The symptoms of COVID‑19 can vary but often include fever,[7] fatigue, cough, breathing difficulties, loss of smell, and loss of taste.[8][9][10] Symptoms may begin one to fourteen days after exposure to the virus. At least a third of people who are infected do not develop noticeable symptoms.[11][12] Of those who develop symptoms noticeable enough to be classified as patients, most (81%) develop mild to moderate symptoms (up to mild pneumonia), while 14% develop severe symptoms (dyspnea, hypoxia, or more than 50% lung involvement on imaging), and 5% develop critical symptoms (respiratory failure, shock, or multiorgan dysfunction).[13] Older people have a higher risk of developing severe symptoms. Some complications result in death. Some people continue to experience a range of effects (long COVID) for months or years after infection, and damage to organs has been observed.[14] Multi-year studies on the long-term effects are ongoing.[15]

COVID‑19 transmission occurs when infectious particles are breathed in or come into contact with the eyes, nose, or mouth. The risk is highest when people are in close proximity, but small airborne particles containing the virus can remain suspended in the air and travel over longer distances, particularly indoors. Transmission can also occur when people touch their eyes, nose, or mouth after touching surfaces or objects that have been contaminated by the virus. People remain contagious for up to 20 days and can spread the virus even if they do not develop symptoms.[16]

Testing methods for COVID-19 to detect the virus’s nucleic acid include real-time reverse transcription polymerase chain reaction (RT‑PCR),[17][18] transcription-mediated amplification,[17][18][19] and reverse transcription loop-mediated isothermal amplification (RT‑LAMP)[17][18] from a nasopharyngeal swab.[20]

Several COVID-19 vaccines have been approved and distributed in various countries, many of which have initiated mass vaccination campaigns. Other preventive measures include physical or social distancing, quarantining, ventilation of indoor spaces, use of face masks or coverings in public, covering coughs and sneezes, hand washing, and keeping unwashed hands away from the face. While drugs have been developed to inhibit the virus, the primary treatment is still symptomatic, managing the disease through supportive care, isolation, and experimental measures.

Tuy nhiên, dãy Trường Sơn khi vào phía Nam Trung Bộ lại chạy sang phía Đông. Dãy núi ngăn cách Tây Nguyên và đồng bằng ven biển Nam Trung Bộ chính là dãy Trường Sơn. Và dãy núi này còn đâm ra tới tận biển, và những thành phố lớn ven biển ở khu vực Nam Trung Bộ đều nằm dưới chân dãy Trường Sơn.

Dãy Trường Sơn cũng là đường phân thủy của sông Mê Kong: nước ở phía Tây dãy Trường Sơn sẽ chảy vào sông Mê Kong, còn ở phía Đông dãy Trường Sơn sẽ chảy ra biển. Toàn bộ nước từ Tây Nguyên sẽ chảy sang Campuchia và chảy vào sông Mekong, rồi từ đó chảy về Đồng bằng sông Cửu Long.

Cần nói thêm, danh từ Việt Cộng thường được dùng để chỉ lực lượng cộng sản tại riêng Miền Nam (tức là Mặt trận), chứ không phải toàn bộ cộng sản tại Việt nam (bao gồm Bắc Việt) như 1 số người hiểu lầm sau này.

Trước đó, trong suốt quá trình giao tranh, quân giải phóng chiến đấu dưới danh nghĩa là lực lượng của Mặt trận, dưới là cờ nửa xanh nửa đỏ, chứ không phải dưới danh nghĩa quân đội nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (sau đây gọi là Bắc Việt cho gọn và dễ phân biệt) với lá cờ đỏ sao vàng.

Ông Dương Văn Minh đọc tuyên bố đầu hàng Mặt trận, chứ không phải đầu hàng Bắc Việt (dù bản thân tuyên bố đầu hàng là do nhóm bộ đội của Bắc Việt soạn thảo, và tuyên bố chấp nhận đầu hàng cũng do 1 sĩ quan Bắc Việt soạn thảo và đọc). Lá cờ cắm trên dinh độc lập cũng là cờ Mặt trận, không phải cờ đỏ sao vàng Bắc Việt. Tất cả các đơn vị của quân giải phóng đều dùng cờ Mặt trận (nửa đỏ nửa xanh), không dùng cờ Bắc Việt.

Việc sắp xếp này có liên quan tới quyền tự quyết của nhân dân miền Nam, mặc dù hiệp định Paris đã công nhận tính thống nhất của toàn bộ 2 miền Nam-Bắc Việt Nam.

Sau đó 1 năm, tới năm 1976 (cụ thể là ngày 25/4, một ngày rất đẹp ), thì 2 nước Nam – Bắc Việt mới tổ chức tổng tuyển cử, đất nước thống nhất.

