บล็อก ลุงพูน

ความหลัง

ลุงพูน — Mon, 18 Oct 2021 14:20:46 +0000

หมวดหมู่ของบล็อก:

ท่องเที่ยว

ลองสร้างโพสต์ใหม่

น่าจะที่ระโนต

ความทรงจำนอกมิติ

ลุงพูน — Thu, 02 Jul 2020 13:03:32 +0000

หมวดหมู่ของบล็อก:

ข้อคิดสะกิดใจ

Keywords:

นพ.ประสาน ต่างใจ

ความทรงจำนอกมิติ

หมดทางช่วยคนเป็นนักวัตถุนิยมจ๋า

10 พฤษภาคม 2552

นพ.ประสาน ต่างใจ

คนที่เรียนมาทางวิทยาศาสตร์ แม้แต่คนที่เรียนมาทางวินัยที่เรียกกันว่าวิทยาศาสตร์สังคม ในประเทศกำลังพัฒนาหรือประเทศที่เพิ่งพัฒนาใหม่ๆ รวมทั้งอาจารย์ของมหาวิทยาลัยและสถาบันต่างๆ ที่เรียนจบมาจากเมืองนอก-หากจบมาก่อนช่วงต้นๆ ของทศวรรษที่ 1990-โดยเฉพาะผู้ที่เรียนจบมาทางชีววิทยาหรือมีวิชาชีววิทยาเป็นพื้นฐาน เช่น แพทยศาสตร์ มักจะเป็นนักวัตถุนิยมจ๋ากันแทบทั้งหมด ที่ไม่ทั้งหมดคือ ยกเว้นคนที่จบมาและได้ทำงานวิจัยทางด้านฟิสิกส์ใหม่ หรือแควนตัมเมคานิกส์ ผู้เขียนเป็นแพทย์จึงเรียนมาทางวิทยาศาสตร์ ซึ่งตอนนั้นในบ้านเรามีเพียงอย่างเดียวคือวิทยาศาสตร์กายภาพ โดยเฉพาะชีววิทยา-ทั้งทางรูปกายและหน้าที่หรือสรีรภาพ-เป็นฐาน ดังนั้นจึงอยู่กับหลักการวัตถุนิยม (materialism) มาตลอดเวลา จนกระทั่งมีอายุประมาณห้าสิบห้า ห้าสิบหกปี หลังจากได้อ่านหนังสือที่หนักๆ-ที่เขียนโดยนักวิทยาศาสตร์ระดับนำของโลก-มาก ขึ้นมาเรื่อยๆ นับจนถึงวันนี้ก็คงไม่ต่ำกว่าสองพันเล่ม โดยเฉพาะอย่างยิ่งแควนตัมฟิสิกส์ จักรวาลวิทยาใหม่ จิตวิทยาหรือวิทยาศาสตร์ทางจิต อภิปรัชญาและศาสนา ซึ่งหลังจากได้อ่านหนังสือมากขึ้นเรื่อยๆ คิดมากขึ้นเรื่อยๆ ถึงได้เชื่อมั่นโดยมีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์แห่งยุคใหม่พร้อมมูลว่าจิตมี จริง แถมยังควบคุมรูปกายเสียด้วย ผู้เขียนจึงเริ่มหมดศรัทธากับหลักการวัตถุนิยมมากขึ้น และเมื่อมาถึงตอนนี้และวันนี้อาจจะพูดได้ว่า ผู้เขียนเป็นผู้ต่อด้านหรือคัดค้านต่อหลักการวัตถุนิยมหรือแมทีเรียลลิสม์ ซึ่งมีวิทยาศาสตร์กายภาพเป็นรากฐานเพียงประการเดียวอย่างรุนแรงและครบวงจร

