چاونیوز: چالاکێکی ڕاگەیاندنکاری دژبەری کۆماری ئیسلامی، مەترسیی گەڕانەوەی لە وڵاتی تورکیەوە بۆ ئێران لە سەرە.

بەپێی هەواڵی ڕێکخراوی مافی مرۆڤ “هانا”، “عەبدولڕەحمان عەبدوڵڵاهیپوور” ناسراو بە “شێرکۆ”، یەکێک لە هاوکارانی ئەم ڕێکخراوەیە، لە ڕۆژانی ڕابردوو لە وڵاتی تورکیە، لەلایەن پۆلیسی ئەو وڵاتەوە دەسبەسەر کراوە و لە یەکێک لە کەمپەکانی گەڕانەوەی پەنابەران بۆ ئێران ڕاگیراوە.

بەپێی داواکاریی ڕێکخراوەی هانا لە بەرپرسانی وڵاتی تورکیە، لە ئەگەری گەڕانەوەی ئەم کەسە بۆ ئێران، بە هۆکاری هاوکاریکردنی لەگەڵ ئەم ڕێکخراوە بەرەڕووی مەترسیی گیانی دەبێتەوە.

گەڕانەوە و ڕادەستکردنی پەنابەرانی کوردی ڕۆژهەڵات لە تورکیەوە بۆ ئێران، ساڵانێکە بووەتە جێی نیگەرانیی لەسەر ئەو چالاکوانە سیاسی و مەدەنییانەی کە بە مەبەستی پاراستنیان ڕوو لەو وڵاتە دەکەن. هەر بەم بۆنەوە بەرپرسانی تورکیە وەکوو ئەرکێکی مرۆیی دەبێت لە هەمبەر ئەم ڕەوتە ڕێوشوێنی یاسایی بەپێی مافەکانی مرۆڤ ڕەچاو بکەن.

چاونیوز: مامۆستایەکی قوروەیی کە نزیکەی ١٠ ڕۆژە لە گرتنگەی ئیتلاعاتی سپادایە، دۆخی تەندروستیی ناجێگیرە.

بەپێی هەواڵە بڵاوکراوەکان، ڕەشید حیسامی، مامۆستای خەڵکی شاری قوروە  سەربە پارێزگای سنە، کە لە ڕۆژی سێشەممە، ٢٣ی خەرمانانەوە لەلایەن هێزە ئەمنییەکانەوە دەسبەسەر کراوە، بەهۆی ئەشکەنجەی توندی جەستەیی و گوشاری دەروونی لە گرتنگەی ئیتلاعاتی سپای پاسداران لەو شارە، دۆخی تەندروستیی تێکچووە و ئێستا لە بارودۆخێکی ناجێگیردایە.

بەپێی ئەو زانیارییانەی بە دەست گەیشتوون، ئەو مامۆستایە دوای ئەوەی لە ژێر ئەشکەنجەدا بێهۆش بووە، بە شێوەیەکی نهێنی و بەبێ ئاگاداریی بنەماڵەکەی، ڕەوانەی بەشی ئەمنییەتیی نەخۆشخانەی سنە کراوە. سەرەڕای هەوڵە پزیشکییەکان، ناوبراو هێشتا لە بێهۆشیدایە و بارودۆخی جەستەیی لە مەترسییەکی جیددیدایە.

سەرچاوە نزیکەکان لە بنەماڵەی حیسامی ئاماژە بەوە دەکەن کە هێزە ئەمنییەکان ڕێگری لە هەر چەشنە پێوەندییەکی بنەماڵەکەی لەگەڵ ناوبراو دەکەن و تەنانەت ڕێگەیان نەداوە هیچ زانیارییەکی ورد سەبارەت بە ڕەوشی تەندروستیی ئەو مامۆستایە ئاشکرا بکرێت.

جێگای ئاماژەیە، دەسبەسەرکردنی ڕەشید حیسامی لە چوارچێوەی شەپۆلی نوێی گوشارەکانی سەر مامۆستایان و چالاکانی مەدەنی لە کوردستان ڕووی داوە، کە بەبێ ڕەچاوکردنی مافە مرۆییەکان و بنەما سەرەتاییە یاسایییەکان ئەنجام دەدرێت.

