De masterclasses die we organiseren bij Dansende Tongen zijn altijd een klein feestje. Dat komt omdat samen schrijven niet alleen technisch nuttig is (je leert van de inhoudelijke reacties van anderen op je tekst), maar ook omdat je van alle andere deelnemers een nieuw perspectief op je idee krijgt. 

Er is een oefening die we hebben ontwikkeld met behulp van het hoofdstuk van Eva Gouda, die bijzonder goed werkt, juist omdat we hem in een groep doen. We starten altijd met het verzamelen van materiaal op een speelse, laagdrempelige manier. De eerste oefeningen proeven aan de taal, bijvoorbeeld op klank, met behulp van muziek of beeldende kunst. Zo starten we het schrijfproces op. Deze start-oefeningen kun je veelvuldig nalezen in ons boek! Na een ochtend schrijven hebben alle deelnemers vaak al een flink aantal personages en korte verhaallijntjes gemaakt.

When Harry met Sally

We vragen iedereen de tekst te kiezen waar ze tot nu toe het meest enthousiast over zijn. Vervolgens schrijft iedereen op welke thema’s en onderwerpen ze in deze tekst terug kunnen vinden. Deelnemers doen dat voor hun eigen tekst, maar denken ook mee over de teksten van anderen. Op basis van die thema’s, verzint iedereen vervolgens een lijst met films, toneelstukken, liedteksten, citaten die ze bij die thema’s en onderwerpen vinden passen. Welke associaties heb je met bestaande werken? Iedereen laat elkaar horen welke lijstjes ze hebben gemaakt en deelnemers geven elkaar tips over mogelijke verwijzingen.

Daarna krijgt iedereen de tijd om die verwijzingen te verwerken in de tekst. Dat kan een stuk uit een liedtekst zijn, een stukje dialoog uit een filmscène, maar ook een verwijzing naar een symbolisch beeld of een bekende scène. Een tekst tussen twee geliefden kan bijvoorbeeld verwijzen naar een balkonscène (Romeo en Julia), of een stuk tekst jatten uit When Harry met Sally. Iemand kan een tekst over verlies associëren met kraaien (Ted Hughes, “The Raven”, maar ook Grief is the thing with feathers), of een mes achter een douchegordijn vandaan laten komen in een spannende scène. Uiteraard kies je de verwijzingen die jou het meest aanspreken.

Een metafoor voor de liefde

Het effect is altijd goed; de zinnen die uit andere bronnen komen, brengen een andere laag aan in de tekst. Op basis van tips van anderen vind je bijvoorbeeld een mooie metafoor voor de liefde. Iemand herkent in jouw tekst ineens potentie voor een roadtrip-verhaal á la On the Road, of ziet een mogelijkheid iets met fabelachtige dieren te doen, waar jij nog een hele realistische situatie aan het zoeken was. Zowel beeldend als in de klank van de taal, wordt er in je tekst een nieuwe wereld opgeroepen. Je krijgt letterlijk een nieuwe ingang om je tekst op een hoger plan te tillen! Op die manier versterken de deelnemers aan een masterclass elkaars schrijfwerk.

The post De kracht van de groep appeared first on Dansende Tongen.

Als kind luisterde ik graag naar de muziek van mijn vader, alsof ik naar een verhaal aan het luisteren was. Elk liedje had een eigen wereld waar ik in mee kon reizen. Ik las veel kinderboeken en trok alle dichtbundels die we in huis hadden uit de kast.

Al snel merkte ik dat alle teksten (of, alle schrijvers…) iets probeerden te zeggen over de wereld en hoe die in elkaar stak.

Eeuwige velden vol aardbeien

De Beatles waren vaak luchtig en vertelden dat we allemaal in een gele onderzeeboot wonen, of dat er oneindige aardbeienvelden bestaan. Van Morisson zong dat ik nu eindelijk eens afscheid moest nemen van Madame George, en beschreef hoe ze me gedag zei, en haar handschoenen achterliet op het café-tafeltje bij het station, Bob Dylan vroeg me hoe het voelde om helemaal alleen in de wereld te zijn, alsof ik zomaar als een steen langs de weg rolde.

Thea Beckman schotelde me met Het Gulden Vlies van Thule een wereld voor waarin vrouwen de macht hadden. Neeltje Maria Min vroeg hoe ze moest liefhebben, wanneer er niemand was die haar naam kende, en ik zag voor me hoe de letters voor haar mond dansend haar naam vormden.

Al die bedachte werelden hadden een kleur, een geur, een eigen stijl; ik kon de mensen bijna aanraken. De kracht van de verhalen werd groter omdat ik me kon verplaatsen in de wereld die werd beschreven.

Zoveel mensen, zoveel blikken

Ik merkte door al die teksten dat er naast mijn eigen wereld nog duizenden andere werelden waren, met een heel andere beleving. Die beleving klinkt door in de woorden die mensen kiezen, in de manier waarop ze over de wereld praten, het soort boeken dat ze erover schrijven, de liedteksten die ze maken.