เราแทบจะทุกคนในโลกเช่นเดียวกับคนไทยในบ้านเรา อาจจะเชื่อถึงหนึ่งร้อยเปอร์เซ็นต์เต็มว่า ความยุ่งยากหรือปัญหาจำนวนมากหรือแทบทั้งหมดเลย ล้วนเกิดจากคนที่ไม่รู้จริงหรือคนที่แสนจะฉลาดหลักแหลมที่รู้ดีมากๆ เฉพาะแต่เรื่องที่ตนเรียนมาเท่านั้น-ไม่ว่าจะลึกล้ำสักแค่ไหน?-แต่จะไม่รู้ อะไรที่ตนไม่ได้เรียนมาหรือรู้อย่างครึ่งๆ กลางๆ นั่นคืออวิชชาที่คนหรือนักวิชาการทั้งหลายที่ได้ผลิตสร้าง หรือก่ออันตรายอย่างที่สุดให้แก่โลก อาจจะมากกว่าตัณหาหรือโลภโกรธหลงด้วยซ้ำ หรือเป็นส่วนที่คลุกเคล้าอยูกับตัณหาหรือ "ตัวกูของกู" จนแยกยาก ผู้เขียนเชื่อจริงๆ ว่าปัญหากับวิกฤติทั้งหลายทั้งปวงของโลก ของสังคมประเทศชาติ วัฒนธรรมและศาสนาทั้งโลกโดยไม่มียกเว้น มีอวิชชาเป็นส่วนที่สำคัญและจะสำคัญมากขึ้นและมากขึ้นไปตามวันเวลาของระบบ การศึกษาของเรา-ซึ่งมีแต่จะลงลึกเพียงด้านเดียว โดยมุ่งเฉพาะเพื่อบริการระบบเศรษฐกิจทุนนิยม "ตัวใครตัวมัน" หางานและหาเงินยังกับว่าโลกนี้มีกูเป็นใหญ่แต่ผู้เดียว นั่นคือระบบการศึกษาของโลกและของไทยเราในปัจจุบัน ซึ่งแตกแขนงออกไปย่อยแล้วย่อยอีกจนแทบไม่มีที่สิ้นสุด ทำให้คนทั่วไปโดยเฉพาะคนในประเทศที่มีสถิติการอ่านหนังสือต่ำ เช่น เพียงสี่เล่มต่อปีอย่างประเทศไทยถึงได้มีแต่อวิชชา แล้วคนไทยจะรู้อะไร? นอกสายงานของตัว เพราะคนที่พอจะรู้อะไรบ้างจะต้องอ่านหนังสือที่มีเนื้อหาสาระ ซึ่งไม่ใช่เป็นสาขาหรือสายงานของตัวเองอย่างน้อย 12 เล่มหรือเดือนละหนึ่งเล่ม เพราะฉะนั้นคนที่เรียนและรู้ลึกเฉพาะเรื่องทางกายวัตถุด้านเดียว เรียนรู้มาแต่รูปร่างหรือวิทยาศาสตร์กายภาพอย่างเดียวมานานตั้งหลายร้อยปี คลุกคลีอยู่แต่เรื่องของกายวัตถุที่เชื่อมั่นว่าเป็นความจริงแท้ทั้งหมด เพราะตาของมนุษย์มองเห็นเช่นนั้น เลยคิดว่าโลกนี้จักรวาลนี้มีแต่มนุษย์เท่านั้นเพียงเผ่าพันธุ์เดียวที่มี วิวัฒนาการของสมอง (กาย) สูงที่สุด จึงต้องถูกต้องที่สุด ฉะนั้นผู้เขียนจึงกล่าวว่าที่เราบางคนเชื่อว่ากายวัตถุเพียงอย่างเดียว เท่านั้นที่เป็นความจริงแท้ทั้งหมด นั่นคืออวิชชาที่พาให้เราต้องตกเหวตายตามที่มนุษย์เรากำลังเผชิญหน้าอยู่ใน ขณะนี้

ครั้งหนึ่งนานมาแล้ว เพื่อนที่เป็นนักการศึกษาและเป็นอดีตครูของกระทรวงศึกษาธิการได้พูดถึงโฮ เวิร์ด การ์ดเนอร์ นักการศึกษาและนักจิตวิทยาวิวัฒนาการจากฮาร์วาร์ด ที่เขียนหนังสือเรื่องของเด็กในช่วงแห่งการเจริญเติบโต-ว่าเป็นอิทธิพลของ จิตที่เป็นไปเอง จึงควบคุมไม่ได้ (Howard Gardner: Unscheduled Mind, 1991)-ซึ่งในช่วงดังกล่าวเด็กจะรักตัวเองและหลงตัวเองอย่างไม่น่าเชื่อ (egocentric) ซึ่งเป็นไปเองโดยธรรมชาติ แล้วจะหายไปเองเมื่อเด็กคนนั้นๆ เจริญเติบโตขึ้น และฉลาดพอที่จะรู้จ้กการสะท้อนความสำคัญของตัวเองเข้าสู่ภายใน ดังนั้น ความฉลาดของมนุษย์จะเป็นไปเองโดยธรรมชาติของวิวัฒนาการ ดังนั้น ที่เพื่อนของผู้เขียนคิดว่าสติปัญญาความฉลาดเป็นเรื่องธรรมชาติของ วิวัฒนาการ จึงได้พยายามจัดการอบรมให้ครูทั้งหลายของกระทรวงศึกษาธิการให้เข้าใจว่า "พหุปัญญา" (หรือ multiple intelligences โดยแปลคำว่า intelligences ว่าเป็นปัญญา) เป็นสิ่งถูกต้องจึงคิดว่า พยายามชักนำให้กระทรวงศึกษาธิการเอาด้วย เผื่อว่าจะให้ครูทั้งหลายเข้าใจว่า สติปัญญาความฉลาดของมนุษย์เป็นเรื่องเดียวกันกับปัญญาที่มีในทางพุทธศาสนา (intuition ซึ่งเป็นที่มาของ wisdom) ซึ่งเรื่องเช่นนั้นจะเป็นเรื่องที่ผิดอย่างมหันต์และจะไปกันใหญ่ ซึ่งผู้เขียนไม่เห็นด้วยเป็นอย่างยิ่ง จริงอยู่ที่สติปัญญาความฉลาดหรือความฉลาดเฉยๆ คือศักยภาพของสัตว์โลกและของมนุษย์ ทั้งยังเป็นธรรมชาติของวิวัฒนาการ แต่ไม่ใช่จะเข้าใจว่ามันจบลงแค่นั้น มันต้องต่อไปว่าวิวัฒนาการของอะไร? ผู้เขียนเชื่อว่าเราอาจจะสับสนกันตรงนี้ ผู้เขียนคิดว่าความฉลาดเป็นเรื่องของวิวัฒนาการทางชีววิทยาของสมอง ซึ่งเป็นการเจริญเติบโตทางกายภาพ ไม่ใช่ปัญญาที่เป็นวิวัฒนการของจิต หนังสือหลายเล่มที่โฮเวิร์ด การ์ดเนอร์ เขียนในช่วงหลังจากที่เรียนเป็นนักสรีรประสาทวิทยา (neurophysiologist) เป็นต้นมา ผู้เขียนคิดว่าโฮเวิร์ด การ์ดเนอร์ ค่อยๆ เปลี่ยนตัวเองจากนักวิทยาศาสตร์ทางจิต-เคยเชื่อในเรื่องของจิตและการเกิด ใหม่-เป็นนักวัตถุนิยม (materialist) เต็มตัว คือเป็นไปตามสาขาวิชาที่ตนเรียนใหม่ หนังสือที่การ์ดเนอร์เขียนในตอนหลัง (Shattered Mind; Multiple Intelligence; Intelligence Reframed) รวมทั้งที่การ์ดเนอร์มาเมืองไทย ซึ่งดูจะเกี่ยวกับการอบรมครูของบ้านเรา ผู้เขียนไม่ได้เข้าฟังเขาพูดเพราะคิดว่าค่าฟัง 3,000 บาทแพงเกินไป

