928/2014 «О соответствии Конституции Республики Беларусь пункта 7 части 1 статьи 29 и пункта 1 части 1 статьи 303 Уголовно-процессуального кодекса Республики Беларусь».

За этот же период непосредственно от граждан и организаций в КС поступило 2709 обращений. По мнению КС в 159 обращениях содержалась информация о наличии в нормативно-правовых актах пробелов, коллизий и правовой неопределенности, по которым могли быть возбуждены дела по новой процедуре в порядке главы 24 Закона. Однако по ним принято только 10 решений (или 6,2% от общего числа таких обращений).

По итогам исследования БХК пришел к выводу, что ни одна из форм доступа граждан к конституционному правосудию эффективно не работает, а это значит: граждане лишаются права на судебную защиту в случае нарушений конституционных прав и свобод, связанных с недостатками нормативных правовых актов.

Для исправления ситуации БХК предложил ряд рекомендаций, направленных на повышение эффективности конституционного контроля. Мы предлагаем, в частности, решить вопрос о праве граждан на прямое обращение в КС о проверке конституционости нормативно-правового акта, если им нарушаются права и свободы гражданина (прямой доступ к конституционному правосудию).

Также смотрите: Новая процедура, предусмотренная в Законе "О конституционном судопроизводстве", позволяет рассматривать в Конституционном Суде обращения граждан, ИП и организаций, в которых ставятся проблемы наличия в нормативных правовых актах коллизий, пробелов и правовой неопределенности. Мы подготовили

17 красавіка 2014 года ўступіў у сілу Закон «Аб канстытуцыйным судаводстве» (замяніў Закон «Аб Канстытуцыйным Судзе Рэспублiкi Беларусь»). Ён замацаваў за Канстытуцыйным Судом новую кампетэнцыю па разглядзе спраў аб ліквідацыі недахопаў у нарматыўных прававых актах, выключэнні ў іх калізій і прававой недакладнасці. Права звяртацца ў Канстытуцыйны Суд па гэтай катэгорыі спраў упершыню атрымалі суб'екты, не названыя ў ч. 4 арт. 116 Канстытуцыі Рэспублікі Беларусь: дзяржаўныя органы, iншыя арганiзацыi, а таксама грамадзяне і індывідуальныя прадпрымальнікі (ч. 1 арт. 158 Закона).

Беларускі Хельсінкскі Камітэт накіраваў 8 зваротаў па новых правілах. Пры разглядзе гэтых зваротаў як у самім законе, так і ў практыцы яго прымянення выявіліся праблемы, якія сур'ёзна зніжаюць эфектыўнасць канстытуцыйнага кантролю.

Акрамя таго мы вывучылі, наколькі даступна канстытуцыйнае правасуддзе для грамадзян у цэлым. Так, за апошнія 4 гады грамадзяне і арганізацыі накіравалі ва ўпаўнаважаныя органы 304 ініцыятыўныя звароты. Толькі адзін з іх быў накіраваны ў КС (Палатай прадстаўнікоў), што завяршылася прыняццем Заключэння КС ад 2014/06/12 г. № З-928/2014 «Аб адпаведнасці Канстытуцыі Рэспублікі Беларусь пункта 7 часткі 1 артыкула 29 і пункта 1 часткі 1 артыкула 303 Крымінальна-процессуального кодэкса Рэспублікі Беларусь».

За гэты ж перыяд непасрэдна ад грамадзян і арганізацый у КС паступіла 2709 зваротаў. На думку КС у 159 зваротах змяшчалася інфармацыя аб наяўнасці ў нарматыўна-прававых актах прабелаў, калізій і прававой недакладнасці, па якіх маглі быць распачатыя справы ў парадку главы 24 Закона. Аднак па іх прынята толькі 10 рашэнняў (або 6,2% ад агульнай колькасці такіх зваротаў).

Па выніках даследавання БХК прыйшоў да высновы, што ні адна з формаў доступу грамадзян да канстытуцыйнага правасуддзя эфектыўна не працуе, а гэта значыць: грамадзяне пазбаўляюцца права на судовую абарону ў выпадку парушэнняў канстытуцыйных правоў і свабод, звязаных з недахопамі нарматыўных прававых актаў.

Мы падрыхтавалі адпаведны аналіз, які накіравалі ў Канстытуцыйны і Вярхоўны Суды, Адміністрацыю Прэзідэнта, Савет Міністраў, Парламент і Нацыянальны цэнтр заканадаўства і прававых даследаванняў.

Для выпраўлення сітуацыі БХК прапанаваў шэраг рэкамендацый, накіраваных на павышэнне эфектыўнасці канстытуцыйнага кантролю. Напрыклад, мы прапануем вырашыць пытанне аб праве грамадзян на наўпроставы зварот у КС аб праверцы канстытуцыйнасці нарматыўнага прававога акта, калі ім парушаюцца правы і свабоды грамадзяніна (прамы доступ да канстытуцыйнага правасуддзя).

