“Diabetik piylənmənin 4 həftəlik müalicəsi” proqramının dünya təqdimatı çərçivəsində Bakıda böyük konfrans keçirildi. Tədbir Sea Breeze Anti-Aging Center və Academy of Nutrition, Dietetics and Obesity Prevention (ANDOP) tərəfindən təşkil edilmişdi. “İnsulinə müqavimət” sahəsində dünyanın aparıcı mütəxəssislərindən sayılan doktor Qrehem Simpson (Graham Simpson) II tip şəkərli diabet və diabetik piylənmənin tam müalicəsi üsulunu azərbaycanlı həkimlərlə paylaşdı. Əlbəttə ki, mütəxəssislə söhbət etmək şansını əldən vermədik.
– Siz dünyada kifayət qədər tanınmış bir insansınız! Missiyanızı necə şərh edərdiniz?
Mən sağlamlığı demokratikləşdirməyə can atıram. İstəyirəm ki, sağlam həyat hamı üçün əlçatan olsun. Təxminən qırx ildir, bu işlə məşğulam, çoxlu səyahət edirəm, diabet və piylənmədən əziyyət çəkən xeyli insanla rastlaşıram.
Müşahidələrim onu göstərir ki, bu xəstəlik ilə mübarizədə istifadə olunan üsullar krandan su axa-axa döşəməni silmək cəhdinə bənzəyir. Axı ilk öncə kranı bağlamaq lazımdır. Qeyd etdiyim xəstəliklərə qarşı mübarizədə simptomların “silinməsi” ilə məşğul olmaq azdır, problemin kökünü aradan qaldırmaq vacibdir.
Şəkərli diabetdən əziyyət çəkən xəstələrin əksəriyyətində II tip diabet müşahidə edilir. I tip diabetdən yaxa qurmaqmaq çox çətin olsa da, təcrübədən keçirdiyim proqram sayəsində II tip diabetdən yaxa qurtarmaq mükündür. Sadəcə, bir neçə həftə ərzində prosesi geri çevirmək mümkündür. Bunu həkimlərin bir çoxu bilir. Bakıya səfərimin əsas məqsədi bir çox insanlara kömək edəcək metodikanı mütəxəssislərin nəzərinə çatdırmaqdır.
– Proqramınızın mahiyyətini bir neçə kəlmə ilə çatdıra bilərsinizmi? Bu çətin prosesdirmi?
– Əsla deyil! Sadə proqramdır. Əgər siz indi mənim əlimə toxunsanız, ona balaca bir disk bərkidildiyini hiss edəcəksiniz. Bu, qan şəkərinin səviyyəsini izləməyə imkan verən kiçik qurğudur, hər 15 dəqiqədən bir və ya gündə 96 dəfə qan şəkərini ölçür.
Xəstə iki həftə ərzində bu qurğu ilə gəzməlidir. Heç bir discomfort yoxdur, tezliklə əlinizə nəyinsə bağlı olduğunu unudursunuz. Xəstədən bircə şey tələb olunur – yemək qəbulunu və nə yeyəcəyini qeydə almaq. Müəyyən müddət ərzində biz müxtəlif qida qəbulunu nəzərə almaqla qanda şəkər səviyyəsinin dəyişmə dinamikasını izləyirik. Bundan sonra əldə edilmiş göstəricilər əsasında xəstə müəyyən qaydalara uyğun qida qəbul edəcək və qanda şəkərin miqdarının ölçülməsi davam edəcək. Metodika 8 saat ərzində qida qəbul etməyi və yerdə qalan 16 saatı qidadan uzaq durmağı tələb edir. Nəticədə, orqanizmdə şəkərin deyil, piyin yandırılmasına nail oluruq.
Bu yolla biz şəkərli diabeti aradan qaldıra və qanda insulin səviyyəsini normasına qaytara bilərik. Diabetdən qurtulunca, artıq çəkidən azad olmaq da asanlaşır. Eyni zamanda onkoloji xəstəliklərin və yüksək təzyiq kimi bir sıra problemlərin yaranma riski azalır.
– Təklif etdiyiniz metodikanın effektivliyi ilə bağlı araşdırmalar aparılırmı?
– Bu sahədə tərəfdaş təşkilatlar tərəfindən kiçik araşdırmalar aparılıb. Əldə olunan nəticələrə görə II tip şəkərli diabet üçün müalicənin effektivliyi 75% -ə qədərdir – yəni tamamilə sağalanlar üstünlük təşkil edir. Yaxın zamanda Hindistanda min nəfərədək insanı əhatə edəcək daha böyük araşdırma planlaşdırılır.