นักวัตถุนิยมจ๋า เช่น เดเนียล เดนเนต นักเขียนและนักปรัชญาชื่อก้องของโลก หรือฟรานซิส คริก ผู้ร่วมค้นพบการเรียงตัวของดีเอ็นเอในจีโนมส์ร่วมกับ เจมส์ วัตสัน ที่ได้รางวัลโนเบล หรือริชาร์ด ดอว์สัน นักเขียนนักสัตวศาสตร์ชื่อดัง หรือสตีฟ พิงค์เตอร์ ผู้เชี่ยวชาญเรื่องการรู้และการคิด (Cognition) จากฮาร์วาร์ดที่ได้เขียนเมื่อเร็วๆ นี้ลงในไทม์สแมกกาซีน (Times Jan.1 2007) ว่านักประสาทวิทยาศาสตร์และตัวเขาเองเชื่อว่า...จิตไม่มีจริงและไม่อยู่ใน สมอง "จิตเป็นเพียงการทำงานของสมอง" นั่น-พิงค์เตอร์รู้ได้อย่างไร? ทั้งๆ ที่เขาเขียนในบทความเดียวกันว่า "จนบัดนี้ก็ยังพิสูจน์ไม่ได้ว่าทั้งสองปัญหา (จิตคืออะไร? และหากมี-มันอยู่ที่ไหน?) นั้นก็ยังคลี่คลายไม่ได้ (Mario Beuregard: Spiritual Brain, 2008) ยิ่งแล้วใหญ่ที่ฟรานซิส คริก ได้เขียนไว้ในหนังสือ (Astonishing Hypothesis, 1995) ว่ามันไม่มีหรอกที่เราพูดกันในเรื่องคุณธรรมและความหมาย หรือฟรีวิล (freewill) พฤติกรรมทั้งหมดเป็นการพัฒนาจากการเอาตัวรอด-วิวัฒนาการทางชีววิทยาของสมอง

แต่ผลการวิจัยหลายหลากในปัจจุบัน ล้วนแล้วแต่ชี้ว่าจิตนั้นมีจริง และแถมยังควบคุมกายหรือวัตถุเสียด้วย ดังนั้นเรื่องจริงที่มีคนได้ถ่ายวิดีโอมาและเอามาออกรายการโทรทัศน์ไปทั่ว โลก รวมทั้งที่บ้านเราที่ผู้เขียนได้ดูและเชื่อว่า ผู้อ่านหลายคนได้เห็นภาพที่ชายฝรั่งรูปร่างใหญ่ได้ช่วยลิงชิมแปนซีที่กำลัง จะจมน้ำตายเอาไว้ได้ ทั้งที่ลิงตัวนั้นอาจทำร้ายชายคนนั้นถึงตายก็ได้ "ผมไม่ทันได้คิดอะไรในช่วงนั้น...นี่เป็นชีวิตที่กำลังจะตาย...และผมต้อง ช่วย" ที่น่าประทับใจ และหวังว่าฟรานซิส คริก คงได้เห็นก็คือว่า ลิงที่ชายผู้นั้นช่วยไว้ได้หลังจากที่ได้ฟื้นคืนสติแล้ว ยังคงนั่งที่ริมสระน้ำแห่งนั้น พร้อมทั้งมองดูคนที่ช่วยชีวิตตนไว้ตั้งนานแสนนานกว่าที่จะเดินกลับไป ผู้เขียนเชื่อว่าเหตุการณ์ทั้งหมดนั้นมีคุณธรรมและความหมาย และคุณธรรมกับความหมายนั้นเป็นเรื่องของจิตวิญญาณ (spirituality) ที่ผู้เขียนเชื่อว่าเป็นเป้าหมายของมนุษย์ หรือคำพูดของประสาทวิทยาศาสตร์ สตีเวน พิงค์เตอร์ ที่ลงในไทม์สแมกกาซีน ที่กล่าวมานั้นว่า