Tôi đoán đây là cách để bên tiếp thị tiết kiệm thời gian, thay vì họ phải đợi người nghe bắt máy, thì hệ thống của họ tự tạo cuộc gọi trước, khi tất cả các nhân viên tiếp thị còn đang chưa nói chuyện xong với mục tiêu cũ. Khi mục tiêu bắt máy, thì (hi vọng là) nhân viên tiếp thị đã kết thúc cuộc gọi với mục tiêu cũ, và chuyển sang nói chuyện luôn với mục tiêu mới. Trường hợp cuộc điện thoại với mục tiêu cũ kéo dài hơn dự định, hệ thống sẽ phân phối sang nhân viên rảnh gần nhất, nhưng thường thì vẫn phải chờ 1 chút, do đó phía mục tiêu sẽ nghe thấy tiếng đổ chuông khi chờ nhân viên tiếp thị.

Nhìn ở phía telesales, cách này giúp cho họ giảm thời gian lãng phí của nhân viên, tăng hiệu suất (thời gian trao đổi trực tiếp với mục tiêu). Họ không phải chờ chuông reo nữa, mà bốc máy là nói chuyện trực tiếp với đối tượng mục tiêu luôn.

(Tôi cố tình dùng chữ “nhân viên tiếp thị” thay vì “điện thoại viên” hay “nhân viên chăm sóc khách hàng”, “mục tiêu” thay vì “khách hàng tiềm năng”)

Nhưng, thời gian chờ đợi không mất đi. Nó chỉ chuyển từ người tiếp thị sang người bị tiếp thị. Giờ đây, những “khách hàng tiềm năng” phải mất thời gian chờ để được nghe … spam.

Giải pháp của tôi là, với những cuộc gọi từ số lạ gọi đến, bắt máy lên mà nghe thấy tiếng đổ chuông ở đầu bên kia, thì tắt máy luôn và chặn luôn số. (Đừng lo bị lỡ mất những cuộc gọi hữu ích. Những cuộc gọi hữu ích sẽ không bao giờ làm theo cách này đâu.)

Trước đây, tôi phải đợi các bạn giới thiệu “em ở đơn vị abc, bên em đang có sản phẩm…” thì mới đáp là “anh đang không có nhu cầu, cảm ơn em” và tắt máy. Giờ đây, có cơ sở để xác định đúng đối tượng spam (qua việc người ta gọi, mình nhấc máy nghe mà lại nghe thấy bên kia đổ chuông), không phải giao tiếp với con người và không cần phải giữ các phép tắc giao tiếp, tôi chấm dứt cuộc gọi sau 1-2 giây.

Và thế là, thay vì phía tiếp thị tăng năng suất như kỳ vọng, họ đã giúp tôi nhận diện spam sớm hơn và xử lý spam hiệu quả hơn.

Giải pháp

Giải pháp tốt nhất là phòng ngừa bằng cách sao lưu dữ liệu, để khi bị mất (bị mã hóa) thì lấy dữ liệu dự phòng ra dùng.

Nếu không có dữ liệu sao lưu, thì cách duy nhất là phải giải mã được dữ liệu mã hóa. Với các thuật toán mã hóa hiện đại, việc tìm tự ra chìa khóa giải mã là gần như không thể, nên nhiều đơn vị phải chấp nhận trả tiền cho nhóm tin tặc để lấy khóa giải mã.

Cho nên, tốt nhất là sao lưu dự phòng. Phòng bệnh hơn chữa bệnh.

Tuy nhiên phải sao lưu sao cho đúng để tránh rủi ro chính bản thân các file sao lưu cũng bị mã hóa và không sử dụng được nữa. Ở đây cần lưu ý là giải pháp đồng bộ dữ liệu lên cloud (kiểu Google Drive, OneDrive…) không phải là giải pháp sao lưu vì nếu dữ liệu ở máy chúng ta bị xóa hoặc mã hóa thì dữ liệu trên cloud cũng bị xóa hoặc mã hóa theo.

Chúng ta cần 1 biện pháp để sau khi ghi xong bản sao lưu thì bản sao lưu này không thể bị sửa chữa.

Kiểu giống như đĩa CD ngày xưa, chỉ ghi chứ không xóa được (khác với CD-RW (rewrite) là loại xóa/ghi đè được).

Bạn có thể nghĩ ra giải pháp thủ công là cắm ổ đĩa USB vào, copy dữ liệu sau đó tháo ổ đĩa USB ra. Cách này rất tốn công, lại hay bị quên. Chưa kể, nếu dùng lại 1 ổ USB thì nếu máy đã nhiễm virus, trong lúc gắn USB vào (để backup dữ liệu) thì USB và dữ liệu của nó nằm trong tầm với của virus, hoàn toàn có thể bị mã hóa. Còn nếu mỗi lần dùng 1 USB mới toanh thì … tốn tiền.