Hal-hazırda biz 12 ölkədə çalışır və daha 6 ölkənin araşdırmalara olunmasını planlaşdırırıq. Artıq 450 nəfər bu proqramdan keçib. Biz, sertifikasiyadan keçmiş təlimçi və təlimatçılar hazırlayır, səhiyyə sahəsində özəl təşkilatlarla əməkdaşlıq edirik. Tərəfdaşlarımızla eyni dalğada olmağımız mənim üçün vacibdir.
– Azərbaycana səfəriniz zamanı siz proqramınızı yalnız geniş tibbi auditoriya qarşısında təqdim etməklə kifayətlənməyib, eyni zamanda Sea Breeze Anti-Aging Center və ANDOP-un təlimçiləri və mütəxəssisləri üçün iki günlük master-klass keçirdiniz. Bu, ölkəmizdə metodikanız üzrə fəaliyyət proqramının gerçəkləşməsi üçün Azərbaycanda mütəxəssislər yetişdirməyiniz anlamına gəlirmi?
– Tamamilə doğrudur. Azərbaycanda ünsiyyətdə olduğum mütəxəssislərin əksəriyyəti dietologiya və düzgün qidalanma sahəsində kifayət qədər bilik və təcrübəyə malikdirlər. Əminəm ki, əməkdaşlığımız bəhrəsini verəcək. Biz bu praktikanı Azərbaycanda da tətbiq etməyi planlaşdırırıq.
– Həyat yoldaşınız azərbaycanlı imiş, düzü, bunu bilmək çox maraqlı oldu. Azərbaycan mədəniyyətinə, o cümlədən milli mətbəximizə nə dərəcədə bələdsiniz?
– Təəssüf ki, yoldaşım bu dəfə Azərbaycana səfərimə qoşula bilmədi. Düzdür, Azərbaycanın adət-ənənələri və mədəniyyəti üzrə mütəxəssis sayılmaram, ancaq ölkəniz haqqında daha çox məlumat əldə etməkdən məmnun oldum.
Azərbaycan mətbəxinin təamları ilə tanışam, həyat yoldaşım bişirir. Bununla belə, həmin xörəklər Azərbaycanda mənə daha ləzzətli gəldi. Məsələn, dolma. Çünki burada məhsulların hamısı təbiətdən mətbəxə gəlir. Mən miras və adət-ənənələrin, o cümlədən mətbəxin qorunmasının tərəfdarıyam. Bu özəlliyi qorumaq üçün Azərbaycan kənd təsərrüfatını inkişaf etdirməlidir. Məhsullar kənardan idxal edilməsə, xeyri də, ləzzəti də çox olar. Azərbaycan mətbəxinin ənənələrini nəsillərə ötürmək, onu Qərbin fastfud sisteminin təzyiqindən qorumaq lazımdır.
– ANDOP sağlamlıq və sağlam həyat tərzinə həsr olunmuş tədbirlərdə fəal iştirak edir. Bu günlərdə C.M.Abdullayev adına Kardiologiya Tədqiqat İnstitutunda diabet və kardioloji xəstəliklərin əlaqəsi mövzusunda konfrans keçirildi. Bu tədbirdə səsləndirdiyiniz əsas fikirlərdən biri də təhsil səylərinin birləşdirilməsidir. Niyə bu vacibdir?
– Şəkərli diabet problemi dövlət qurumlarının və beynəlxalq təşkilatların nəzarətində olmasına baxmayaraq, təəssüf ki, bu xəstəliyə tutulanların sayı durmadan artır. Bundan əlavə, əvvəllər əsasən yaşlı insanlarda diaqnoz qoyulmuş 2-ci tip şəkərli diabet indi xeyli cavandır. Daha geniş baxsanız, digər ciddi xəstəliklərə münasibətdə də oxşar bir tendensiya müşahidə olunur.
Bir çox hallarda diabet, ürək-damar xəstəlikləri, göz xəstəlikləri, qan damarlarının, oynaqların xəstəlikləri və onkoloji xəstəliklər, piylənmə fonunda baş verir – hansı ki, artıq 21-ci əsrin xəstəliyi adlandırılır. Bu, Azərbaycan üçün də doğrudur.
Vəziyyəti kökündən dəyişdirə biləcək bir çıxış yolu olaraq, biz, Azərbaycanın qidalanma mütəxəssisləri bir ictimai təşkilatı olaraq, tədris tədbirlərinin gücləndirilməsini, səhiyyə sektorunun mütəxəssisləri ilə birgə tədbirlərin keçirilməsini görürük. Bütün həmkarlarımızı bunu etməyə çağırırıq və hər cür əməkdaşlığa açığıq.
– ANDOP bu istiqamətdə birbaşa nə edir?