هەتا کاتی ئامادەکردنی ئەم هەواڵە، هیچ وردەکارییەک لەسەر تۆمەتەکانی دژی ئەو مامۆستایە ئاشکرا نەکراوە

چاونیوز: شاخەوانێکی سنەیی، کە بە مەبەستی شاخەوانی ڕووی کردووەتە شاخی دەماوەند، چەندین ڕۆژە بێسەروشوێنە.

بەپێی هەواڵە بڵاوکراوەکان، “زانکۆ قەلعەپەرداز” شاخەوانی سنەیی و دانیشتووی شاری تاران، لە ڕۆژی یەکشەممە، ٢٩ی خەرمانانەوە، کە بە مەبەستی شاخەوانی ڕووی کردووەتە ساخی دەماوەندی نزیک تاران، هەتا ئێستە بێسەروشوێنە و نەگەڕاوەتەوە بۆ ماڵەوە.

ئەم شاخەوانە چەندین جاری دیکە، بە شێوەی تاکەکەسی لووتکەکانی دەماوەند و سەبەلانی بڕیوە و بە سەرکەوتوویی گەڕاوەتەوە، بەڵام ئەم جارە هەتا ئێستە بیسەروشوێنە و بنەماڵەکەی بە نیسبەت تەندروستیی ناوبراوەوە نیگەرانن.

شایانی باسە، کە بۆ دۆزینەوەی ئەم شاخەوانە کوردە، چەندین تیم لە حاڵی گەڕاندان، بەڵام هەتا ئێستە هەوڵەکانیان بێئەنجام بووە.

چاونیوز: چالاکێکی ئەدەبیی کورد، بە شێوەیەکی ملهوڕانە لەلایەن هێزەکانی ئیتلاعاتەوە دەسبەسەر کرا.

بەپێی هەواڵە بڵاوکراوەکان، بەرەبەیانیی ڕۆژی چوارشەممە، ١ی ڕەزبەر، هێزەکانی ئیتلاعاتی شاری بانە، چالاکێکی ئەدەبیی ئەم شارەیان، بە ناوی “یووسف ڕەحیمی” بەرپرسی ئەنجومەنی ئەدەبیی “هاژە” لە کاتی گەڕانەوە بۆ ماڵی خۆی، دەسبەسەر و بەرەو شوێنێکی نادیار گواستووەتەوە.

هەتا کاتی بڵاوبوونەوەی ئەم هەواڵە، هیچ زانیارییەک لەسەر هۆکاری دەسبەسەرکردن، شوێنی ڕاگرتن و باری تەندروستیی ناوبراو لە بەردەستدا نییە.

چاونیوز: ژنێکی کورد پاش ٣٧ ڕۆژ بەندکران، بە دانانی بارمتەی قورس بە شێوەی کاتی ئازاد کرا.

بەپێی هەواڵە بڵاوکراوەکان، “نازنین حوسێن‌پوور”، هاووڵاتیی تەمەن ٣٤ ساڵە و خەڵکی پیرانشار، پاش تێپەڕاندنی ٣٧ ڕۆژ دەسبەسەری، ڕۆژی سێشەممە ڕێکەوتی ٣١ی خەرمانانی ١٤٠٥، بە دانانی بارمتەی قورس لە زیندانی ناوەندیی ورمێ ئازاد کرا.

بەگوێرەی زانیارییەکانی بەردەست، ئازادکردنی ئەم هاووڵاتییە بە شێوەیەکی کاتی و بە دانانی بارمتەی ٢ ملیارد و ٥٠٠ میلیۆن تمەنی بووە. ئەم ژنە کە دایکی دوو منداڵی کەمتەمەنە، لە کاتێکدا ماوەی دەسبەسەرییەکەی تێپەڕاند کە هاوژینەکەی نەخۆشیی شێرپەنجە هەیە.