"ทันทีที่สรีรภาพของสมองหยุด สิ่งที่เราเรียกว่าจิตก็ไม่ดำรงอยู่อีกต่อไป" ชะรอยพิงค์เตอร์จะไม่ได้อ่านผลงานวิจัยและรายงานผู้ป่วยที่ตายทางคลินิก (Clinical Death) ด้วยโรคหัวใจจำนวน 344 ราย ที่เจ้าหน้าที่ทางการแพทย์ช่วยให้ฟื้นขึ้นมา (resuscitate) และทุกคนเล่าว่าตนมีประสบการณ์ใกล้ตาย (NDEs) ที่เหมือนกันโดยหลักการ (Pim van Lommel: About the Continuity of Our Consciousness, 2004)

ที่อย่าว่าแต่คลื่นหัวใจ (EKG) เลย แม้แต่คลื่นไฟฟ้าของสมอง (EEG) ก็ไม่มีปฏิกิริยาใดๆ คือแบนราบเป็นหน้ากลองตลอดเวลา นอกจากประสบการณ์ใกล้ตาย ผลงานวิจัยอื่นๆ อีกมากมายเป็นต้นว่าเรื่องของความรู้เหนือธรรมชาติ (psi) เรื่องของการทำงานของยาหลอก (placebo) ฯลฯ ต่างล้วนแล้วแต่บ่งชี้ว่าจิตนั้นมีจริงและสำคัญกว่ากาย คือยังคุมกายเสียด้วย ดีน ราดิน นักวิทยาศาสต์รที่วิจัยความรู้ความสามารถเหนือธรรมชาติ (psi) ร่วมกันกับโรเจอร์ เนลสัน แห่งมหาวิทาลัยปรินซ์ตัน ที่นักวิทยาศาสตร์ไทยบางคนรู้จักดี เพราะประเทศไทยซึ่งเป็นประเทศหนึ่งที่ร่วมในโครงการจิตตาโลกานุวัตรของ มนุษย์ (Global Human Consciousness Project) ซึ่งเป็นโครงการที่ เคน วิลเบอร์ เชื่อว่าอาจจะสำคัญกว่าโครงการแผนที่จีโนมส์ (Human Genomes Project) ของมนุษย์ที่เพิ่งเสร็จไปเมื่อเร็วๆ นี้เสียอีก ดีน ราดิน ได้ขอร้องให้นักฟิสิกส์ใหม่ส่วนนำเลิกที่จะคิดว่า แควนต้มฟิสิกส์เป็นเพียงทฤษฎีทางนามธรรมที่น่าสนใจ แต่ไม่มีความสำคัญอะไรกับมนุษย์เลย แต่ขอให้นักฟิสิกส์พยายามติดตามความก้าวหน้าใหม่ๆ เมื่อเร็วๆ นี้ ซึ่งเป็นผลงานวิจัยอันหลากหลายที่ให้ความจริงทั้งทางห้องปฏิบัติการและทาง คณิตศาสตร์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งการพัวพันกันทางแควนตัม (entanglement) ของจักรวาล ที่ขยายขอบเขต (scale-up) จากระดับที่เล็กละเอียดสู่ระดับใหญ่ๆ ที่สามารถรับรู้ได้ในโลกที่หยาบใหญ่ (macroscopic world) เรารู้ดีว่าในทางวิทยาศาสตร์และความรู้ทั้งหลายที่เรามีทั้งหมดกระทั่งถึง ปัจจุบันวันนี้ ความจริงแท้ที่สุดในโลกเท่าที่มนุษย์เรียนรู้มา มีอยู่เพียงสองอย่างเท่านั้นคือ แควนตัมอิเล็กโทรไดนามิกส์ ซึ่งให้ความจริงที่สุดเท่าๆ กับทฤษฎีสัมพัทธภาพของไอน์สไตน์นั้น ดีน ราดิน บอกว่า ด้วยแควนตัมฟิสิกส์ สิ่งตางๆ ที่เห็นหรือรับรู้ทั้งหมดในโลกในจักราล หรือที่ว่างและเวลาแห่งนี้ในรายละเอียดที่สุด มันไม่ได้เป็นวัตถุสสาร แต่มันจะเป็นแต่คลื่นแห่งความเป็นไปได้เท่านั้น และทันทีที่เราไปตรวจจับวัดมัน คลื่นแห่งความเป็นไปได้นั้นก็จะถูกสังเกตโดยจิต (consciousness) เปลี่ยนไปเป็นวัตถุสสารหรือเป็นคลื่นความถี่ที่มีคว่ามถี่คลื่น คือเป็นไปตามเครื่องมือที่ใช้วัดตรวจจับนั้น ซึ่งมีจิตเป็นผู้เห็นเป็นผู้สังเกตอีกที และสิ่งใดก็ตามที่เราคิดว่าอยู่แยกจากกันกระทั่งสิ่งที่ดูว่าแข็งที่สุด ความจริงที่อยู่ลึกลงไปกว่าที่ตาเห็น มันไม่ได้แยกจากกันเลย แต่จะพัวพันกันอีนุงตุงนัง (Dean Radin: Entangled Mind, 2006)