– Sağlam həyat tərzinin təbliği istiqamətində fəaliyyətimizi iki istiqamətdə həyata keçiririk. Birincisi, sağlamlıq mütəxəssisləri üçün, eyni zamanda qidalanmanın sirlərini öyrənmək istəyən hər kəs üçün dietologiya mövzusunda hərtərəfli bir akademik təhsil veririk. Həkimlər üçün təyin olunan müalicənin effektivliyini artırmaq üçün bu kurslar çox vacibdir.
İkincisi – elmi auditoriya, ofis işçiləri, valideynlər və ən əsası uşaqlar üçün maarifləndirici tədbirlər keçiririk.
ANDOP tərəfindən C.M.Abdullayev adına Kardiologiya Araşdırma İnstitutu ilə birlikdə təşkil edilən konfransda elmi auditoriyaya dietoloqlarımız “Xroniki iltihab, qidalanma və həyat tərzi” mövzusunda Emil Hidayətli və ” Ürək-damar xəstəliklərində pəhriz liflərinin rolu” mövzusunda Şumarə Qaracayecva danışdılar. . Bu gün artıq bütün dünyada tibb, xəstələrə yanaşmanı dəyişdirir və hər bir həkim xəstəliklərin, xüsusilə xroniki xəstəlikləri olanların müalicəsində qidalanmanın rolunu bilir..
– ANDOP eyni zamanda təşkilatların işçilərinə sağlam həyat tərzi sürməyə kömək edən korporativ layihələrə malikdir. Onlar haqqında bizə məlumat verin.
– Komandamız, fiziki aktivliyinin və düzgün qidalanmanın olmaması səbəbindən ofis işlərində tez-tez ağırlaşan və müxtəlif xəstəliklərə yoluxan şirkət işçiləri üçün də tədbirlər təşkil edir. Çox vaxt özümüzü “zehni” oturaq işə həsr edib orqanizmimizin sağlamlığını necə itirdiyini belə görmürük. Əgər insanları öz qida rejimi və fiziki aktivlikləri barədə düşündürməyə məcbur etməsəniz qısa müddətdə sağlıqlarında ciddi problemlər yaşayacaqlar.
Sonuncu belə layihəni Azərbaycanda fəaliyyət göstərən ən böyük neft şirkətlərindən birində həyata keçirdik və Dünya Ürək Gününə həsr etdik. Bu maarifləndirici tədbirləri həyata keçirərək gündəlik sağlam qidalanmanızı necə qurmağı və bədəni kifayət qədər fiziki aktivliklə təmin etməyin ən yaxşı yollarından danışdıq.
Bizim sağlam olmağımız dövlətə daha böyük fayda gətirə bilər. İndi səhiyyə proqramlarını həyata keçirmək üçün dövlətimiz çox böyük vəsait xərcləyir. Buna görə sağlamlığımıza diqqət edərək iqtisadiyyatımızı dəstəkləyə bilərik. Ancaq təbii ki, hər şeydən əvvəl sağlam insanlar olaraq uşaqlarımıza, valideynlərimizə və ailələrimizə daha çox lazımıq.
]]>Həmkarımız, təlimçi və beynəlxalq layihələrin koordinatoru Dr.Esmer Kərimli “Piylənmə: qlobal sağlamlığa təhlükə” mövzusunda çıxış etdi. Beləliklə, qeyri infeksion xəstəliklərlə mübarizə strategiyasının əsas komponentlərindən birinə toxundu.
Qeyd edək ki, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 23 dekabr 2015-ci il tarixli Fərmanına uyğun olaraq son iki ildə “Azərbaycanda yoluxucu olmayan xəstəliklərə nəzarət strategiyası” nın icrası ilə bağlı işlər davam etdirilir. Bu mübarizənin nəticələri, bu şəkildə dayanan aktual problemlər konfransda geniş müzakirə edildi.
Konfrans zamanı tədbir iştirakçıları Səhiyyə nazirinin müavini Rəhim Əliyevin, İSİM direktoru Qəhrəman Haqverdiyevin, ÜST-nin Azərbaycandakı Nümayəndəliyinin rəhbəri Hande Harmancı, ÜST-nin Avropa Regional bürosunun infeksion xəstəliklər və Sağlamlığın Təşviqi Qrupunun direktoru Bente Mikkelsenin, ÜST-nin Avropa Ofisində Joao Breda, eləcə də Azərbaycanın tədqiqat institutlarının nümayəndələrindən qeyri-infeksion xəstəliklərə qarşı mübarizə proqramının məruzələrini dinləyə bildilər.
Etiraf etmək olar ki, müzakirə olunan problem çox aktualdır. Dünyada və ayrı-ayrı ölkələrdə qeyri infeksion xəstəliklərə qarşı mübarizə səhiyyə sistemlərinin və bütövlükdə dövlətin prioritet vəzifələrindən biri olmuşdur. Sosial-iqtisadi quruluşa mənfi təsirlərin aradan qaldırılması XXI əsrin səhiyyə sahəsində əsas vəzifələrdən biridir. Konfransın əsas məqsədi bu istiqamətdə görülən işləri nəzərdən keçirmək və daha yaxşı nəticələr əldə etməyə səy göstərməkdir.