ئەم ڕووداوە جارێکی دیکە نیگەرانییەکانی سەبارەت بە دۆخی ئەو بنەماڵانەی کە خاوەن بارودۆخی تایبەتن و تووشی دۆسیەی دادوەری دەبن، زیاتر کردووە.

چاونیوز: هاووڵاتییەکی خەڵکی شاری مەهاباد لەلایەن هێزە ئەمنییەکانی کۆماری ئیسلامییەوە دەسبەسەر کرا و بۆ شوێنێکی نادیار گوازرایەوە.

بەپێی ئەو زانیارییەکانی بەردەست، ڕۆژی چوارشەممە، ١ی ڕەزبەری ١٤٠٥ی هەتاوی، هاووڵاتییەکی کورد بە ناوی “شاهین مستەفا‌زادە”، تەمەن ٣٧ ساڵ و خەڵکی شاری مەهاباد، لەلایەن هێزە ئەمنییەتییەکانەوە دەسبەسەر کراوە و بۆ شوێنێکی نادیار ڕاگوێزراوە.

بە گوێرەی زانیارییەکان، هێزە ئەمنییەکان بەبێ هەبوونی حوکمی دادگا ئەو هاووڵاتییەیان دەسبەسەر کردووە. بنەماڵە و کەسوکاری ناوبراو سەبارەت بە تەندروستی و چارەنووسی کوڕەکەیان نیگەرانن و هەوڵەکانیان بۆ زانینی شوێنی ڕاگرتنی تاکوو ئێستا بەبێ ئەنجام ماوەتەوە.

دەسبەسەرکردنی سەرەڕۆیانە و نادیاربوونی چارەنووسی دەسبەسەرکراوان، هەمیشە یەکێک لە نیگەرانییە سەرەکییەکانی ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ بووە؛ ئەوان داوای ئەوە دەکەن کە دەسبەسەرکراوان مافی دەستپێڕاگەیشتنیان بە پارێزەر هەبێت و ناوەندە پێوەندیدارەکان دەبێت وەڵامدەرەوەی چارەنووسی ئەو کەسانە بن.

چاونیوز: کۆڵبەرێکی کورد بەهۆی تەقەی ڕاستەوخۆ و بێ ئاگادارکردنەوەی پێشوەختەی هێزە چەکدارەکان، گیانی لەدەست دا.

بەپێی ئەو هەواڵانەی بڵاو بوونەتەوە، بەرەبەیانی ڕۆژی چوارشەممە، ١ی ڕەزبەری ١٤٠٥، کۆڵبەرێکی کورد بە ناوی “محەممەد سدیق ئولی”، کوڕی حەمید و خەڵکی گوندی “ئەنجیربۆس” سەربە سەلاسی باوەجانی، لە ئەنجامی تەقەی ڕاستەوخۆی هێزە سەربازییەکان لە سنووری “شێخ سەڵە” گیانی سپارد.

بە گوێرەی ڕاپۆرتە گەیشتووەکان، ئەو کۆڵبەرە کە باوکی دوو منداڵ بوو، لە کاتی کارکردن لە ناوچە سنوورییەکاندا کەوتووەتە بەر دەسڕێژی ڕاستەوخۆ و بەهۆی سەختی برینەکانییەوە، کۆچی دوایی کردووە.

تا کاتی ئامادەکردنی ئەم ڕاپۆرتە، بەرپرسانی فەرمی یان دامەزراوە پەیوەندیدارەکان سەبارەت بەم ڕووداوە و هۆکاری تەقەکردنەکە، هیچ لێدوانێکیان نەداوە. ڕووداوەکانی لەم چەشنە لە ناوچە سنوورییەکانی کوردستان، کە هەمیشە پرسی ئەمنییەتی و مرۆیی لێ کەوتووەتەوە، لە ساڵانی ڕابردوودا کاردانەوەی زۆری بەدوای خۆیدا هێناوە.

چاونیوز: دەسبەسەرکردن و گوشاری ئەمنییەتی بۆ سەر چالاکوانانی مەدەنیی کورد بەردەوامە.