Je kunt allemaal bij hetzelfde feestje geweest zijn, maar de één kan je daar de volgende dag in geuren en kleuren nog uren over vertellen, terwijl de ander aan ‘het was leuk’ genoeg heeft. En dan hebben we het nog niet eens over de ervaring; wie van de twee heeft het meest genoten van de avond? De uitgebreide prater, of de persoon van weinig woorden?

Het onzichtbare zichtbaar maken

Tegelijkertijd realiseer ik me ook dat die verschillende belevingen ervoor zorgen dat mensen misverstanden en conflicten met elkaar hebben, en dat de taal die je kiest, politieke consequenties heeft. Sommige mensen hebben een taal die nooit gehoord wordt, wat betekent dat hun manier van de wereld beleven nooit door anderen wordt gezien. Toch bestaan die levens. Toch bestaan die mensen en hebben ze er recht op gehoord te worden. Ik wil, als ik schrijf, ontdekken welke werelden door de tekst zichtbaar worden en welke verborgen blijven.

Daarom schreef ik dit hoofdstuk: om te onderzoeken welke taalfilosofen zich over dit vraagstuk gebogen hebben, en om te ontdekken wat het betekent voor een schrijver om op deze manier naar de taal te kijken:

De taal als verf, als blik op de wereld, als onthuller én verhuller; De taal als bril.

The post De taal als bril appeared first on Dansende Tongen.

“Hoe schrijf je een geloofwaardige dialoog met conflict en subtekst?”
“Hoe maak je je taal levendig en invoelbaar en sleep je je publiek direct mee in een situatie?”

Speciaal voor Dactylus, de academie voor schrijfdocenten, hebben we een masterclass ontwikkeld waarin we met deze vragen aan de slag gaan. We combineren onze expertise uit de theaterpraktijk met direct toepasbare schrijfopdrachten voor je lespraktijk. De oefeningen zijn voor zowel beginnende als gevorderde cursisten geschikt en zijn gebaseerd op de oefeningen in ons schrijfhandboek ‘Dansende Tongen’.

We zien je graag op 10 februari!

The post Levendig schrijven, pakkende dialogen: een masterclass in samenwerking met Dactylus appeared first on Dansende Tongen.

Wie ons de afgelopen tijd gevolgd heeft, zag al een aantal keer een bericht van ons langskomen over masterclasses, schrijfmiddagen en ons boek: Dansende Tongen. Maar hoe kwamen we er eigenlijk toe dat boek te schrijven? Hoe begon de reis die eindigde met deze boekpresentatie?

Toen Marjolijn van den Berg in 2013 haar scriptie schreef voor de opleiding Writing for Performance aan de HKU werd het zaadje geplant voor wat later het boek Dansende Tongen zou worden. Voor haar onderzoek organiseerde ze workshops om de schrijfoefeningen die ze had ontwikkeld uit te proberen. Na afloop kwam één van de deelnemers naar haar en toe en zei: ‘Kan ik je scriptie krijgen als je klaar bent? Ik zou er graag in neuzen als ik schrijf-inspiratie nodig heb.’ Dit zette haar aan het denken: wat wil ik met dit onderzoek als ik mijn diploma heb gehaald? Ze stapte naar het Lectoraat Performatieve Maakprocessen om te kijken hoe ze haar onderzoek kon verder zetten. In samenspraak met Nirav Christophe, hoofd van het lectoraat, ontstond het idee voor een schrijfhandboek.

Om het boek zo bruikbaar en gelaagd mogelijk te maken, werd al snel besloten om het schrijversteam uit te breiden. Marjolijn dook in de onlangs gepubliceerde afstudeerscripties van de HKU. Samen met Nirav kwam ze tot vier schrijvers die zich ook op een verfrissende, inspirerende manier bezighielden met schrijfstrategieën. Schrijvers die allemaal geloven in de kracht van het spel met taal en het idee dat inspiratie niet iets is waarop je zit te wachten, maar iets dat je creëert door aan de slag te gaan. Deze schrijvers waren: Annet Bremen, Eva Gouda, Ninke Overbeek en Rick Steggerda.

Elke schrijver onderzocht een voor hem of haar specifiek onderwerp in het schrijven. Zo onderzocht Annet bijvoorbeeld hoe de klank van de taal betekenis geeft aan de tekst, en onderzocht Eva de mogelijkheden van intertekstualiteit in een hedendaagse theatertekst.

Marjolijn en Ninke hielden zich, behalve met hun eigen hoofdstuk, ook bezig met de eindredactie. Samen met Nirav Christophe hielden ze de grote lijnen in de gaten en stelden zich steeds de vraag: hoe kan de lezer hiermee aan de slag?

Zo ontstond, alweer twee jaar geleden, het boek: Dansende Tongen, talige schrijfstrategieën voor hedendaagse theatermakers. Een boek waar we nog steeds trots op zijn en dat we graag met jullie delen.

The post Hoe het allemaal begon appeared first on Dansende Tongen.