Sevinirik ki, ANDOP nümayəndəsinin məruzəsi böyük maraqla və ciddiyyətlə qəbul edildi. ANDOP sağlam həyat tərzi və sağlam qidalanmani fəal şəkildə təşviq edir və təbliğ edir. Üstəlik, Azərbaycanda diyetologiya və piylənmənin qarşısının alınması sahəsində mütəxəssislər hazırlayır. Əminik ki, səhiyyə sahəsində dövlətin və beynəlxalq qurumların dəstəyi ilə hamımız birlikdə vəziyyəti kökündən düzəldəcəyik.
Əlbətdə ki, ANDOP komandası bu sağlamlıq adı çəkilən yerdən geri qala bilməzdi. Festival boyunca dietoloqlarımız hər kəsə öz qidalarına düzəlişlər etməyi,artıq çəkilərini itirməyi və ya əksinə bir-iki kiloqram qazanmağın ən sağlam üsulu tövsiyələrini verdilər.
Çoxları uşaqları ilə birgə gəlmişdilər və bu, tədbirə özünəməxsus rəng verirdi. Festival uğurla keçdi, təşkilatçılar URBAN.az və Pullman Baku bu tədbirlə haqlı olaraq fəxr edə bilərlər.
Həyatımızın çox hissəsini iş yerində, ofis şəraitində keçiririk.
Stress və sinir gərginliyi şəraitində gününüzü təşkil etmək çox çətindir və fiziki fəaliyyət səviyyəsi sağlam bir həyat üçün yetərli deyil. Düzgün qidalanmanın aspekləri heç müzakirə olunmur. Çoxlarının idman zalına baş çəkməyə və ya dostlarla görüşməyə belə vaxtı olmur. Rəqabətli və uğurlu olmaq arzusu əlavə stresə səbəb olur.
Tədbirimizin bir hissəsi olaraq, şirkətin çox sayda işçisinə düzgün yemək və ofis şəraitində fiziki fəaliyyət səviyyəsini artırmaq üçün tövsiyələr ətraflı olaraq təqdim olundu.
Bütün tədbir iştirakçıları möcüzəli tərəzimizdə sınaqdan keçirildi. Bu yağ və əzələ kütləsinin faizini, metabolik nisbətini təyin etməyə imkan verir və bu göstəricilər əsasında dietoloqlarımız öz tövsiyələrini verə bildilər.
Ürəyin işinə dair şikayətlərin olub-olmamasının əhəmiyyəti yoxdur, kardioloqa ziyarət həmişə profilaktik baxımdan vacibdir. Vaxtında verilən düzgün və peşəkar məsləhətlər çox vaxt həyat xilas edə bilər.
Organizmimizi toksinlər və şlaklardan təmizləmək çox zəruri və faydalı bir prosedurdur. Dietoloqlarımız bütöv bir detoks proqramı hazırladılar lakin detoksu aclıq və ya ciddi bir pəhriz ilə qarışdırmamaq vacibdir. Detoksun məqsədi tək çəki itkisi deyil, bütün orqanizmin yaxşılaşmasıdır.
Ofisdə uzun müddət qalmaq sağlamlığa və fiziki aktivliyinizə yaxşı təsir göstərmir. İdeal olaraq, iş günü ərzində fiziki fəaliyyət də göstərilməlidir. Fitnes müəllimlərimiz bunu necə düzgün etmək lazım olduğunu göstərdilər və danışdılar.
İş yerində necə düzgün yemək lazım olduğuna dair işçilər mühazirə dinlədi. Xoşbəxtlikdən, darıxdırıcı deyil və alınan məlumatlar asanlıqla bədəninizi yaxşı vəziyyətdə saxlamağa kömək edə bilər. Bu tədbir korporativ layihələrimizdən biridir.
Teambuilding formalarından biri kimi bunu bütün şirkətlər üçün təşkil etməyə hazırıq. Təcrübədən bilirik ki, bu cür layihələr insanları (əməkdaşları) çox yaxşı bir araya gətirir və motivə edir. Və yadda saxlamaq lazımdır ki, ürək-damar xəstəliklərinin inkişafına səbəb olan qeyri-sağlam həyat tərzi ən çox uşaqlıq və yeniyetməlik dövründə formalaşır və yaşla ürək-damar xəstəlikləri riski yalnız artır. Buna görə profilaktikaya uşaqlıqdan başlamaq lazımdır.
Bu gün doktor İlhamə Məmmədova
“Qələvi mühitdə Ph dəyişikliyi” haqqında danışacaqdır.