بەپێی ئەو زانیارییانەی بە دەستمان گەیشتووە، سەرلەبەیانیی ڕۆژی چوارشەممە، ای ڕەزبەری ١٤٠٥ی هەتاوی، “ئازاد ڕەحمەتی”، هاووڵاتیی کوردی خەڵکی بانە و چالاکوانی بواری ژینگە، لەلایەن هێزە ئەمنییەکانەوە دەسبەسەر کرا و بۆ شوێنێکی نادیار گواسترایەوە.

سەرچاوە ئاگادارەکان ڕایانگەیاندووە، هێزە ئەمنییەکان بە هەڵکوتانە سەر ماڵی ناوبراو و بەبێ بوونی هیچ حوکمێکی قەزایی، ئەم کەسەیان دەسبەسەر کردووە. ئەم چالاکوانە ژینگەییە، کە خێزاندارە و خاوەن منداڵە، پاش دەسبەسەرکردنی ڕەوانەی شوێنێکی نادیار کراوە و هەوڵەکانی بنەماڵەکەی بۆ زانینی چارەنووس و شوێنی ڕاگرتنی، تا ئەم ساتە بەبێ ئەنجام بووە.

نادیاربوونی چارەنووسی ئەم چالاکوانە ژینگەییە، نیگەرانییەکانی سەبارەت بە تەندروستی و دۆخی ڕاگرتنی ناوبراو زیاد کردووە و لەم ڕاستایەدا ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ بەردەوام هۆشدارییان داوەتە سەر چۆنیەتیی دەسبەسەرکردنەکان بەبێ بڕیاری دادگا و بێسەروشوێنکردنی هاووڵاتییان لە ئێران.

هەتا کاتی ئامادەکردنی ئەم هەواڵە، هیچ زانیارییەکی فەرمی سەبارەت بە هۆکاری دەسبەسەرکردن، تۆمەتەکان یان ئەو دامەزراوە ئەمنییەی ناوبراوی گرتووە، بڵاو نەکراوەتەوە.

چاونیوز: چالاکوانێکی کرێکاری و ژینگەپارێز، سزای بەندکردن و سزای نەختی بەسەردا سەپێنرا.

بەپێی ئەو ڕاپۆرتانەی بڵاو بوونەتەوە، “خەبات دەهداری”، چالاکوانی کرێکاری و ژینگەپارێز، کە پێشینەی دەسبەسەرکردن، سزادان و بانگهێشتکردنی زۆری هەیە، لە لایەن دادگای ئینقلابی سنەوە بە ساڵێک زیندان و ٥ میلیۆن تمەن سزای نەختی سزا دراوە. هەروەها ناوبراو دەبێت هەر سێ مانگ جارێک خۆی بە ناوەندە ئەمنییەکان بناسێنێت.

ئەم سزایە لە پەیوەندی لەگەڵ دوایین دەسبەسەرکردنی ناوبراو لە ڕێکەوتی ٢١ی ڕێبەندانی ١٤٠٤ دەرکراوە، کە تێیدا بێ بوونی هیچ حوکمی یاسایی لە لایەن هێزە ئەمنییەکانەوە دەسبەسەر و بۆ شوێنێکی نادیار گواسترایەوە و لە ڕێکەوتی ٢٣ی ڕەشەمەی ١٤٠٤، دوای ٣٢ ڕۆژ دەسبەسەری بە شێوەیەکی کاتی ئازاد کرا.

چاونیوز: چارەنووسی دوو هاووڵاتیی کورد کە لە ڕۆژانی ڕابردوودا لەلایەن هێزە ئەمنییەکانەوە دەسبەسەر کراون، هێشتا نادیارە و لە دۆخێکی ناڕووندان.

بەپێی ئەو ڕاپۆرتانەی بڵاو کراونەتەوە، پێنج ڕۆژ بەسەر دەسبەسەرکردنی سەرەڕۆیانەی “حیسام عەبدی‌نیا”، هاووڵاتیی کوردی خەڵکی گوندی “گازەرخانی” و دانیشتووی شاری کامیاران تێپەڕ دەبێت. سەرەڕای تێپەڕبوونی ئەم ماوەیە، ناوبراو هێشتا لە گرتنگەی کاتیدا ڕاگیراوە و بەدواداچوونی بنەماڵەکەی بۆ زانینی شوێنی ڕاگرتن و هۆکاری وردی دەسبەسەرکردنی، تا کاتی ئامادەکردنی ئەم هەواڵە، بێوڵام ماوەتەوە.