ความทรงจำนอกมิติ

ลุงพูน — Thu, 02 Jul 2020 12:47:59 +0000

หมวดหมู่ของบล็อก:

ข้อคิดสะกิดใจ

Keywords:

นพ.ประสาน ต่างใจ

ความทรงจำนอกมิติ

ระบบเศรษฐกิจ-จงมองให้ทะลุม่านบังตา

3 มกราคม 2553

นพ.ประสาน ต่างใจ

ขออวยพรความสุขความสวัสดีของปีใหม่ ปี พ.ศ.๒๕๕๓ แด่ท่านผู้อ่านและคนไทยทุกคน ตลอดจนมนุษย์ทั้งหลายทั่วโลก ซึ่งผู้เขียนคิดว่าต้องการคำอวยพรในวันนี้ยิ่งกว่ายุคใดสมัยใดกระทั่งปีใดในอดีต บทความวันนี้เป็นบทความแรกของปีใหม่ พ.ศ.๒๕๕๓ ปีที่ผู้เขียนเขียนมาเมื่อร่วมยี่สิบปีที่แล้ว ว่าให้ระวังน้ำจะเอ่อท่วมโลก แม่น้ำมันคงจะไม่ท่วมในวันนี้ แต่สภาพดินฟ้าอากาศกับระบบเศรษฐกิจที่ดูเผินๆ ไม่ค่อยเกี่ยวกันก็ย่ำแย่ลงไปทุกวัน ทั่วทั้งโลกคงจะย่ำแย่ลงไปกว่านี้ในวันข้างหน้า อย่างไรก็ดี ความแข็งแกร่งมั่นคงไม่ท้อแท้ของเราในจิตใจและจิตวิญญาณ ย่อมสามารถทำให้เรามีความสุขที่แท้จริงเสมอไป แม้ว่ากายจะต้องลำบากยากเข็ญสักเพียงใด นั่นคือสิ่งที่ผู้เขียนเชื่อว่าทุกคนอาจต้องการในขณะนี้

มนุษย์เราส่วนใหญ่มากๆ ไม่รู้หรือทำเป็นไม่รู้ ด้วยการเข้าใจและแปลคำว่า "อวิชชา" อย่างผิดๆ อวิชชาที่ผู้เขียนเข้าใจไม่ได้แปลว่าโง่ หรือโง่เขลา หรือปราศจากความรู้ นั่น-หมายถึงความรู้ที่ได้ยินได้ฟังจากโรงเรียน จากครู จากเพื่อน หรืออ่านจากหนังสือเช่นตำราต่างๆ ซึ่งส่วนหนึ่งเป็นเรื่องไม่ถูกต้อง เพราะผู้เขียนคิดว่าความถูกต้องนั้นจะต้องสอดคล้องต้องกันกับธรรมชาติ เนื่องจากธรรมชาติเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นมาในโลกในจักรวาลนี้ เช่นเดียวกับตัวโลกหรือตัวจักรวาลเอง คือด้วยการวิวัฒนาการที่เป็นไปของมันเอง อันเป็นความจริงแท้ในพุทธศาสนา หรือพระจิตของพระเจ้า-ในศาสนาที่มีพระเจ้า คือความจริงแท้นั้น ซึ่งไม่ได้ตางกันสำหรับผู้เขียน ตราบใดที่พระเจ้าเป็นจิตหรือพระจิตที่ไม่มีรูปกายเหมือนคน (personal God)-เพราะฉะนั้น อวิชชาจึงมีความหมายถึงความไม่สอดคล้องกับความจริงแท้ หรือกับธรรมชาติ อวิชชาคือความไม่รู้จักธรรมชาติเลยนั่นเอง และจากอวิชชาเป็นปัจจัยทำให้เกิดกิเลสตัณหาความยึดติด เป็นคุกตะรางกรงขังที่ในพุทธศาสนาเรียกว่า สังสารวัฏ เป็นกรรมหรือการกระทำที่ทำให้เราต้องเกิดใหม่ในภพภูมิต่างๆ อยู่เรื่อยๆ จนกว่าแรงกรรมที่เกิดจากอวิชชาและตัณหาจะหมดสิ้นลงไป