Dr. Ilhamə Mamedova:
Turşu bazasının orqanizmdəki balansı – sağlamlığımız üçün çox vacib bir əsasdır. Bizim vəzifəmiz pH dəyərini 7-dən 14-ə dəyişdirməkdir. Turşu bazası balansı bir çox amildən asılı olaraq dəyişir: ekologiya, ətraf mühit, düzgün olmayan yuxu və əlbəttə ki, qidalanma.
Yüksək turşuluq xroniki xəstəliklərə və endokrin xəstəliklərə səbəb olan iltihaba, maddələr mübadiləsinin pozulmasına, səbəb olur. Bədənimizin reaksiyaları qələvi mühitdə daha yaxşı gedir, məhz buna görə də bütün detoks proqramları alkalizasiyaya yönəlib.
- 1 ilə 7 arasında turşudur.
- 7 – 14 qələvi mühitdir.
- pH-7 neytral mühitdir.
Beləliklə, alkalılaşdırma prosesində aşağıdakı qaydalara riayət olunur:
- İstifadə olunur: meyvə və tərəvəz; qələvi su (su meyvə, limon, nanə əlavə etməklə alkalizasiya edilə bilər);
- Məhdudlaşdırılır: şəkər, işlənmiş dənli bitkilər,qəhvə, çay, spirt, qırmızı ət, qazlı içkilər, yüksək qlisemik indeksi olan qidaların istehlakını;
- Kompensasiya edilir: – kalium, kalsium, maqnezium, D vitamini, dəmir, omeqa-3 çatışmazlıqları
- Diqqət edilir: yuxu rejimi, aerobik məşqlər.
Turşu bazası balansına təsir edən məhsulların qısa siyahısı:
Pəhrizlərdə qələviləşdirici qidalar üstünlük təşkil etməlidir.
]]>Təsəvvür edin ki, gününüz qaçışdan, üzgüçülükdən, gimnastikadan və yarış üçün möhkəmləndirici məşqlərdən ibarətdir. Çox yorucu səslənə bilər amma bu olimpiya idmançıları üçün adi bir gündür. Lakin onlar üçün başqa bir olimpiya məşqi daha var – düzgün qidalanma. Bir çox idmançılar gündəlik məşqlərinə sərf olunan enerjini toplaya bilmək üçün gün ərzində çox böyük kalori qəbul edirlər ( bəziləri gün ərzində 8000 kaloriyə qədər).
Olimpiya idmançıları nə yeyirlər və onların hansı qaydalarını biz öz rasionumuza daxil edə bilərik?
Kalori əhəmiyyət kəsb etsə də,hər olimpiya iştirakçısının nə qədər kalori qəbul edəcəyini bilmək mümkün deyil. Onların hər birinin öz peşəkarlıqlarına, idman növlərinə və hazırlıq dərəcələrin görə müxtəlif təlabatları var. Lakin onlar bilirlər ki, istənilən vəziyyətdə seçim sağlam qidalanma olmalıdır.
Tibb Üzrə Fəlsəfə doctoru , bir çox amerikalı idman mütəxəsisləri ilə işləyən dietoloq Ceyson Maçovskinin sözlərinə görə olimpiyaçıların qidalanmasında ən önəmli aspektlərdən biri qidalanma planının düzgün hazırlanmasıdır hansı ki, idmançının gündəlik məşqi əsasında hazırlanır və özündə məşq üçün lazım olan bütün komponentləri -karbohidratları, zülalları birləşdirir. Belə pəhriz planı idmançının sağlamlığını və immunitetini qoruyur, eyni zamanda məşq və yarış zamanı idmançının fəaliyyətini gücləndirir.
- məşqinizdən və ümumi sağlamlığınızdan məmnun qalmaq üçün sağlam qidaları seçin. Nə qədər sağlam olsanız, bir o qədər özünüzü yaxşı hiss edəcəksiniz və bədəniniz idman salonunda çəkdiyiniz əziyyətə daha yaxşı cavab verəcəkdir.
- məşqdən əvvəl doyumlu bir porsiya yemək, məşq zamanı özünüzü daha yaxşı hiss etməyə və daha uğurlu məşq etmənizə kömək edəcəkdir.
Karbohidratlar, karbohidratlar və yenə də karbohidratlar
Karbohidratlar idmançılar üçün əsas enerji mənbəyidir və sutkalıq rasionun təxminən 55- 65 faizini təşkil edir. Gündəlik kalori və yaxud karbohidratların miqdarını hesablamaq istəməyən idmançılar üçün Amerikalı dietoloqlar qidalanmanın sadələşmiş sistemini hazırladılar. Onlar idmançılar üçün yüngül məşq günlərində ½ boşqab tərəvəz, ¼ taxıllar qurupu və ¼ boşqab zülal qidaları yeməyi tövsiyə etdilər. Orta məşq günlərində taxılların sayı 1/3 boşqaba qədər artır və intensiv məşq günlərində bir boşqabın yarısını təşkil edir. Bu cür qidalanma sistemi idmançılara düzgün miqdarda karbohidrat qəbul etməyə və balanslaşmış qida planı ilə məşqlərdən lazımı enerjini almağa imkan verir.