Таксама глядзіце: Новая працэдура, прадугледжаная ў Законе "Аб канстытуцыйным судаводстве", дазваляе разглядаць у Канстытуцыйным Судзе звароты грамадзян, ІП і арганізацый, у якіх ставяцца праблемы наяўнасці ў нарматыўных прававых актах калізій, прабелаў і прававой недакладнасці. Мы падрыхтавалі
analiz_praktiki_ks_po_glave_24_zakona_dlya_sayta.pdf
справедливый суд
Конституционный суд
КС
коллизия
устранение коллизий
калізія

Анализ практики рассмотрения Конституционным Судом Республики Беларусь обращений об устранении в нормативных правовых актах пробелов, исключении в них коллизий и правовой неопределенности (направлен в КС, ВС, АП, Совмин, Парламент, НЦЗПИ) 23.05.18

editor — Thu, 24 May 2018 08:30:30 +0000

Мы подготовили соответствующий анализ, который направили в Конституционный и Верховный Суды, Администрацию Президента, Совет Министров, Парламент и Национальный центр законодательства и правовых исследований.

Также смотрите: Новая процедура, предусмотренная в Законе "О конституционном судопроизводстве", позволяет рассматривать в Конституционном Суде обращения граждан, ИП и организаций, в которых ставятся проблемы наличия в нормативных правовых актах коллизий, пробелов и правовой неопределенности. Мы подготовили
analiz_praktiki_ks_po_glave_24_zakona_dlya_sayta.pdf

Обращение в Конституционный суд в деле преследования журналистов

editor — Wed, 31 Jan 2018 11:53:46 +0000

РПОО "Белорусский Хельсинкский комитет" и ОО "Белорусская ассоциация журналистов" направили совместное обращение в Конституционный суд Беларуси с просьбой высказаться относительно правовой неопределенности, в результате которой журналистов привлекают к ответственности по статье 22.9 Кодекса об административных правонарушениях.

В обращении подробно описываются ситуации, когда белорусские суды налагают штрафы по статье 22.9 КоАП ( "Нарушение законодательства о СМИ") на физических лиц за сотрудничество с иностранными СМИ без аккредитации.

В обращении отмечается, что статья 22.9 КоАП, а тем более часть 2 данной статьи, предусматривающие ответственность за незаконное изготовление и распространение продукции СМИ. Согласно действующему закону "О СМИ", изготовление продукции СМИ является исключительно прерогативой юридического лица (п. 20 ст. 1).

В связи с этим заявители просят Конституционный суд принять решение, в котором сформулировать конкретным государственным органам Беларуси предложения по внесению соответствующих изменений в законодательство в сфере СМИ.

Обращение в Конституционный суд было сделано в рамках новой процедуры, предусмотренной в Законе "О конституционном судопроизводстве", которая позволяет рассматривать в Конституционном Суде обращения граждан, ИП и организаций, в которых ставятся проблемы наличия в нормативных правовых актах коллизий, пробелов и правовой неопределенности. Мы подготовили практическое

РПГА “Беларускі Хельсінкскі камітэт” і ГА “Беларуская асацыяцыя журналістаў” накіравалі сумесны зварот у Канстытуцыйны суд Беларусі з просьбай выказацца адносна прававой нявызначанасці, у выніку якой журналістаў прыцягваюць да адказнасці па артыкуле 22.9 Кодэкса аб адміністрацыйных правапарушэннях.

У звароце падрабязна апісваюцца сітуацыі, калі беларускія суды накладаюць штрафы па артыкуле 22.9 КаАП (“Парушэнне заканадаўства аб СМІ”) на фізічных асобаў за супрацоўніцтва з замежнымі СМІ без акрэдытацыі.

У звароце адзначаецца, што артыкул 22.9 КаАП, а тым больш частка 2 дадзенага артыкула, прадугледжваюць адказнасць за незаконны выраб і распаўсюд прадукцыі СМІ. Згодна з дзеючым законам “Аб СМІ”, выраб прадукцыі СМІ з’яўляецца выключна прэрагатывай юрыдычнай асобы (п. 20 арт. 1).

Аўтары звароту просяць Канстытуцыйны суд прыняць рашэнне, у якім сфармуляваць канкрэтным дзяржаўным органам Беларусі прапановы па ўнясенні адпаведных зменаў у заканадаўства у сферы СМІ.

Зварот у Канстытуцыйны суд быў зроблены ў межах новай працэдуры, прадугледжанай у Законе "Аб канстытуцыйным судаводстве", што дазваляе разглядаць у Канстытуцыйным Судзе звароты грамадзян, ІП і арганізацый, у якіх ставяцца праблемы наяўнасці ў нарматыўных прававых актах калізій, прабелаў і прававой недакладнасці. Мы падрыхтавалі

konstitucionnyy_sud_otpusk_otcu-voennomu.doc

КС

дискриминация

социально-экономические права

дыскрымінацыя

сацыяльна-эканамічныя правы