هەروەها ڕاپۆرتەکان باس لە دەستبەسەرکردنی “زانیار مورادی”، خەڵکی گوندی “کیلەکەوو” لە ناوچەی چلچەمەی دیواندەرە دەکەن. بەپێی زانیارییە بەردەستەکان، هێزە ئەمنییەکان شەوی ٢٨ی خەرمانان بە هەڵکوتانە سەر گوندی شوێنی نیشتەجێبوونی ناوبراو، هەوڵی دەسبەسەرکردنیان دابوو، بەڵام دوای ئەوەی نەیانتوانی دەستیان پێی بگات، شوێنەکەیان بەجێ هێشت. دواجار شەوی یەکشەممە ٢٩ی خەرمانان، ئەم هاووڵاتییە لە ڕێگای گوندی “شەریفاوا” لەلایەن هێزە چەکدارەکانەوە دەسبەسەر و بۆ شوێنێکی نادیار گوازرایەوە.

شایانی باسە، زانیار مورادی پێشتریش لە ساڵی ١٤٠٠ لەلایەن دەزگا ئەمنییەکانەوە دەستبەسەر کرابوو. ناوبراو لەو دەمەدا دوای ٩٦ ڕۆژ ڕاگرتن لە گرتنگەی ئیدارەی ئیتلاعات و گواستنەوە بۆ زیندانی ناوەندی، لە کۆتاییدا پاش ٥ ڕۆژ بە دانانی بارمتە بە شێوەی کاتی ئازاد کرابوو.

هەتا ئێستا هیچ زانیارییەکی ورد لەسەر هۆکاری دەسبەسەرکردن، تۆمەتە وەپاڵدراوەکان و شوێنی ڕاگرتنی ئەم دوو هاووڵاتییە لە بەردەستدا نییە و بنەماڵەکانیان لە دۆخێکی چاوەڕوانی و ناڕوونیدا دەژین. دەزگا ئەمنییەکانیش هەتا ئێستا سەبارەت بە دۆخی دۆسیەی ئەم کەسانە وەڵامدەری بنەماڵەکانیان نەبوونە.

چاونیوز: لاوێکی ئیلامی پاش چەند هەفتە لە برینداربوونی بە هۆی بەرکەوتنی چەند گولـلەیەک گیانی لە دەست دا.

بەپێی هەواڵە بڵاوکراوەکان، ڕۆژی ٢٩ی خەرمانان، پاش سێ هەفتە، لاوێکی خەڵکی ئیلام، بە ناوی “شێرزاد (بێهرووز) قاسمی” کە لە ڕۆژی ٦ی خەرمانان، لە دیوی نووستنی خۆی بە چەند گولـلەیەک بریندار کرابوو، بە هۆی سەختیی برینەکانییەوە و پاش سێ هەفتە لە کۆمادا بوون، لە نەخۆشخانەی ئەو شارە گیانی لە دەست دا.  

لەسەر مەرگ و چۆنیەتیی برینداربوونی ئەم لاوە ئیلامییە چەند گێڕانەوەیەک هەیە، یەکیان ئەوەی کە “نەریمان قاسمی” باوکی ئەم کەسە پاش ڕووداوەکە خۆی بە بنکەی پۆلیس ناساندووە و کوشتنی کوڕەکەی بە ئەستۆ گرتووە، بەڵام خزم و نزیکەکانیان دەڵێن: “شێرزاد (بێهرووز)، لەلایەن زڕبرا و زڕخۆشکەکانییەوە وەبەر گولـلە دراوە و باوکی تەنیا لە بەر ئەوەی منداڵەکانی دیکەی پارێزراو بن و بەرەوڕووی سزای یاسایی و لێپێچینەوە نەبن، ئەم تاوانەی وە ئەستۆ گرتووە”.