- bu cür qidalanma qaydasına riayət edə və onu öz gündəlik məşq həyatınıza daxil edə bilərsiniz.
Bərpaetmə böyük rol oynayır
Olimpiadaya hazırlıq zamanı idmançılar üçün məşqdən sonra qidalanma vacibdir. Onların hamısı məşq başa çatdıqdan dərhal sonra kifayət qədər miqdarda protein və karbohidrat qəbul etməyə çalışırlar. Onların əksəriyyəti şokoladlı süddə, dondurulmuş çiyələk və banan ilə sağlam və məmnunedici bir smuzi seçirlər.
Biz sizə , olimpiya idmançılarının necə qidlandıqları barədə söhbət açdıq. Siz də öz məşqlərinizdən mümkün qədər faydalanmaq istəyirsinizsə onların qidalanma sistemindən özünüz üçün bir şey götürə bilərsiniz.
]]>
Nutrisiologiya Dietologiya və Obezitenin Profilaktikası Akademiyası (ANDOP) –un həmsədri və aparıcı təlimçisi , qidalanma və piylənmənin idarə olunması üzrə mütəxəsis dr. Emil Hidayətlidən bu məsələyə aydınlıq gətirməsini xahiş etdik.
Dr. Emil Hidayətli:
Aparılan araşdırmalarda məlum oldu ki, sən demə tez-tez qəlyanaltı etmək maddələr mübadiləsini ləngidir. Bundan əlavə, yeməklər arasındakı qəlyanaltılar mədə şirəsinin istehsalını stimullaşdırır ki, bunun nəticəsində özümüzü daim ac hiss edirik.
Yediyimiz zaman orqanizm şəkərin hüceyrələrə daşınmasına kömək edən bir hormon olan insulin istehsal edir. Bu enerji ümumiyyətlə 3 saat kifayətdir. Sonra orqanizm daxildən enerji istehlak etməyə, yəni öz piylərini yandırmağa başlayır. Vücudu daim enerji ilə bəsləyəriksə, yağ yandırılması baş verməz və kökələrik .
Həmişə normada qalmaq üçün qəlyanaltı yeməyəcəyiniz qidalanma rejiminə riayət edin. Və ən vacib olanı – özünüzə inanın ! Nəticəyə deyil, məhz özünüzə!
]]>Piylənmənin tədiqiqatı üzrə OMTF (Obezite Management Task Force) dünyada tanınmış professorların qatıldığı , aprel ayında keçirilən “Piylənmənin idarə olunmasında ən son tendensiyalar” adlı Beynəlxalq Elmi və Praktik Konfransda “Böyüklərdə obezitenin müasir metodlarının nəzərdən keçirilməsi” mövzusunda çıxış etmiş EASO- nun vitse-prezidenti Volkan Yumuk ilə şəxsən tanış olmaq fürsətimiz oldu və ona konfrans haqqında bir neçə sual verdik.
– Aprel ayında ilk dəfə olaraq Azərbaycanda EASO ekspertlərinin iştirakı ilə Səhiyyə Nazirliyinin İSİM-in dəstəyi ilə ANDOP tərəfindən təşkil olunmuş Piylənmə üzrə Beynəlxalq Konfransı keçirildi. Sizin fikrinizcə məqsədə çatıldımı?
– Dünənki tədbirdə biz Avropa dərnəyi olaraq hədəfimizə nail olduq. Niyə belə düşünürəm, çünki dinləyicilərinizin sayı gözlədiyimizdən daha artıq idi , onlar çıxışları diqqətli şəkildə dinləyirdilər və tədbirin sonuna qədər hamısı qaldılar. Sayları heç azalmadı. Çox gözəl suallar verildi, müzakirələr aparıldı, bu çox xoşagələn bir hal idi və biz hədəfimizə çatdıq.
-ANDOP çox gənc bir təşkilatdır, onun gələcəyini və EASO ilə gələcək birliyini necə görürsünüz?
– Mən Türkiyə obezite dərnəyinin keçmişinə baxaraq deyə bilərəm ki, çox gözəl görürəm, çox şeylər gözləyirəm. Çünki biz də yeni yarandığımızda belə idik və 20 il keçdi, hələ də əksiklərimiz var amma çox fəaliyyətdəyik . Avropa obezite dərnəyinin fəaliyyətlərinin bir hissəsi olaraq edəbiləcəyimizdən daha artığını beynəlxalq səviyyədə etməyə çalışırıq və edirik , demək olar ki, dünyaya açılırıq Türkiyə dərnəyi olaraq.