นั่น-พูดกันในด้านของปัจเจกแต่ละบุคคลและทางพุทธศาสนา หรือศาสนาอะไรก็ตามที่เกิดจากลัทธิพระเวทของอินเดียโบราณ ส่วนทางด้านของสังคมโดยรวม ผู้เขียนเชื่อว่าจะต้องมีกรรมที่เกิดจากอวิชชาของสังคมและกิเลสตัณหาของสังคมเหมือนกัน เช่น การกระทำของชุมชนสังคม ประเทศชาติ กระทั่งมนุษยชาติทั่วทั้งโลก ด้วยความเชื่อที่ว่าสังคมประเทศชาติจะเจริญก้าวหน้าได้ ด้วยการเติบโตทางเศรษฐกิจเพียงอย่างเดียว และเศรษฐกิจจะเติบโตได้ ประชาชนก็ต้องบริโภคมากๆ อุปโภคมากๆ โยนทิ้งโยนขว้างเข้าไปมากๆ เถิดไม่เป็นไรหรอก มีแต่ดี บริโภคนิยม วัตถุนิยม และเทคโนโลยีนิยมเท่านั้น ที่จะทำให้ประเทศเจริญ มั่งคั่ง และมนุษย์สามารถจะควบคุมทาสหรือธรรมชาติได้ เช่นที่ฟรานซิส เบคอน กับนักปรัชญาวัตถุนิยมปรารถนา ดังนั้นจึงมีแต่นักเศรษฐศาสตร์ นักธุรกิจอุตสาหกรรม ซีอีเอเท่านั้น ที่ได้เป็นผู้จับจองความมั่งคั่งเอาไว้ตลอดกาล นั่นคือจารีต ประเพณี วัฒนธรรม และประวัติศาสตร์ของมนุษยชาติ ส่วนนักการเมือง ไม่ว่าซ้ายหรือขวาซึ่งเป็นรัฐบาลของประเทศและของโลก ล้วนแล้วแต่ความคิดในทำนองนี้ทั้งนั้น ยุเข้าไป..ยุเข้าไป เวรกรรมกลัวไปทำไม? ชาติหน้าภพหน้ากับการเกิดใหม่ที่ศาสนาสอนคือความงมงาย

ที่ฟรอยด์บอกในโลกนี้ ในจักรวาลนี้ มนุษย์ยิ่งใหญ่กว่าใครๆ อยู่แล้ว นั่นคือโลกทัศน์เก่า กระบวนทัศน์เก่าที่เราใช้สร้างระบบทุกๆ ระบบ ของอารยธรรมสมัยใหม่ จิตวิญญาณจึงเป็นเรื่องเฉพาะบุคคลแต่ละคน ..อนิจจาประชาโลกที่น่าสงสาร

คาร์ล จี. จุง นั้นเป็นเหลนของเกอร์เธ-นักปรัชญาและกวีเอกของเยอรมนี ผู้แต่งกวีเรื่อง "เฟาสต์" (Faust and Mephistopheles) ซึ่งมีอิทธิพลเหมือนเป็นด้าน "มืด" หรือชั่วร้ายที่แทบว่าทุกคนมีอยู่ในตัวของตัวเอง ซึ่งว่าไปแล้วนับได้ว่าคือปรัชญาของอารยธรรมตะวันตกที่แท้จริง คาร์ล จุง คิดว่าเขาคือเฟาสต์ เป็นด้าน "มืด" ของคาร์ล จุง นั่นเอง ที่ทำให้เขาลืมและไม่ยอมรับในกรรมร่วมโดยรวมในตอนแรก-ปู่แท้ๆ ของคาร์ล จุง เป็นลูกชายลับๆ นอกสมรสของเกอร์เธ คาร์ล จุง ที่ตอนแรกไม่เชื่อในเรื่องกรรมโดยรวม (collective karma) เพราะไม่น่าเป็นไปได้ที่คนเราจะต้องรับผลกรรมที่ตนไม่ได้กระทำ-หากว่าผลกรรมนั้นเป็นผลของการกระทำจริงๆ ตามที่เป็นปรัชญาของอินเดียโบราณ ซึ่งคาร์ล จุง คุ้นเคยดี ทั้งที่ในตอนแรกไม่ค่อยเชื่อเท่าไรนัก-อย่างไรก็ดี ตอนหลังจุงได้ยอมรับกรรมร่วมโดยรวมทั้งหมดโดยดุษณี