Giải pháp cổ điển đối với những hệ thống sao lưu chuyên nghiệp là sao lưu ra băng từ (tape). Ghi dữ liệu xong, đầu ghi sẽ tự động đẩy băng từ ra, không còn kết nối vào máy nữa, như vậy máy chủ bị nhiễm mã độc không còn truy cập được vào băng từ này để phá hủy dữ liệu của nó nữa.

Kiểu ngắt kết nối vật lý với máy chủ sau khi xong việc như trên gọi là air-gap. Có những cách khác để tạo air-gap, ví dụ ngưng cung cấp điện cho ổ sao lưu (hệ thống lưu trữ).

Tuy nhiên, cách mình thấy sao lưu air-gap đơn giản và tiết kiệm nhất là dùng giải pháp Object Storage của các đơn vị cung cấp cloud. Dịch vụ Object Storage nổi tiếng nhất (và tốt nhất, nhưng giá cũng cao nhất) thế giới là S3 (Simple Storage Service) của Amazon. Dịch vụ này có cái hay là có thể cấp quyền để 1 “user” (thực ra là key pair) chỉ có thể ghi data lên cloud mà không thể xóa data từ cloud. Và có thể tạo “user” (key) khác quản lý toàn quyền nếu muốn. Các dịch vụ này cho phép sử dụng giao tiếp dòng lệnh (command line interface) và xác thực qua key, nên việc tự động hóa backup rất dễ dàng, chỉ là 1 dòng lệnh và đưa vào scheduler của hệ điều hành là xong.

Các đơn vị lớn của Việt Nam như Viettel, VNG… cũng có cung cấp Object Storage nhưng giá khá đắt.

Ưu điểm đầu tiên và đáng chú ý nhất là nhỏ gọn.

Ưu điểm tiếp theo là cách bố trí phím, bao gồm phím space ngắn (3u, phím space bình thường là 6,25 u) và 2 bên là 2 nút Fn. Cách bố trí này khiến người dùng có thể bấm phím Fn bằng ngón cái, và dùng tay trái hoặc tay phải đều được.

Bàn phím build chắc chắn. Hàng Nhật nên chất lượng phải nói là nồi đồng cối đá. Đặc biệt là cách bố trí kết hợp phím Fn khiến cho tay hầu như không phải di chuyển khỏi khu vực các phím Alpha.

Điểm trừ là vì phím có layout hơi dị (1 trong những con có layout dị nhất) nên chơi keycap hơi cực.

Nghe qua, thì việc ai đó tự nguyện chia tiền hỗ trợ cho người ít khó khăn hơn nghe rất vô lý.
Nhưng mọi việc không đứng một mình mà luôn tồn tại trong 1 bối cảnh nhất định.
Nhà có khá giả, xây 2 tầng, khi mưa lụt thường đón nhận những hàng xóm không may có nhà ngập tới nóc tới trú tránh tạm vài ngày.
Nhà ở trên cao dự trữ được ít gạo, khi nguy cấp vẫn san sẻ với các nhà hàng xóm bị lũ cuốn sạch gạo thóc, trong 1 vài ngày cứu trợ lương thực từ quân đội chưa tới kịp.
Đôi khi chỉ đơn giản là xin ít củi, mượn bình ga hay mượn cái bật lửa trong mưa lũ.
Sự giúp đỡ này, ngoài tình làng nghĩa xóm, còn là tình thân, vì người trong làng đều có những quan hệ họ hàng, bà con đan xen.
Rồi lũ qua đi, để lại bùn đất rác rưởi đầy đường. Bà con phải cùng chung sức với nhau để quét dọn, không thể nhà nào tự lo nhà nấy, vì đường sá công cộng không có công ty dịch vụ công ích quét dọn như ở thành phố.
Khi bị lụt, những người khá giả có khi lại thiệt hại nhiều hơn.
Khi nguy cấp người ta giúp mình, (và năm sau, chắc chắn mình cũng sẽ còn nhờ người khác), giờ tạm yên và được hỗ trợ, dẫu chẳng ai ép, thì tự mỗi người cũng tự có tâm lý muốn san sẻ 1 phần (không phải chia đều).
Ngoài ra, người dân tự thỏa thuận với nhau là gom lại rồi chia (không đều, người khó được nhiều, người không khó khăn thì được ít) để tránh những cái khó xử đã phát sinh cả chục năm nay:

• Từ thiện thì đoàn đến trước đoàn đến sau, đoàn đầu tiên ưu tiên cho những nhà khó khăn thiệt hại nặng nhất, quà 500k. Đoàn sau tới những nhà ít nặng hơn, quà 5 triệu. Bà con đều thấy không hợp tình.
• Nếu 3 – 4 đoàn đều chỉ dẫn tới phát quà cho những hộ nghèo, thì những hộ cận nghèo không được phần quà nào, trong khi hoàn cảnh chênh lệch nhau không nhiều, làng xóm thấy không hợp tình.
• Khi đi đoàn nào cũng quyết tâm đến tận nơi tìm hiểu từng hoàn cảnh để trao, không nhờ chính quyền vì sợ tiêu cực. Đến nơi mới thấy tự tìm hiểu chắc mất cả tuần còn chưa xong, chưa nói tới chuyện đi từng nhà trao, trong khi dự định chỉ phát trong 1-2 ngày, thôi chọn phương án dễ là nhờ chính quyền đưa danh sách hộ nghèo, hộ thiệt hại nặng để trao. Lúc này có bất cập gì lại đá về chính quyền.

Lũ năm nào cũng có. Vấn đề này có thể gặp ở năm đầu tiên, năm thứ 2. Khi lũ qua đi, bà con lại có thêm những giải pháp để tránh những khúc mắc phát sinh. Và thống nhất nguyên tắc giải quyết để hài hòa nhất, để cho mùa mưa lũ những năm tới dẫu mưa không thuận, gió không hòa thì bà con vẫn hòa vẫn thuận. Và giải pháp gom chung tiền rồi chia nhiều ít theo tiêu chí đã thống nhất TỪ TRƯỚC của toàn dân trong thôn, là giải pháp được rút ra qua hàng chục mùa mưa lũ, không phải năm nay.

Núi này thường được anh em phượt chọn làm nơi chinh phục. Đại khái hì hục leo lên mướt mồ hôi, chụp ảnh selfie. Tất nhiên về các anh kể với bọn không có đủ sức leo lên rằng trên đỉnh đẹp lắm. Ở trên đó phóng tầm mắt ra xa, thấy đời thật mênh mông còn con người trở nên bé nhỏ. Thật là khung cảnh độc nhất vô nhị. Leo lên đó thật cực khổ, gian nan, nhưng lên tới nơi rồi thì thấy thực đáng công sức khó nhọc khi leo lên.

Đùng 1 cái, Phansipan có cáp treo. Thế là từ nay cái bọn yếu ớt, đàn bà trẻ em đều có thể lên đỉnh Phan selfie post face. Ôi thế anh em bị đánh đồng với đám này à? Thế không được. Tự dưng thành tích sáng chói thế bị hạ thấp xuống. Thế nên, phải phản đối cáp treo, vì “phá vỡ cảnh quan”, vì “môi trường”… Thực ra, lý do thầm kín là vì nó làm cho những người yếu thế giờ lại được xếp ngang hàng với anh em.

Cách đây chục năm, xe hơi số tự động xuất hiện. Tự dưng việc điều khiển xe chạy không còn cần quá nhiều kỹ năng về chân côn, cần số nữa. Chỉ tội giá hơi đắt thêm tí. Thế là anh em thủ cựu ra sức chê bai nào là phải xài số sàn mới manly, nào là đi xe số sàn cảm giác kiểm soát mọi thứ nó thích hơn… Rồi thời gian trôi, xe số tự động gần như là tiêu chuẩn mặc định. Anh em ngày trước chê bai, nếu đủ tiền mua số tự động cũng đều mua số tự động cả. Thậm chí nhiều dòng xe bây giờ chỉ có số tự động, không có số sàn để mà lựa chọn. Những lời chê bai dè bỉu ngày xưa, chẳng qua là muốn níu giữ vòng quay của bánh xe lịch sử mà thôi.

Giờ mình chơi bàn phím cơ. Để trải nghiệm gõ được tốt hơn, anh em phải tháo switch ra, bôi dầu mỡ, dán film cho khít… Nhưng với bàn phím có mạch truyền thống thì switch được hàn vào bảng mạch, muốn tháo switch thì phải rã hàn, và sau khi làm xong lại phải hàn lại. Công việc này không phải ai cũng biết làm, nên những ai làm được thì được nhìn như là những tay chơi “hardcore”, được vị nể. Thế rồi các hãng tung ra mạch hotswap, hỗ trợ “thay nóng” switch. Chỉ cần gắp ra, làm mọi thứ với switch rồi đẩy nó lại vị trí cũ. Quá đơn giản. Thế là một số anh thấy kỹ năng hàn của mình giờ không còn được nể trọng nữa, bắt đầu chê bai hotswap. Rằng hotswap thì không chắc chắn bằng mạch hàn. Trong khi cộng đồng đã trải nghiệm và chẳng thấy khác biệt gì. Sớm thôi, hotswap cũng sẽ giống như xe số tự động, trở nên phổ cập, được đón nhận rộng rãi và lời chê bai níu kéo quá khứ của những thứ đã không còn phù hợp, sẽ chìm trong quên lãng.