Dünyaya açılmağın yolu beynəlxalq federasiyalarla qonşu ölkələrdəki dərnəklərlə əlaqə yaratmaq və onlarla birlikdə işləməkdir. Mən ANDOP da bunu görürəm, komandanın gözlərində bu arzunu bu bacarığı görürəm. Mən inanıram ki, davam etdirəcəklər çünki bizim 20 illik işlədiyimiz bu işə daha sürətlə başladı onlar, və qısa bir zamanda belə beynəlxalq toplantı etdilər. Biz beynəlxalq toplantılara 7-8 il sonra başladıq və 2011 -ci ildə də Avropa konqresini aldıq. İnanıram ki, siz də bu il bu konqresi ala bilərsiniz.
]]>– Elmi ictimaiyyətə piylənmənin öyrənilməsi sahəsindəki fəaliyyətəri ilə məlum olan dünya şöhrətli Avropa və Türkiyə alimləri Bakıda toplanıb. Bu beynəlxalq konfrans nəyə həsr olunub?
– Biz bu mütəxəssisləri dietologiya və piylənmənin qarşısının alınması sahəsində çalışan azərbaycanlı həkimlər ilə praktik işə dəvət etdik. Qonaqlarımız təcrübə mübadiləsi, piylənmənin müalicəsi və qarşısının alınması sahəsində son elmi məlumatları təqdim etmək, Azərbaycanın həmkarları ilə görüşmək, qarşılıqlı fəaliyyət üçün yeni imkanlar axtarmağa gəldilər.
Biz çox sevinirik ki, Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının Azərbaycandakı nümayəndəliyi tərəfindən dəstəkləndik. Bu baxımdan xanım Hande Harmancı’ya təşəkkür edirik.
Piylənmə problemi hazırda dünyada olduqca kəskindir. Piylənmə XXI əsrin epidemiyası adlanır və bu, təhlükəli xəstəliklərdəndir. Ən inkişaf etmiş ölkələrdə, yetkin əhalinin 15% -dən 25% -i piylənməyə məruz qalır , uşaqlar və yeniyetmələr arasında piylənmənin artması müşahidə olunur. Məhz bu faktlar, problemi həll etmək üçün dünyanın bütün elmi cəmiyyətini bir araya gətirən faktlardır.
– Tədbirdə hansı mövzulara toxunuldu?
– Konfransın iştirakçıları Avropa Piylənmə İdarəetmə Assosiasiyasının (EASO – Piylənmənin idarəolunması üzrə Avropa Birliyi) nümayəndələri və həmçinin piylənməylə mübarizədə Azərbaycanın aparıcı ekspertləri idi. Konfransda 150-dən çox iştirakçıya dünya praktikasında qəbul edilmiş xəstəliklərin qarşısının alınması və müalicəsində yeni tendensiyalar barədə ətraflı məlumat verilmişdir. Piylənmənin qarşısının alınması, bariatrik və metabolik cərrahiyyə, uşaq piylənməsi, piylənmənin farmakoterapiyası, uzun müddətli xəstənin idarə edilməsi, piylənməylə mübarizədə ixtisaslaşmış mərkəzlərin yaradılması və daha çox müxtəlif aspektlər müzakirə edilmişdir.
– ANDOP dietologiya və piylənmənin qarşısının alınması sahəsində təhsil və icma layihəsi kimi özünü qurdu. Cəmiyyətdə düzgün qidalanmanın prinsiplərinə riayət edilməsinin vacibliyini necə anlayırsınız?
– Əlbəttə ki, təhsil işi xüsusilə gənc nəsillər arasında mütəmadi olaraq həyata keçirilməlidir. ANDOP hazırda həkimlər üçün dietologiya və piylənmə idarəçiliyi təlimlərini Sağlamlıq Strategiyası Təlim Mərkəzinin (SSTM) təlimləri əsasında həyata keçirir. Bu layihələr tibbi auditoriya arasında böyük maraq doğurdu və bu, təsadüfi deyil. Çünki sağlamlıq problemləri ilə üzləşən insanların ilk mütəxəssisləri məhz onlardır. Buna görə, hər bir həkimin, ixtisasından asılı olmayaraq, bəslənmə sahəsində hərtərəfli bilik və bacarıqlara sahib olması vacibdir. Bu gün xəstəliklərin bir çoxu qeyri-düzgün həyat tərzi və qidalanma səbəbiylə baş verir .Yalnız bir mütəxəssisin köməyi ilə gündəlik pəhrizin düzəldilməsi ilə heç bir dərman olmadan bir çox sağlamlıq problemlərindən xilas ola bilərsiniz.