هەتا کاتی بڵاوبوونەوەی ئەم هەواڵە، ناوەندە پێوەندیدارەکان، هیچ زانیاری و شیکاریی وردیان بڵاو نەکردووەتەوە.

چاونیوز: هونەرمەند و وەرزشکارێکی کورد، لەلایەن دەزگای قەزاییی کۆماری ئیسلامییەوە حوکمی بەندکرانی بۆ دەرچوو.

ڕۆژی دووشەممە، ٣٠ی خەرمانان، “مەهدی پاکمێهر”، هونەرمەند، گۆرانیبێژ و چالاکی کولتووریی کورد لە پارێزگای خۆراسانی باکوور، بەمەبەستی تێپەڕاندنی سزای بەندکردنەکەی، دەسبەسەر و بۆ بەندیخانەی ناوەندیی شاری بجنۆرد گواسترایەوە.

ناوبراو کە لە ناڕەزایەتییەکانی ساڵی ڕابردوودا دەسبەسەر کرابوو، لەلایەن دادگای ئینقلابی  بجنۆردەوە بە تۆمەتی “بانگەشە بەدژی نیزام” و “کۆبوونەوە و دانیشتنی نهێنی بە مەبەستی تێکدانی ئاسایش”، سەرەتا بە ٤ ساڵ بەندکردن تەعزیری و ١ ساڵ بەندکردنی هەڵپێسردراو حوکم درابوو، بەڵام دوای ناڕەزایەتیدەربڕین، سزاکەی بۆ ٥ ساڵ بەندکردن قورستر کرایەوە. هاوکات لقی دووەمی دادگای تاوانەکانی بجنۆرد، بە سەرۆکایەتیی قازی “مورادی”، بە تۆمەتی “تێکدانی نەزمی گشتی” سزای ١ ساڵ و ٣ مانگ بەندکردن و ٧٤ قامچی بەسەر ناوبراودا سەپاندووە.

پێشینەی ئەم هونەرمەندە بۆ ئێوارەی ڕۆژی هەینی، ١٩ی بەفرانباری ١٤٠٤دەگەڕێتەوە، کاتێک هێزە ئەمنییەکان بە شێوەیەکی چەکدارانە هەڵیانکوتایە سەر کافە تایبەتەکەی لە شاری بجنۆرد. لەو هێرشەدا، مەهدی پاکمێهر بەهۆی بەرکەوتنی فیشەکی ساچمەییی هێزە چەکدارەکانەوە بریندار بوو. ناوبراو بۆ ماوەی دوو مانگ لە گرتنگە ئەمنییەکان و کەرەنتینەی بەندیخانە، بەرەوڕووی ئەشکەنجەی توندی جەستەیی و ڕۆحی بووەوە و لە وەرگرتنی چارەسەری پزیشکی بێبەش کرا، پاشان بە دانانی بارمتەی ٦ ملیار تمەنی بە شێوەی کاتی ئازاد کرابوو.

مەهدی پاک‌مێهر لە چالاکانی ناسراوی کلتووری و هونەرمەندانی جەماوەریی ناوچەکەیە کە پێشتریش لە ڕاپەڕینی “ژینا” لە ساڵی ١٤٠١دا دەسبەسەر و سزای بەندکرانی بەسەردا سەپابوو. هەروەها ناوبراو بۆ یەکەمجار لە جۆزەردانی ١٣٩٧ بەهۆی بڵاوکردنەوەی گۆرانیی “بژی کوردستان” و ئاماژە بە ناوی کوردستان، پێشمەرگە و ئاڵای کوردستان، لەلایەن دامەزراوە ئەمنییەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێرانەوە دەسبەسەر کراوە.

شایانی باسە، دەسبەسەرکردنی ئەم هونەرمەندە بەشێکە لە زنجیرە گوشارەکانی دەزگا ئەمنییەکان بۆ سەر کەسایەتییە کلتووری و هونەرییە کوردەکان لە خۆراسان، کە بەردەوام بەهۆی چالاکییە نەتەوەیی و هونەرییەکانیانەوە بەرەوڕووی لێپرسینەوە و سزای قورس دەبنەوە.