ที่ผู้เขียนพูดมานั้น คือเรื่องของผัสสะหรือการสัมผัส และการรับรู้ที่เราสัมผัสด้วยประสาทความรู้สึกอันอยู่เบื้องหลังของการกระทำหรือกรรมของเรา-ทั้งมโนกรรม วจีกรรม กายกรรม ทั้งดีและไม่ดี-ที่คิดว่าจริงทางเต๋าและพุทธ และเดี๋ยวนี้แม้ในทางวิทยาศาสตร์เองโดยควอนตัมฟิสิกส์ เรา-ท่านจำนวนไม่น้อยรู้ว่าไม่ใช่ความจริงแท้ นั่นคือความเป็นสอง (dualism) ที่ผู้เขียนได้พูดได้เขียนลงในคอลัมน์นี้หลายครั้งหลายหนแล้ว ความเป็นสองที่อาจทำให้ผู้อ่านบางทีสับสนเพราะความไม่คุ้น ที่จริงมีความหมายของคำว่า "หลง" (delusion) ในโลภ โกรธ หลง ที่เราคนไทยคุ้นกว่า ความเป็นสองหรือ "หลง" ที่ทำให้เราแยกไม่ออกระหว่างตัวตนของเรา (Self) ที่เรารับรู้ กับโลกภายนอก-ด้วยตา หู กายสัมผัส ฯลฯ ของเราเองจากโลกภายนอก และภายในอันผิวเผินจากความจำจากสิ่งภายนอกนั้นแหละในอดีตที่เราระลึกได้ ซึ่งก็คือความคิดนั่นเอง-ที่เห็น ได้ยิน และรู้สึกด้วยการสัมผัสและอื่นๆ (หรือ senses) อันเป็นการรับรู้ของเราเอง ทำให้เราแยกส่วนเป็นอัตวิสัย (subject) และภาวะวิสัย (object) หรือผู้สังเกต (observer) และสิ่งที่ถูกสังเกต (observed) ซึ่งเป็นพื้นฐานของความรู้ และระบบทุกระบบที่เรามีเราใช้ทั้งหมด ซึ่งก็คืออารยธรรมตะวันตกนั่นเอง โดยเฉพาะระบบเศรษฐกิจการตลาดเสรี-ที่เราชาวตะวันออกคลั่งไคล้ใหลหลงกันเป็นนักหนา ไม่ว่าคำว่าโลกาภิวัตน์ การแข่งขันกัน บริโภคนิยม เทคโนโลยี จีดีพีความก้าวหน้า กระทั่งวัตถุนิยมแมทีเรียลิสม์ทั้งหลายทั้งปวง ที่กล่าวมานั้นถือได้ว่าเป็นหัวใจ หรืออย่างน้อยก็เป็นอุดมการณ์ของระบบเศรษฐกิจทุนนิยม การตลาดเสรี ระบบเศรษฐกิจที่ทุกชุมชนสังคมประเทศชาติ ทั่วทั้งโลกใช้หรือปรารถนากันถ้วนหน้า ทั้งเพื่อปัจเจกบุคคลและเพื่อสังคมประเทศชาติ รวมทั้งสังคมรัฐสวัสดิการและประเทศสังคมนิยมมาร์กซิสม์ โดยไม่เคยแยแสต่อธรรมชาติสิ่งแวดล้อม หรือว่าจะมีวิสัยทัศน์ต่อความยั่งยืนของระบบนิเวศน์วิทยาเลยแม้แต่น้อย นักเศรษฐศาสตร์บางคนในประเทศด้อยพัฒนา กำลังพัฒนา จะใช้คำพวกนี้บางคำด้วยซ้ำเพื่อแสดงวุฒิภาวะของตัว...อนิจจา

ผู้เขียนและคนจำนวนไม่น้อยของโลก มีความเชื่อมั่นหนึ่งร้อยเปอร์เซ็นต์ว่า การพัฒนาชาติในรูปแบบที่เรากำลังทำอยู่ หรือว่าอารยธรรม "สมัยใหม่" และระบบทุกระบบที่เราสร้างขึ้น พร้อมกับนำมาใช้พัฒนาสังคมเพื่อคุณภาพของชีวิตมนุษย์แต่เพียงเผ่าพันธุ์เดียวนั้น ผิดทั้งธรรมชาติและคุณธรรม (virtue) อย่างสิ้นเชิง ทั้งนี้เพราะว่าทั้งหมดนั้น ไม่เคยและไม่ได้ตั้งอยู่บนความรู้ที่เป็นความจริงที่แท้จริงเลยแม้แต่น้อยนิด หากแต่ตั้งบนความรู้ที่ได้มาจากความรู้สึก หรือเวทนา หรือประสาทสัมผัส (senses) เช่นที่ตาเห็น หูได้ยิน บอกเรา ซึ่งความรู้สึกเรื่องของเวทนาและอารมณ์ จะเป็นความจริงที่แท้จริงได้อย่างไร? ที่เห็นหรือได้ยินจึงเป็นเรื่องของความเป็นสอง (dualism) หรือความจริงทางโลกทางสังคม ที่ไกลจากความจริงแท้นัก-ทั้งในทางศาสนากับในปัจจุบัน ทางฟิสิกส์แห่งยุคใหม่-ดังที่ได้กล่าวมาแล้ว เพราะฉะนั้นความรู้กับระบบทุกๆ ระบบที่เป็นพื้นฐานที่เราสร้างหรือใช้กันทั้งโลกนั้น จึงผิดและผิดอย่างว่ามาตั้งหลายร้อยปี

จากวันนั้น-เมื่อหลายร้อยปีที่ว่านั้น-ถึงวันนี้ มนุษยชาติได้มีวิวัฒนาการทางกายแทบจะเสร็จสิ้นแล้ว จึงมีแต่วิวัฒนาการทางสังคมมาตลอดเวลา วิวัฒนาการของสังคมมนุษย์นั้น ส่วนใหญ่มากๆ โดยเฉพาะตั้งแต่ยุคของเหตุผล หรือตั้งแต่มากกว่า 500 ปีมานี้ แทบว่าจะขึ้นต่อกับความรู้ (knowledge) โดยเฉพาะอย่างยิ่งวิทยาศาสตร์กายภาพที่ตาเห็น หูได้ยิน ฯลฯ แทบว่าเพียงอย่างเดียว ซึ่งความรู้ที่เรารับรู้จากประสาทสัมผัส (senses) ของเราที่ล้วนแล้วแต่ไม่จริงอย่างแท้จริง เป็นแต่ความรู้สึก เป็นเวทนาที่แยกออกจากอารมณ์ไม่ได้ เว้นเสียแต่ว่ามนุษย์เราจะมีวิวัฒนาการทางจิตสู่จิตวิญญาณ (spirituality) ดังที่ได้กล่าวมาแล้วมาตลอดเวลา ดังนั้นระบบทุกๆ ระบบของสังคมที่มนุษย์คิดสร้างขึ้นในระหว่างการเจริญเติบโต-แล้วนำมาใช้พัฒนาสังคม