– Yəni əvvəllər həkimlərimiz qidalanma sahəsində biliklər üçün xaricə getməli idilərsə, artıq Azərbaycanda təhsil ala bilərlər?
– Tamamilə doğrudur. Bu gün bizim biliklərini praktik olaraq tətbiq edən yüzdən artıq məzunumuz var. Bizim qabaqcıl kursumuz “Nutrisiologiya və Dietologiyanın əsasları” adlı təlimdir və biz bütün həkimlərə ixtisaslarından asılı olmayaraq tövsiyə edirik. Təhsili beynəlxalq mütəxəssis Dr Emil Hidayəti aparır. O, Ümumdünya Piylənmə Federasiyası tərəfindən tətbiq olunan beynəlxalq piylənmə idarəetmə təhsili proqramı çərçivəsində SCOPE sertifikatını alan ilk həkimdir. Yeri gəlmişkən, bu səviyyədə mütəxəssislər dünyada üç yüzdən az artıq ola bilər.
“Nutrisiologiya və dietologiya’in əsasları” adlı təlim, bəslənmə sahəsində bütün müasir yanaşmaları və beynəlxalq metodları əhatə etmişdir, həmçinin milli mətbəxin xüsusiyyətləri nəzərə alınmışdır. Tədricən, modullarımızı genişləndiririk. “Uğurlu həkimin strategiyası” təlimini hazırlayarkən uzunmüddətli müalicənin psixoloji aspektlərini öyrənmək nəzərə alınmışdır. “Nutrisiologiya və Dietologiyanın əsasları” kursunun vacib davamı bizim nisbətən yeni, lakin böyük maraq doğurmuş “Piylənmənin idarə olunmas” layihəmiz oldu
Getdikcə daha çox dərk etdik ki, həkimlərimiz üçün daha çox lazımlı məlumatlar verməliyik. Ən son belə layihələrdən biri, bütün dünyada bu gün müzakirə edilən bir mövzu olan Bağırsağın Mikrobiotasıdır. Insan sağlamlığı problemlərinin bir çoxu bağırsaqların işinə bağlıdır. Bundan başqa fitness təlimçiləri və idman həkimləri üçün, idman qidalanması, Fitness və Diet üzrə xüsusi kurslar hazırlanmışdır. Bütün bu layihələr saat dərsləri verir. Bundan əlavə, düzgün qidalanma ilə bağlı bir günlük seminarlar da keçiririk.
– Bildiyimiz kimi, məktəbəqədər və məktəb yaşlarında uşaqlar üçün müvafiq və sağlam bəslənmənin prinsiplərinə təsir göstərən təlimlər də keçirilir?
– Gənc həkimlərin elmi ictimaiyyətin inkişafına töhfə verməyə hazırıq. Mən onların özlərini təşəbbüskar və məqsədyönlü mütəxəssislər kimi göstərməsindən çox məmnunam. Belə təşəbbüslərdən biri bizim gənc və istedadlı həkimlərmizdən biridir hansı ki , məktəblərdə, uşaqların təhsil müəssisələrində və uşaq bağçalarında təlimlər keçirir. Bütün uşaqlar müvəffəqiyyətə çatmaq və xoşbəxt olmaq istəyirlər, burada əsas rolu gənc yaşlarından istiqamətlənmiş düzgün qidalanma oynayır. Beləliklə, oyunlar və interaktiv şəkildə biz uşaqları maraqlandırmağa çalışırıq və sağlamlığımızın qayğısına qalmaq üçün sağlam qidalanmağın nə qədər vacib olduğunu göstəririk.
– “Piylənmənin idarə olunmasında ən yeni tendensiyalar” Beynəlxalq Elmi Konfransından gözləntiniz nə idi?
– Bizim fəaliyyətimiz beynəlxalq təşkilatlar tərəfindən qiymətləndirilir. ANDOP yaxınlarda Dünya Piylənmə Federasiyasının (WOF) bir hissəsinə çevrilmişdir. Bu gün bizi dəstəkləyən böyük bir komanda və eyni fikirli insanlar var. Konfransda ANDOP həyatında mühüm bir hadisə gözlənilirdi. Təşkilatımızın Azərbaycanda keçirdiyi missiyanı və son dəfə uğurlu beynəlxalq əməkdaşlığı nəzərə alaraq, ANDOP EASO-nun tam üzvü olmağa hazırlaşır. Bütün bunlar bizim düzgün yolda olduğumuzu, təhsilin beynəlxalq standartlarını tətbiq edən və Azərbaycanlı həkimlərə piylənmənin idarə olunması sahəsində son elmi nailiyyətlərə giriş imkanı verdiyini göstərir.
]]>