ความรู้เหล่านั้นจึงเป็นความรู้แห่งความรู้สึกทั้งสิ้น เสมือนมีม่านบังตาปิดเอาไว้ จึงหาใช่ความจริงที่แท้จริงไม่-มนุษย์เรากำลังเริ่มจะมีการเปลี่ยนแปลงวิวัฒนาการทางจิตสู่จิตวิญญาณบ้างแล้วแม้ในขณะนี้ แต่จะประสบกับการเปลี่ยนแปลงทางจิตอย่างแท้จริงและทั่วทั้งโลก ก็เมื่อภายหลังการสูญเสียอย่างยิ่งใหญ่อย่างปุบปับฉับพลันทันทีทันใด จากมหาภัยธรรมชาติอันสุดจะคาดคิดภายใน 2012-13 นี้เป็นส่วนใหญ่

ดังที่ผู้เขียนได้เขียนในช่วงหลังๆ มานี้ หลังจากปี 2013 หรือภายในทศวรรษนี้เป็นต้นไป มนุษยชาติ-ส่วนที่เหลือที่จะมีไม่มากนัก-ก็จะไม่หวนกลับไปใช้รูปแบบของสังคมเก่าเดิม หรือกระบวนทัศน์เก่าๆ เดิมๆ อีกเลย รวมทั้งความรู้ที่ตั้งอยู่บนประสาทสัมผัสความรู้สึก หรือวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีกายภาพเพียงอย่างเดียวอีก กระบวนทัศน์ใหม่ของสังคมทั้งหลายทั้งปวงจะต้องมีจิตนำกาย หรือให้ยิ่งกว่านั้นให้จิตวิญญาณ (spirituality) เป็นฝ่ายนำอารยธรรมที่เราเคยเรียกว่าอารยธรรม "สมัยใหม่" อันมีกิเลสตัณหาและอวิชชาเป็นหลักการแต่เพียงด้านเดียวจริงๆ กับการมองมนุษยชาติเป็นสัตว์ ด้วยการมองด้านของรูปกายและวัตถุหรือชีววิทยาเพียงอย่างเดียว ก็จะจบสิ้นหมดลง

ตั้งแต่นี้ต่อไปมนุษยชาติก็จะอยู่กับความจริงที่แท้จริง อยู่กับฟิสิกส์ใหม่ที่ทุกสิ่งทุกอย่างไม่มีความแน่นอน มีแต่ไหลเลื่อนเคลื่อนที่เปลี่ยนแปลงโดยเชื่อมโยงกันกับทั้งหมด ตามทฤษฎีสัมพัทธภาพของไอน์สไตน์และทฤษฎีควอนตัม ทั้งสองทฤษฎีซึ่งจักรวาลให้มา เพื่อให้เรารู้และพิสูจน์ความจริงแท้นั้น

ตั้งแต่ต่อไปนี้ (ด้วยวิวัฒนาการของจิตวิญญาณ หรือ noogenesis) มนุษยชาติจะได้อยู่กับความถูกต้องเสียที พอกันทีกับสังคมแยกส่วนที่แตกแยก พอกันทีกับเศรษฐกิจบริโภคนิยม การตลาดเสรีที่เอื้อแต่ความโลภ พอกันทีกับการเหยียบย่ำเอาเปรียบสิ่งแวดล้อม-ระบบนิเวศน์ธรรมชาติ พอกันทีกับการก่อการร้ายและสงคราม ฯลฯ ได้เวลาแล้วที่มนุษยชาติจะได้เติบโตเป็นผู้ใหญ่เต็มรูปแบบ และมีจิตวิวัฒน์สู่ระดับจิตวิญญาณไล่สูงขึ้นไปเสียที.

ลุงพูน ขออนุญาต นำบทความของท่าน นพ.ประสาน ต่างใจ มาลงในเวบ "บ้านสวนพอเพียง" ด้วยครับ เป็นบทความเกี่ยวกับวิทยศาสตร์สมัยใหม่ ที่เราอาจจะไม่เคยเรียนรู้มาก่อน เป็นบทความที่ท่านได้เขียนขึ้น กว่าสิบปีมาแล้ว สิ่งที่ท่านเขียนก็เริ่มปรากฏขึ้นมาให้เห็นกันบ้างแล้วในปัจจุบัน สมาชิกในกลุ่มเห็นเป็นอย่างไรบ้าง ติชมกันได้นะครับ หรือเห็นว่าไม่เหมาะสม หรือไม่ตรงกับ เรื่องราวสำหรับ บ้านสวนพอเพียง ก็แนะนำกันได้ครับ